Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

षट्चत्वारिंशः सर्गः

Ravana Deploys Five Generals; Hanuman Destroys the Commanders and the Remaining Host

भवेदिन्द्रेण वा सृष्टमस्मदर्थं तपोबलात्।सनागयक्षगन्धर्वा देवासुरमहर्षयः।।।।युष्माभिस्सहितैस्सर्वैर्मया सह विनिर्जिताः।तैरवश्यं विधातव्यं व्यलीकं किञ्चिदेव नः।।।।तदेव नात्र सन्देहः प्रसह्य परिगृह्यताम्।नावमान्यो भवद्भिश्च हरिर्धीरपराक्रमः।।।।

bhaved indreṇa vā sṛṣṭam asmadarthaṃ tapobalāt |

sanāgayakṣagandharvā devāsuramaharṣayaḥ ||

yuṣmābhiḥ sahitaiḥ sarvair mayā saha vinirjitāḥ |

tair avaśyaṃ vidhātavyaṃ vyalīkaṃ kiñcid eva naḥ ||

tad eva nātra sandehaḥ prasahya parigṛhyatām |

nāvamānyo bhavadbhiś ca harir dhīraparākramaḥ ||

ഇന്ദ്രൻ തപോബലത്താൽ നമ്മുടെ കാര്യം (ശിക്ഷയ്ക്കായി) ഇവനെ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം. നാഗന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും, ദേവാസുര മഹർഷിമാരെയും വരെ—നിങ്ങളൊക്കെയുമൊപ്പം—ഞാൻ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവർ നമ്മുടെ മേൽ ഏതെങ്കിലും അപകാരം നിർബന്ധമായി ഒരുക്കുന്നുണ്ടാകും. ഇതിൽ സംശയമില്ല: ബലമായി പിടിച്ചു കീഴടക്കുക; എന്നാൽ ധീരപരാക്രമിയായ ഈ വാനരനെ നിങ്ങൾ അപമാനിക്കരുത്.

भवेत्may be / could be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Kartr/Agent-instrument (कर्ता/करण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), एकवचन (singular)
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Kriya-complement (विधेय)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि भाव
अस्मदर्थम्for our sake
अस्मदर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअस्मद्-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative), एकवचन; तत्पुरुषः: अस्माकम् अर्थः (for our sake)
तपोबलात्from ascetic power
तपोबलात्:
Hetu/Source (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतपस्-बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (ablative), एकवचन; तत्पुरुषः: तपसः बलम्
स-नाग-यक्ष-गन्धर्वाःtogether with Nagas, Yakshas, and Gandharvas
स-नाग-यक्ष-गन्धर्वाः:
Karta (कर्ता) of ‘विनिर्जिताः’ (in next sentence)
TypeNoun
Rootस-नाग-यक्ष-गन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः: ‘नागैः यक्षैः गन्धर्वैः सह’
देव-असुर-महर्षयःgods, demons, and great sages
देव-असुर-महर्षयः:
Karta (कर्ता) of ‘विनिर्जिताः’
TypeNoun
Rootदेव-असुर-महर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (copulative): देवाः च असुराः च महर्षयः च
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Sahakari/Instrument (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (instrumental), बहुवचन (plural)
सहितैःtogether (with)
सहितैः:
Visheshana (विशेषण) of ‘युष्माभिः’
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), बहुवचन; ‘together/associated’
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (विशेषण) of ‘युष्माभिः’
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), बहुवचन
मयाby me
मया:
Kartr/Agent (कर्ता) (with ‘विनिर्जिताः’ in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (instrumental), एकवचन (singular)
सहtogether with
सह:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगार्थक अव्यय (preposition-like indeclinable)
विनिर्जिताःwere subdued / conquered
विनिर्जिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नि-√जि (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्मणि प्रयोग: ‘were completely conquered’
तैःby them
तैः:
Kartr/Agent (कर्ता) (for ‘विधातव्यम्’ as agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), बहुवचन
अवश्यम्certainly
अवश्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक क्रियाविशेषण (adverb of certainty)
विधातव्यम्must be done
विधातव्यम्:
Kriya (विधेय)
TypeVerb
Rootवि-√धा (धातु)
Formकृदन्त (gerundive/तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘must be done/arranged’
व्यलीकम्harm / wrongdoing
व्यलीकम्:
Karma (कर्म) of ‘विधातव्यम्’
TypeNoun
Rootव्यलीक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative), एकवचन
किञ्चित्some / a little
किञ्चित्:
Visheshana (विशेषण) of ‘व्यलीकम्’
TypeNoun
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative), एकवचन; अनिश्चित-परिमाण (indefinite)
एवonly / even
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (restrictive particle)
नःto us / against us
नः:
Sampradana/Beneficiary (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), बहुवचन; ‘of us/for us’
तत्that
तत्:
Pratijna/Topic (विषय)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
एवindeed
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
no
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अत्रhere / in this matter
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
सन्देहःdoubt
सन्देहः:
Karta (कर्ता) (of implied ‘अस्ति’)
TypeNoun
Rootसन्देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√सह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) used adverbially; ‘by force/forcibly’
परिगृह्यताम्let him be seized / captured
परिगृह्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√ग्रह् (धातु)
Formलोट् (Imperative), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अवमान्यःto be insulted / contemptible
अवमान्यः:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण) of ‘हरिः’
TypeAdjective
Rootअवमान्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण: ‘to be despised/insulted’ (gerundive sense)
भवद्भिःby you
भवद्भिः:
Kartr/Agent (कर्ता) (in ‘अवमान्यः’ construction)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (honorific pronoun), तृतीया (instrumental), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
हरिःthe monkey (Hanuman)
हरिः:
Karta/Topic (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धीरपराक्रमःof steadfast heroic prowess
धीरपराक्रमः:
Visheshana (विशेषण) of ‘हरिः’
TypeAdjective
Rootधीर-पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: धीरः च सः पराक्रमः (steadfast-valor) यस्य

"To me it appears he is created by Indra with his ascetic power (for punishing us). I have subdued nagas, yakshas, gandharvas and even gods, asuras and ascetics with your help. So you should certainly bring him here without doing any harm. Capture the monkey forcibly. Do not insult that mighty monkey.

R
Rāvaṇa
I
Indra
H
Hanumān (hari/kapi)
N
nāgas
Y
yakṣas
G
gandharvas
D
devas
A
asuras
M
maharṣis

FAQs

A key dharmic restraint is articulated even by an antagonist: do not add humiliation to force. Power used without contempt preserves a boundary against needless cruelty.

Rāvaṇa, alarmed by Hanumān’s prowess, orders his men to capture him forcibly, suspects divine involvement, and warns them not to insult Hanumān.

Dhairya (steadiness) and parākrama (heroic power) are attributed to Hanumān; strategic caution is displayed by Rāvaṇa.