Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

सीताविलापः

Sita’s Lament and Resolve under Threat

सुखाद्विहीनं बहुदुःखपूर्णमिदं तु नूनं हृदयं स्थिरं मे।विशीर्यते यन्न सहस्रधाऽद्य वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य।।5.28.4।।

sukhādvihīnaṃ bahuduḥkhapūrṇam idaṃ tu nūnaṃ hṛdayaṃ sthiraṃ me |

viśīryate yan na sahasradhā ’dya vajrāhataṃ śṛṅgam ivācalasya ||5.28.4||

സുഖം നഷ്ടപ്പെട്ടും അനവധി ദുഃഖങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും ഉള്ള എന്റെ ഹൃദയം തീർച്ചയായും അത്യന്തം ദൃഢമാണ്; കാരണം ഇന്നും അത് ആയിരം കഷണങ്ങളായി തകർന്നുപോകുന്നില്ല—വജ്രാഘാതം ഏറ്റ പർവ്വതശിഖരംപോലെ.

सुखात्from happiness/joy
सुखात्:
अपादान (Ablative/source)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमीविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Ablative case 5, Singular)
विहीनम्devoid (of)
विहीनम्:
विशेषण (Qualifier of हृदयम्)
TypeAdjective
Rootविहीन (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु √हा (जहानि) + वि, क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम्; कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Neuter, Accusative 2, Singular; past passive participle used adjectivally)
बहुदुःखपूर्णम्filled with much sorrow
बहुदुःखपूर्णम्:
विशेषण (Qualifier of हृदयम्)
TypeAdjective
Rootबहु + दुःख + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Accusative 2, Singular); समासः—बहु-दुःख-पूर्णम् (filled with much sorrow)
इदम्this
इदम्:
विशेष्य/विषय (Deictic to ‘this [heart]’)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः/समुच्चय-व्यतिरेकसूचकः (particle indicating contrast/emphasis)
नूनम्surely
नूनम्:
सम्बन्धसूचक (Modal adverb)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (indeclinable of certainty)
हृदयम्heart
हृदयम्:
कर्तृ (Subject of विशीर्यते)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular)
स्थिरम्firm/hard/steady
स्थिरम्:
विशेषण (Qualifier of हृदयम्)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular); विशेषणम्
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्तिः एकवचनम् (Genitive case 6, Singular)
विशीर्यतेbreaks apart / is shattered
विशीर्यते:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootधातु √शॄ (शॄणाति/शीर्यते) + वि
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम् (Present indicative, Atmanepada, 3rd person, Singular)
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (Relative: ‘which/that’)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular); सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
not
:
सम्बन्धसूचक (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
सहस्रधाinto a thousand pieces
सहस्रधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (distributive adverb: ‘into a thousand parts’)
अद्यtoday/now
अद्य:
क्रियाविशेषण (Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
वज्राहतम्struck by a thunderbolt
वज्राहतम्:
विशेषण (Qualifier of शृङ्गम्)
TypeAdjective
Rootवज्र + आहत (कृदन्त-प्रातिपदिक; धातु √हन् + आ, क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular); समासः—वज्रेण आहतम् (instrumental-tatpurusha: ‘struck by a thunderbolt’)
शृङ्गम्peak/horn (mountain-peak)
शृङ्गम्:
उपमान (Standard of comparison with इव)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीयाविभक्तिः एकवचनम् (Neuter, Nom./Acc. Singular)
इवlike/as
इव:
उपमासूचक (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम् (indeclinable of comparison)
अचलस्यof a mountain
अचलस्य:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of a mountain’)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठीविभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Genitive case 6, Singular)

"Even though I am devoid of joy, and living in deep agony, my heart bursts not into a thousand pieces like the summit of a mountain hit by thunderbolt (lightning).

S
Sita
V
vajra (thunderbolt)

FAQs

Sita speaks truthfully about her inner condition—joyless and overwhelmed by sorrow—without exaggeration or concealment, showing the Ramayana’s emphasis on honest self-assessment even in suffering.

Her firmness indicates steadfast adherence to dharma—enduring adversity without moral collapse—suggesting that inner restraint and patience are part of righteous conduct even when circumstances are unjust.