Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अशोकवनिकाविचारः

Survey of the Aśoka Grove and its Enchanted Landscape

स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः।तथा काञ्चनभूमीश्च ददर्श विचरन्कपिः।।।।

sa tatra maṇibhūmīś ca rājatīś ca manoramāḥ |

tathā kāñcanabhūmīś ca dadarśa vicaran kapiḥ ||

അവിടെ വിഹരിച്ച കപി, മണികളാൽ പതിപ്പിച്ച മനോഹര നിലങ്ങളും, വെള്ളിപോലെ തിളങ്ങുന്ന രാജതനിലകളും, കാഞ്ചനമയ സ്വർണ്ണപാതകളും ദർശിച്ചു.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject of ददर्श)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
मणि-भूमीःgem-studded floors
मणि-भूमीः:
कर्म (Karma/Object of ददर्श)
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक) + भूमी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: मणीनां भूमयः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
राजतीःsilver(-paved)/made of silver
राजतीः:
विशेषण (Qualifier of भूमीः)
TypeAdjective
Rootराजत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (भूमीः) विशेषण
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
मनोरमाःbeautiful, delightful
मनोरमाः:
विशेषण (Qualifier of भूमीः)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (भूमीः) विशेषण
तथाalso
तथा:
क्रियाविशेषण (Discourse adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक अव्यय (also/likewise)
काञ्चन-भूमीःgolden floors
काञ्चन-भूमीः:
कर्म (Karma/Object of ददर्श)
TypeNoun
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक) + भूमी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास: काञ्चनस्य भूमयः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विचरन्roaming
विचरन्:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootवि-चर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कपिः विशेषण; समकाल (simultaneous action)
कपिःthe monkey (Hanuman)
कपिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Roaming there the monkey noticed the beautiful floors paved with gems, gold and silver৷৷

H
Hanumān
A
Aśoka grove (implied palace-garden setting)

FAQs

Amid luxury, dharma calls for non-attachment: Hanumān notices splendor but remains bound to truth and duty rather than temptation.

Hanumān surveys the richly built surfaces and pavements within the grove/palatial garden area.

Vairāgya-like detachment in action: the ability to see wealth without being diverted.