Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

हनूमत्सीतासंवादः

Hanuman’s Offer of Rescue and Sita’s Dharmic Refusal

तैस्त्वं परिवृतश्शूरैश्शूलमुद्गरपाणिभिः।भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान्।।।।

tais tvaṃ parivṛtaś śūraiḥ śūlamudgarapāṇibhiḥ | bhaves tvaṃ saṃśayaṃ prāpto mayā vīra kalatravān ||

ശൂലവും മുദ്ഗരവും കൈവശമുള്ള ആ ശൂരന്മാർ നിന്നെ വളഞ്ഞാൽ, വീരനേ, എന്റെ കാരണത്താൽ—ഭാര്യയുള്ളവനായി—നീ മരണഭീഷണിയിലാകും.

taiḥby them
taiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
parivṛtaḥsurrounded
parivṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpari + vṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘surrounded’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम् इति विशेषणम्
śūraiḥby warriors
śūraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśūra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
śūla-mudgara-pāṇibhiḥby those holding spears and maces
śūla-mudgara-pāṇibhiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootśūla (प्रातिपदिक) + mudgara (प्रातिपदिक) + pāṇin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उपपद-समासः) ‘शूलमुद्गरौ पाण्योः येषां ते’ = those having spears and maces in hand; शूरैः इति विशेषणम्
bhaveḥyou would become
bhaveḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्ति-बलार्थ)
saṃśayamdoubt
saṃśayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prāptaḥhaving come to
prāptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra + āp (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘attained/come to’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम् इति विशेषणम्
mayāby me
mayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया, एकवचन
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
kalatravānhaving a wife
kalatravān:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootkalatra (प्रातिपदिक) + -vat (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘-वत्’ प्रत्ययान्त = possessing a wife; सम्बोधनार्थे विशेषणम् (vīra)

"O heroic monkey! as the warriors armed with spears and maces surround you and attack, your life will be in danger, because of me.

S
Sītā
H
Hanumān
R
rākṣasa warriors
Ś
śūla (spear)
M
mudgara (mace)

FAQs

Dharma as non-harm: Sītā refuses to let another suffer grave danger on her account, highlighting moral responsibility toward a helper.

Sītā explains that an attempted escape would provoke armed rākṣasas to encircle and endanger Hanumān.

Compassionate restraint—Sītā’s concern for Hanumān’s welfare over her immediate relief.