Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

तस्य वानरसिंहस्य प्लवमानस्य सागरम्।।।।कक्षान्तरगतो वायुर्जीमूत इव गर्जति।

tasya vānarasiṃhasya plavamānasya sāgaram | kakṣāntaragato vāyur jīmūta iva garjati ||

വാനരസിംഹനായ അവൻ സമുദ്രം കടന്ന് പായുമ്പോൾ, അവന്റെ കക്ഷാന്തരത്തിലൂടെ പാഞ്ഞുചെന്ന കാറ്റ് ഇടിമേഘംപോലെ ഗർജിച്ചു।

तस्यof him/his
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; pronoun
वानरसिंहस्यof the lion-like monkey
वानरसिंहस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: वानरः (इव) सिंहः; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
प्लवमानस्यwhile (he was) flying/leaping
प्लवमानस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्लु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; qualifying तस्य/वानरसिंहस्य
सागरम्the ocean
सागरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कक्षान्तरगतःpassing through the armpits
कक्षान्तरगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकक्षा (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + गत (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त)
Formसप्तमी-तत्पुरुष/उपपद-समास: कक्षान्तरं गतः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying वायुः
वायुःwind
वायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जीमूतःcloud
जीमूतः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootजीमूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike
इव:
Upamana (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
गर्जतिroars
गर्जति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

The wind passing through the arm pits of the lion-like vanara crossing the ocean sounded like a thundering cloud.

H
Hanumān
O
Ocean (Sāgara)

FAQs

Dharma here is perseverance in a righteous task: even nature’s force (wind and roar) becomes a sign of committed effort toward restoring justice (finding Sītā).

During Hanumān’s ocean-crossing, the poet depicts the loud rush of air around his body, heightening the sense of momentum.

Utsāha (undaunted zeal) and bala (strength) directed toward duty.