Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

द्विचत्वारिंशः सर्गः (Sarga 42): Omens in Laṅkā, Report to Rāvaṇa, and the Kinkara Assault

चारुपल्लवपुष्पाढ्यं यं सीता स्वयमास्थिता।प्रवृद्धश्शिंशुपावृक्ष स्स च तेनाभिरक्षितः।।5.42.19।।

cāru-pallava-puṣpāḍhyaṃ yaṃ sītā svayam āsthitā | pravṛddhaḥ śiṃśupā-vṛkṣaḥ sa ca tenābhirakṣitaḥ ||5.42.19||

സുന്ദരമായ ഇലക്കുരുക്കളും പുഷ്പങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ മഹാശിംശുപാ വൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ സീതാദേവി സ്വയം ആശ്രയം എടുത്തിരിക്കുന്നു; അതിനെയും അവൻ അക്ഷതമായി സംരക്ഷിച്ചു.

चारु-पल्लव-पुष्प-आढ्यम्rich with lovely tender leaves and flowers
चारु-पल्लव-पुष्प-आढ्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक) + पल्लव (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः (पल्लव-पुष्पयोः आढ्यः) बहुव्रीहिवत्-विशेषणप्रयोगः; यम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
यम्which/whom
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयम्herself; personally
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः अव्यय (adverb: 'personally/by herself')
आस्थिताresorted to; occupied
आस्थिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active/PPP in sense 'resorted to'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावः
प्रवृद्धःfully grown; large
प्रवृद्धः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to वृक्षः)
शिंशुपा-वृक्षःthe śiṃśupā tree
शिंशुपा-वृक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिंशुपा (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शिंशुपायाः वृक्षः)
सःthat (tree)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: 'and')
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अभिरक्षितःprotected; spared
अभिरक्षितः:
Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootअभि-रक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः

The frightened beasts and birds ran and flew, screeching in all directions. Fierce portents appeared to the demons.

S
Sītā
Ś
śiṃśupā tree
A
Aśoka-vana
R
Rāvaṇa
V
vānarā (Hanumān)

FAQs

Dharma includes reverence for shelters of the innocent; sparing the tree symbolizes safeguarding Sītā’s refuge and dignity.

The messengers specify that Hanumān spared the very tree associated with Sītā’s sitting place in the grove.

Hanumān’s sensitivity and restraint—strength governed by purpose, not indiscriminate violence.