Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सम्यक्सत्यं सुभाषितम्।जानकी बहुमेनेऽथ वचनं चेदमब्रवीत्।।।।

tasya tad-vacanaṃ śrutvā samyak satyaṃ subhāṣitam | jānakī bahu mene 'tha vacanaṃ cedam abravīt ||

അവന്റെ വാക്കുകൾ—യുക്തമായതും സത്യവും സുന്ദരമായി പറഞ്ഞതുമായവ—കേട്ട് ജാനകി അതിനെ ഏറെ മാനിച്ചു; പിന്നെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-समर्थ (pronoun)
तत्that
तत्:
कर्म (Accusative object-qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifier)
वचनम्speech, words
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
सम्यक्properly, rightly
सम्यक्:
विशेषण (Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण/विशेषणार्थ (adverbial ‘properly’)
सत्यम्true
सत्यम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying vacanam)
सुभाषितम्well-spoken
सुभाषितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु-भाषित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम्; समासः: उपपद-तत्पुरुष (सु + भाषित)
जानकीJanaki (Sita)
जानकी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजानकी (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
बहुमेनेesteemed highly
बहुमेने:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootबहु + मन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष? actually 3rd sg; परस्मैपद, एकवचन; धातु: मन् (to think/esteem) with उपसर्ग/प्रयोग ‘बहु-’ (to esteem greatly)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धबोधक (then)
वचनम्words
वचनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
इदम्this
इदम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying vacanam)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

On hearing the truthful, proper, pleasing words by Hanuman whom she held in great esteem, Sita said this:

S
Sītā (Jānakī)
H
Hanumān

FAQs

Dharma is satya and subhāṣita (truthful, well-formed speech): words that are true and appropriate deserve honor and become a moral support in crisis.

After Hanumān’s assurances, Sītā recognizes the truth and propriety of his speech and prepares to respond.

Sītā’s discernment and respect for truth—she values speech that is both comforting and ethically sound.