Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

हनूमत्सीतासंवादः

Hanuman’s Offer of Rescue and Sita’s Dharmic Refusal

ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे।रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति।।।।

aiśvaryaṃ vā suvistīrṇaṃ vyasanaṃ vā sudāruṇam | rajjv eva puruṣaṃ baddhvā kṛtāntaḥ parikarṣati ||

വിപുലമായ ഐശ്വര്യത്തിലായാലും അത്യന്തം ദാരുണമായ ദുരിതത്തിലായാലും—കൃതാന്തൻ (മരണം) കയറാൽ ബന്ധിച്ചവനെപ്പോലെ മനുഷ്യനെ വലിച്ചിഴച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

aiśvaryein prosperity
aiśvarye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Saptamī (Locative), Ekavacana
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle
su-vistīrṇevery extensive / great
su-vistīrṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsu + vistīrṇa (√stṛ, क्त)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī, Ekavacana; viśeṣaṇa of aiśvarye; kta-participle used adjectivally
vyasanein adversity
vyasane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvyasana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Saptamī, Ekavacana
or
:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormDisjunctive particle
su-dāruṇevery dreadful
su-dāruṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsu + dāruṇa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī, Ekavacana; viśeṣaṇa of vyasane
rajjvāwith a rope
rajjvā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrajjū (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (Instrumental), Ekavacana
ivaas if / like
iva:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormComparative particle
puruṣama man
puruṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
baddhvāhaving bound
baddhvā:
Kriyā-hetu (क्रियाहेतु)
TypeVerb
Root√bandh (धातु)
FormKtvā (absolutive), avyaya; prior action
kṛtāntaḥDeath / Fate
kṛtāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛtānta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
parikarṣatidrags away
parikarṣati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√kṛṣ (धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa, Ekavacana; Parasmaipada

"Death snatches a man tied with a cord, whether he is rolling in luxury or sinking in adversity.

S
Sītā
H
Hanumān
K
Kṛtānta (Death)

FAQs

Awareness of impermanence encourages righteous living: since death is impartial, one should cling to dharma and truth rather than pride in fortune or despair in suffering.

Amid crisis and uncertainty in Laṅkā, Sītā voices a sober reflection on fate and mortality while weighing choices and consequences.

Detachment and clarity: Sītā’s realism steadies decision-making and keeps her aligned with dharma under extreme pressure.