Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

सीतासन्देशरहितं मामितस्त्वरयाऽगतम्।निर्दहेदपि काकुत्स्य क्रुद्धस्तीव्रेण चक्षुषा।।।।

sītāsandeśarahitaṃ māmitastvarayā gatam |

nirdahēdapi kākutsya kruddhastīvreṇa cakṣuṣā || 5.30.14 ||

സീതയുടെ സന്ദേശമില്ലാതെ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നു വേഗത്തിൽ മടങ്ങിവന്നാൽ, കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ ക്രോധിച്ച് തന്റെ തീക്ഷ്ണ ദൃഷ്ടിയാൽ പോലും എന്നെ ദഹിപ്പിച്ചുകളയും.

सीतासन्देशरहितम्devoid of Sita's message
सीतासन्देशरहितम्:
कर्म (Karma/object qualifier)
TypeAdjective
Rootसीता + सन्देश + रहित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: सीतायाः सन्देशः; तेन रहितः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (माम् इति विशेषणम्)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootअहम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इतःfrom here
इतः:
अपादान (Apādāna/source)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb: 'from here')
त्वरयाin haste
त्वरया:
करण (Karaṇa/means-manner)
TypeNoun
Rootत्वरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
आगतम्returned/come
आगतम्:
कर्म (Karma/object qualifier)
TypeAdjective
Rootआ-√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (माम् इति विशेषणम्)
निर्दहेत्might burn
निर्दहेत्:
क्रिया (Kriyā/verb)
TypeVerb
Rootनिर्-√दह् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय (even/also)
काकुत्स्यःthe Kakutstha (Rama)
काकुत्स्यः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
कर्ता (Kartā/subject qualifier)
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (काकुत्स्यः इति विशेषणम्)
तीव्रेणsharp; intense
तीव्रेण:
करण (Karaṇa/means)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (चक्षुषा इति विशेषणम्)
चक्षुषाwith (his) eye(s)
चक्षुषा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

"If I leave this place without any message from Sita, Rama will burn me with his eyes full of great anger.

H
Hanumān
R
Rāma (Kākutsya)
S
Sītā

FAQs

Dharma entails accountability to one’s entrusted mission: returning without the required truth-bearing message would be a failure of duty, and Hanumān recognizes the moral seriousness of such negligence.

Hanumān weighs the consequences of returning to Rāma without Sītā’s message and resolves that he must secure direct communication with her.

Responsibility under pressure: Hanumān does not seek the easiest exit; he commits to completing the task fully.