Shloka 10
सप्तदशः सर्गः
Hanuman Beholds Sita in the Ashoka Grove
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ ||5.17.9||
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājāśivāmukhīḥ |
gajoṣṭrahayapādīś ca nikhātaśiraso 'parāḥ ||5.17.10||
ekahastaikapādāś ca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |
gokarṇīr hastikarṇīś ca harikarṇīs tathāparāḥ ||5.17.11||
anāsā atināsāś ca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |
gajasannibhanāsāś ca lalāṭocchvāsanāsikāḥ ||5.17.12||
hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |
atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ ||5.17.13||
atimātrāsyanetrāś ca dīrghajihvānakhās tathā |
ajā-mukhīr hastimukhīr gomukhīs sūkarīmukhīḥ ||5.17.14||
hayoṣṭrakharavaktrāś ca rākṣasīr ghoradarśanāḥ |
śūlamudgarahastāś ca krodhanāḥ kalahapriyāḥ ||5.17.15||
karālā dhūmrakeśīś ca rākṣasīr vikṛtānanāḥ |
pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ ||5.17.16||
māṃsaśoṇitadigdhāṅgīr māṃsaśoṇitabhojanāḥ |
tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ ||5.17.17||
skandhavantaṃ upāsīnāḥ parivārya vanaspatim |
ഹനുമാൻ ഭീകരദർശനങ്ങളായ രാക്ഷസീ-രക്ഷകരെ കണ്ടു—വികൃതരൂപികളായി, പിങ്ങളവണ്ണമോ കറുപ്പോ ഉള്ളവർ, ക്രോധികളും കലഹപ്രിയരുമായി; കാളായസത്തിൽ നിർമ്മിച്ച മഹാശൂലങ്ങളും കൂറ്റൻ മുളകളും മുദ്ഗരങ്ങളും ധരിച്ചവർ; വരാഹം, മൃഗം, ശാർദൂലം, മഹിഷം, അജം, ശിവാ (കുറുക്കൻ/ചെന്നായ) എന്നിവപോലുള്ള മുഖങ്ങളുള്ളവർ; ചിലർക്കു ഗജ-ഉഷ്ട്ര-ഹയപാദങ്ങൾ; ചിലരുടെ തല ശരീരത്തിൽ കുഴിഞ്ഞതുപോലെ; ചിലർ ഏകഹസ്ത-ഏകപാദികൾ; ചിലർക്കു കഴുത, കുതിര, പശു, ആന, കുരങ്ങ് എന്നിവപോലുള്ള ചെവികൾ; ചിലർ മൂക്കില്ലാത്തവർ, ചിലർ അതിവലുതായ മൂക്കുള്ളവർ, ചിലർ വശത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ മൂക്കുള്ളവർ, ചിലർ നാസാരന്ധ്രമില്ലാത്തവർ; ചിലർക്കു ആനത്തുമ്പുപോലുള്ള മൂക്ക്, ചിലർക്കു നെറ്റിയിൽ തന്നെ നാസാരന്ധ്രങ്ങളിലൂടെ ശ്വസിക്കുന്നതുപോലെ; ആനക്കാൽ, മഹാപാദം, പശുക്കുളമ്പുപോലുള്ള പാദം, അല്ലെങ്കിൽ പാദങ്ങളിൽ രോമമുള്ളവർ; അതിമാത്ര ശിരസ്സും കഴുത്തും, അതിമാത്ര സ്തനവും ഉദരവും; അതിവലുതായ വായും കണ്ണുകളും, ദീർഘജിഹ്വയും നഖങ്ങളും; ആടുമുഖി, ആനമുഖി, ഗോമുഖി, പന്നിമുഖി; കുതിര-ഒട്ടകം-കഴുതമുഖങ്ങളായും—ശൂലവും മുദ്ഗരവും കൈയിൽ പിടിച്ച്, സദാ പാനം ചെയ്യുന്നവരായി, മാംസവും സുരയും പ്രിയപ്പെട്ടവരായി, മാംസ-ശോണിതം പുരണ്ട ശരീരങ്ങളോടെ മാംസ-ശോണിതം ഭക്ഷിക്കുന്നവരായി. അവർ മഹാവൃക്ഷത്തിന്റെ കട്ടത്തിനെ ചുറ്റി ഇരുന്നിരുന്നു.
Hanuman, the leader of the monkeys saw there shedemons of several distorted forms. Some were brown in colour and some black and some quarrelsome some holding spears, mallets and hammers of black iron, some with faces like boars, deer, tigers, goats and jackals feet like those of elephants, camels and horses, some had their head sunk into the trunk, others having one hand or one leg likewise some having ears like that of a donkey or a horse or a cow some with elephant ears and some with monkey ears some with big nose, without nose,with crooked nose and some without nostrils breathing through their forehead and some with the trunk of an elephant. Some with elephantfeet, with huge feet, and feet like that of cows and some with hair on their feet. There were some with huge heads and necks, some having large breasts, bellies, some with hanging breasts, and some with long nails and tongues. Similarly there were some having faces of goats, mouths of horses, camels or donkeys. They were terrifying, armed with iron crowbars and tridents. Some were wrathful, some with uneven gaping mouth, and some with smoky hair and distorted faces. They were always found drinking, smeared with flesh and blood and feeding on flesh and blood. Their appearance was horripilating. All of them were seated around the trunk of massive tree.
FAQs
The verse sets a moral contrast: adharma is shown as violent, intoxicated, and dehumanized. Dharma is implicitly the opposite—self-control, protection of the innocent, and restraint from cruelty.
In the Aśoka grove setting, Hanumān observes the terrifying rākṣasīs who stand guard over the captive Sītā.
Hanumān’s courage and composure: despite the horrific scene, he remains observant and focused on his righteous mission.