Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

अक्षवधः (The Slaying of Prince Aksha)

Sundarakāṇḍa Sarga 47

स तं समाविध्य सहस्रशः कपिर्महोरगं गृह्य इवाण्डजेश्वरः।मुमोच वेगात्पितृतुल्यविक्रमो महीतले संयति वानरोत्तमः।।5.47.35।।

sa taṃ samāvidhya sahasraśaḥ kapir mahoragaṃ gṛhya ivāṇḍajeśvaraḥ |

mumo ca vegāt pitṛtulyavikramaḥ mahītale saṃyati vānarottamaḥ ||5.47.35||

പിതൃതുല്യ പരാക്രമമുള്ള വാനരോത്തമൻ, മഹാസർപ്പത്തെ ഗരുഡൻ പിടിക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ച്, ആയിരം പ്രാവശ്യം ചുഴറ്റി വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചു; പിന്നെ യുദ്ധമദ്ധ്യേ വേഗത്തോടെ ഭൂമിതലത്തിലേക്ക് വിട്ടെറിഞ്ഞു.

सःhe
सः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
तम्him
तम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masc. accusative singular)
समाविध्यhaving struck/pierced
समाविध्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier of main action)
TypeVerb
Rootसम् + आ + व्यध् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having pierced/struck)
सहस्रशःa thousand times; repeatedly
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; प्रकार/परिमाणवाचक-क्रियाविशेषणम् (indeclinable adverb of manner/number: 'a thousandfold')
कपिःthe monkey (Hanuman)
कपिः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
महोरगम्the great serpent
महोरगम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमहा + उरग (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masc. accusative singular); समासः—कर्मधारयः (महान् उरगः)
गृह्यhaving seized
गृह्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having seized)
इवas if; like
इव:
उपमान-सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम् (indeclinable particle of comparison)
अण्डजेश्वरःthe lord of birds (Garuda)
अण्डजेश्वरः:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअण्डज + ईश्वर (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (अण्डजानाम् ईश्वरः)
मुमोचreleased; dropped; let go
मुमोच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्स-भूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः एकवचनम्, परस्मैपदम् (3rd sg. perfect, parasmaipada)
वेगात्from/with speed; swiftly
वेगात्:
हेतु/अपादान (Cause/Source)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (masc. ablative singular)
पितृतुल्यविक्रमःone whose valor was like his father's
पितृतुल्यविक्रमः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootपितृ + तुल्य + विक्रम (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular); समासः—तत्पुरुषः (पित्रा तुल्यः विक्रमः यस्य/पितृतुल्यः विक्रमः)
महीतलेon the ground; on the earth's surface
महीतले:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootमही + तल (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (neut. locative singular); समासः—तत्पुरुषः (महेः तलम्)
संयतिin battle
संयति:
अधिकरण (Context/Location: in battle)
TypeNoun
Rootसंयत्/संयति (प्रातिपदिक; युद्धवाचक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (fem. locative singular)
वानरोत्तमःthe foremost of the vanaras
वानरोत्तमः:
कर्ता (Agent)
TypeNoun
Rootवानर + उत्तम (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular); समासः—तत्पुरुषः (वानराणाम् उत्तमः)

Hanuman, the foremost of the vanaras who was equal to his father in valour, seized him just as Garuda, the lord of birds, would seize a great serpent. And spinning him round speedily a thousand times and hitting him, dropped him on the earth.

H
Hanumān
A
Akṣa
G
Garuḍa
M
Mahoraga (great serpent)
V
Vāyu (implied by pitṛ-)

FAQs

When adharma-driven aggression confronts a dharma-aligned mission, the narrative underscores decisive restraint-through-force: evil is checked so it cannot continue harming.

Hanumān seizes Akṣa, whirls and strikes him repeatedly, and then hurls him down to the ground.

Overmatch in strength coupled with unwavering purpose—Hanumān’s capacity to end a threat conclusively.