Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Sundarakāṇḍa Sarga 32

Sītā’s Perplexity and Recognition of Hanumān

मनोरथस्स्यादिति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्या च वितर्कयामि।किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम्।।।।

manorathaḥ syād iti cintayāmi tathāpi buddhyā ca vitarkayāmi |

kiṁ kāraṇaṁ tasya hi nāsti rūpaṁ suvyaktarūpaś ca vadaty ayaṁ mām ||

ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു: “ഇത് മനസ്സിന്റെ മോഹമാത്രമോ?” എങ്കിലും ബുദ്ധിയാൽ ഞാൻ വിചാരിക്കുന്നു—കാരണമെന്ത്? മോഹത്തിന് രൂപമില്ല; എന്നാൽ ഇവൻ വ്യക്തമായ രൂപത്തോടെ എനിക്കു സംസാരിക്കുന്നു.

मनोरथःa wish/desire
मनोरथः:
Karta (कर्ता; of implied 'syāt')
TypeNoun
Rootमनोरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative)
स्यात्may be
स्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
चिन्तयामिI think
चिन्तयामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तथाso
तथा:
Adhikarana (अधिकरण/Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: so)
अपिhowever/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/however)
बुद्ध्याwith intellect
बुद्ध्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन, तृतीया (3rd/Instrumental)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वितर्कयामिI deliberate
वितर्कयामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवि+तर्क् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
किम्what?
किम्:
Karta (कर्ता; predicate)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (here: predicate nominative)
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karta (कर्ता; predicate complement)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative)
तस्यof that/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुं; एकवचन, षष्ठी (6th/Genitive)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed/for)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रूपम्form/appearance
रूपम्:
Karta (कर्ता; of 'asti')
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative)
सुव्यक्तरूपःone with clearly manifest form
सुव्यक्तरूपः:
Karta (कर्ता; of 'vadati')
TypeNoun
Rootसु + व्यक्त + रूप (प्रातिपदिक-समूह)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा; कर्मधारय-समासः (सुव्यक्तं रूपं यस्य)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
वदतिspeaks
वदति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता; apposition to suvyaktarūpaḥ)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन, द्वितीया (2nd/Accusative)

Noble Sita, seeing the best of vanaras who stood near humbly, began reflecting 'Is this a dream'?

S
Sītā
H
Hanumān (implied as “this one speaking”)

FAQs

Dharma as viveka (discernment): Sītā distinguishes subjective desire from objective reality, prioritizing सत्य (truth) through rational inquiry.

Sītā debates whether her experience is imagination or a real messenger standing before her.

Sītā’s clear reasoning even while emotionally overwhelmed.