Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

तदस्मिन्कार्यनिर्योगे वीरैवं दुरतिक्रमे।किं पश्यसि समाधानं त्वं हि कार्यविदां वरः।।।।

tad asmin kāryaniryoge vīra evaṃ duratikrame | kiṃ paśyasi samādhānaṃ tvaṃ hi kāryavidāṃ varaḥ ||

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വീരാ! ഇത്രയും ദുർഘടമായ ഈ ദൗത്യത്തിൽ നീ എന്ത് പരിഹാരമാണ് കാണുന്നത്? കാരണം കാര്യസാധനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ നീ തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ.

तत्therefore/that
तत्:
सम्बन्ध (Discourse deictic)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया-समर्थ, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; निर्देश (that/therefore)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण (Location/domain)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग
कार्यनिर्योगेin this undertaking of the task
कार्यनिर्योगे:
अधिकरण (Domain)
TypeNoun
Rootकार्य-निर्योग (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; समासः तत्पुरुष (कार्यस्य निर्योगः/नियोगः—undertaking/engagement in task)
वीरO hero
वीर:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन, पुल्लिङ्ग
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in this way)
दुरतिक्रमेhard to overcome
दुरतिक्रमे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्-अतिक्रम (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifies kāryaniryoge); समासः तत्पुरुष (दुर् + अतिक्रम)
किम्what
किम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; प्रश्नवाचक (what)
पश्यसिdo you see/foresee
पश्यसि:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
समाधानम्solution, means
समाधानम्:
कर्म (Object/complement)
TypeNoun
Rootसमाधान (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्म-रूपेण (as object/complement)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चय (for/indeed)
कार्यविदाम्of those who know the task
कार्यविदाम्:
सम्बन्ध (Genitive: among/of)
TypeNoun
Rootकार्य-विद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; समासः तत्पुरुष (कार्यं वेत्ति)
वरःthe best
वरः:
प्रत्यय/विधेय (Predicate noun)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विधेय (predicate nominative)

"What means do you, being the foremost hero among the three who are capable performing this difficult task, foresee?

S
Sītā
H
Hanumān

FAQs

Dharma values wise counsel and competent agency: Sītā seeks a truthful, workable plan from the most capable messenger rather than clinging to mere sentiment.

Facing the obstacle of the ocean and the urgency of rescue, Sītā asks Hanumān to propose a practical resolution.

Hanumān’s reputation for effective action (kārya-kauśala) is highlighted—competence as a form of service to dharma.