HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 196
Previous Verse
Next Verse

Shloka 196

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

हृतहृत्सा हनुमतापपात विधुराम्भसि।तां हतां वानरेणाशु पतितां वीक्ष्य सिंहिकाम्।।।।भूतान्याकाशचारीणि तमूचुः प्लवगोत्तमम्।

hṛtahṛtsā hanumatā papāta vidhurāmbhasi |

tāṃ hatāṃ vānarēṇāśu patitāṃ vīkṣya siṃhikām ||

bhūtāny ākāśacārīṇi tam ūcuḥ plavagottamam |

ഹനുമാൻ ഹൃദയം പിളർത്തിയതോടെ, ദുഃഖിതയായ സിംഹിക ഉടൻ തന്നെ സമുദ്രജലത്തിലേക്ക് വീണു. വാനരൻ അവളെ വധിച്ച് താഴെ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ട ആകാശചരങ്ങളായ ഭൂതഗണങ്ങൾ ആ പ്ലവഗോത്തമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

हृत-हृत्साwhose heart was torn away
हृत-हृत्सा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ) + हृत्स्/हृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (हृतं हृत्स्/हृदयं यस्याः सा)
हनुमताby Hanuman
हनुमता:
Kartr-karana (कर्ता-करण/Agent in instrumental)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अपपातfell down
अपपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअप + पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
विधुराdistressed/miserable
विधुरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविधुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सा implied)
अम्भसिinto the water
अम्भसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
हताम्killed
हताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (ताम्)
वानरेणby the monkey
वानरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आशुquickly
आशु:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; शीघ्रार्थक क्रियाविशेषण (quickly)
पतिताम्fallen
पतिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (ताम्)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
सिंहिकाम्Siṃhikā
सिंहिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंहिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भूतानिbeings
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
आकाश-चारीणिmoving in the sky
आकाश-चारीणि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकाश (प्रातिपदिक) + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सप्तमी-तत्पुरुष: आकाशे चारिणि); विशेषण (भूतानि)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ऊचुःsaid/addressed
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
प्लवग-उत्तमम्best of jumpers/monkeys
प्लवग-उत्तमम्:
Sambodhana-artha (सम्बोधनार्थे कर्म)
TypeNoun
Rootप्लवग (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: प्लवगानाम् उत्तमः)

Heart torn asunder and killed by Hanuman, miserable Simhika instantly fell into the sea water. Observing it, the beings who ranged the sky said to the foremost of vanaras:

H
Hanumān
S
Siṃhikā
S
sea (ambhas)

FAQs

When harm is removed for the protection of a righteous purpose, the world itself bears witness—virtue is acknowledged by impartial observers.

Siṃhikā dies and falls into the ocean; celestial/supernatural observers then speak to commend Hanumān.

Effectiveness joined to restraint: Hanumān ends the threat and immediately returns to his duty.