Previous Verse
Next Verse

Shloka 97

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

कुरु साचिव्यमस्माकं न नः कार्यमतिक्रमेत्।।।।कर्तव्यमकृतं कार्यं सतां मन्युमुदीरयेत्।

kuru sācivyam asmākaṃ na naḥ kāryam atikramet | kartavyam akṛtaṃ kāryaṃ satāṃ manyum udīrayet ||

ഞങ്ങൾക്ക് ഉപദേശകനായി പ്രവർത്തിക്കൂ; ഞങ്ങളുടെ കാര്യം കൈവിട്ടുപോകാതിരിക്കട്ടെ. ചെയ്യേണ്ട കര്‍ത്തവ്യം ചെയ്യാതെയിരുന്നാൽ സജ്ജനരുടെ മനസ്സിൽ കോപം ഉണരും.

कुरुdo
कुरु:
Kriya (क्रिया/आज्ञा)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन
साचिव्यम्assistance; ministerial help
साचिव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाचिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
अस्माकम्of us; for us
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
नःour
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति; बहुवचन; अत्र षष्ठी (our)
कार्यम्task; work
कार्यम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative Singular)
अतिक्रमेत्should not be transgressed/neglected
अतिक्रमेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअति + क्रम् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन (3rd sg)
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय (ought to be done)
अकृतम्undone
अकृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + कृत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (not done)
कार्यम्task
कार्यम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; ‘अकृतम्’ इत्यस्य विशेष्य
सताम्of the good; of the virtuous
सताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन (Genitive Plural)
मन्युम्anger
मन्युम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative Singular)
उदीरयेत्would arouse; may provoke
उदीरयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + ईर् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन (3rd sg)

"You may act as our minister and let us not miss this chance. Pious men lose their cool if a worthy act is left unfulfilled.

S
Samudra (Ocean)
M
Maināka
S
Sat (the righteous/good people)

FAQs

Kartavya: neglecting a rightful duty is a moral failure; the righteous feel justified displeasure when good work is left incomplete.

Samudra urges Maināka to cooperate so the opportunity to help Hanumān is not lost.

Conscientiousness: completing what ought to be done, without letting duty lapse.