Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

सीताविलापः

Sita’s Lament and Resolve under Threat

सा जीवितं क्षिप्रमहं त्यजेयं विषेण शस्त्रेण शितेन वापि।विषस्य दाता न हि मेऽस्ति कश्चि च्छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य।।5.28.16।।

sā jīvitaṃ kṣipram ahaṃ tyajeyaṃ viṣeṇa śastreṇa śitena vāpi |

viṣasya dātā na hi me’sti kaścid chastrasya vā veśmani rākṣasasya ||5.28.16||

ഞാൻ വിഷം കൊണ്ടോ, ആയുധം കൊണ്ടോ, അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള വാളുകൊണ്ടോ പോലും ഉടൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ രാക്ഷസന്റെ ഗൃഹത്തിൽ എനിക്ക് വിഷമോ ആയുധമോ നൽകാൻ ആരുമില്ല.

साshe (that woman)
सा:
कर्ता (agent/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (feminine nominative singular); सर्वनाम
जीवितम्life
जीवितम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक; √जीव् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter accusative singular)
क्षिप्रम्quickly, at once
क्षिप्रम्:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणम् / adverb)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (agent/subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular)
त्यजेयम्I would give up / should abandon
त्यजेयम्:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (I should abandon/give up)
विषेणby poison
विषेण:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter instrumental singular)
शस्त्रेणby a weapon
शस्त्रेण:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter instrumental singular)
शितेनby a sharp (one)
शितेन:
करण (instrument/means)
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक; √शि/श्यै? + क्त; 'sharp')
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter instrumental singular); विशेषणम् (qualifying an implied noun like शस्त्र/अस्त्र)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (connective/disjunctive)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम् (विकल्पार्थक-निपात / disjunctive particle 'or')
अपिalso, even
अपि:
समुच्चय (additive particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम् (समुच्चयार्थक/अप्यर्थक-निपात; here with वा = 'or even/also')
विषस्यof poison
विषस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (neuter genitive singular)
दाताgiver, provider
दाता:
कर्ता (agent/subject) (of अस्ति)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक; √दा (दान) + तृच्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); कर्तृवाचक-नाम (agent noun)
not
:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम् (निषेध-निपात / negation particle)
हिindeed, for
हि:
सम्बोधन/निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम् (निपात; अवधान/हेतौ/खलु-अर्थे; emphatic particle)
मेfor me / to me
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (possessor/concerned party)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular) (enclitic form)
अस्तिis, exists
अस्ति:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (present indicative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कश्चित्someone, anyone
कश्चित्:
कर्ता (agent/subject) (of अस्ति) (apposition to दाता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); अनिश्चित-प्रश्नवाचक/अनिर्दिष्ट (indefinite pronoun)
शस्त्रस्यof a weapon
शस्त्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (neuter genitive singular)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (connective/disjunctive)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्ययम् (विकल्पार्थक-निपात / 'or')
वेश्मनिin the house/residence
वेश्मनि:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootवेश्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम् (neuter locative singular)
राक्षसस्यof the demon (Rakshasa)
राक्षसस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (masculine genitive singular)

"I will end my life at once by taking poison or else by a sharp weapon. Alas! There is none to give get me poison or a weapon at this demon's residence".

S
Sita
R
Rākṣasa

FAQs

Sita’s impulse to end her life arises from unbearable coercion, yet the verse also shows her moral clarity: she does not seek compromise with adharma, and her steadfast truthfulness and fidelity remain central even in despair.

She is under strict captivity in the enemy’s residence, without allies or access to means of self-harm; the line underscores her helplessness and the controlled, hostile environment around her.