Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

रावणान्तःपुरे शयनदर्शनम्

Hanumān Observes Rāvaṇa’s Inner Apartments and Sleeping Court

तासां चन्द्रोपमैर्वक्त्रैश्शुभैर्ललितकुण्डलैः।विरराज विमानं तन्नभस्तारागणैरिव।।।।

tāsāṃ candropamair vaktraiḥ śubhair lalita-kuṇḍalaiḥ |

virarāja vimānaṃ tan nabhas tārāgaṇair iva ||

അവരുടെ ശുഭമായ ചന്ദ്രോപമ മുഖങ്ങളും സുന്ദരവും ലളിതവുമായ കർണകുണ്ഡലങ്ങളും കൊണ്ട് ആ വിമാനംപോലെയുള്ള ശയനകക്ഷി ദീപ്തിയായി—ആകാശം നക്ഷത്രഗണങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ.

तासाम्of those (women)
तासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी / Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (Genitive plural, feminine)
चन्द्र-उपमैःwith moon-like
चन्द्र-उपमैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुषः ‘चन्द्रेण उपमाः’ (moon-like); नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural, neuter); विशेषणम् (to ‘वक्त्रैः’)
वक्त्रैःwith faces
वक्त्रैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural, neuter)
शुभैःbeautiful, auspicious
शुभैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural, neuter); विशेषणम्
ललित-कुण्डलैःwith lovely earrings
ललित-कुण्डलैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeNoun
Rootललित (प्रातिपदिक) + कुण्डल (प्रातिपदिक)
Formसमासः: कर्मधारयः ‘ललितानि कुण्डलानि’ (lovely earrings); नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural, neuter)
विरराजshone, was resplendent
विरराज:
क्रिया (क्रिया / Verb)
TypeVerb
Rootवि + √राज् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular)
विमानम्the aerial palace/couch (vimana)
विमानम्:
कर्ता (कर्ता / Subject)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, neuter)
तत्that
तत्:
कर्ता (कर्ता / Subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, neuter); सर्वनाम-विशेषणम् (to ‘विमानम्’)
नभःthe sky
नभः:
उपमान (उपमानम् / Simile-standard)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (Nominative singular, neuter); उपमानम्
तारा-गणैःwith clusters of stars
तारा-गणैः:
करण (करणम् / Instrument)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ताराणां गणाः’ (hosts of stars); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (Instrumental plural, masculine)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Upamā-marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमावाचक-निपातः

There the beautiful moon-like faces of women Illumined by the lovely ear-rings lay on the cot which looked resplendent like the sky lit up with hosts of stars.

H
Hanumān
R
Rāvaṇa’s wives

FAQs

The verse serves as an ethical foil: aesthetic brilliance can mask moral darkness; dharma requires seeing beyond appearances and aligning life with truth.

Hanumān observes how the women’s ornaments and faces make the royal sleeping area appear dazzling.

Clarity of purpose—Hanumān does not confuse splendor with goodness, and continues seeking Sītā.