HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 190
Previous Verse
Next Verse

Shloka 190

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्।।।।स ददर्श ततस्तस्या विवृतं सुमहन्मुखम्।कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः।।।।

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat |

sa dadarśa tatas tasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ ||

ഘനമേഘസമൂഹംപോലെ ഗർജ്ജിച്ച് സിംഹിക വാനരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പാഞ്ഞുവന്നു. അപ്പോൾ മേധാവിയായ മഹാകപി അവളുടെ അതിവിശാലമായി തുറന്ന വായ് കണ്ടു; അവളുടെ ദേഹത്തിലെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളും തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

घनराजीवlike a dense cloud-mass
घनराजीव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघन + राजीव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘घनवत् राजीवम्’/‘घनसदृशं राजीवम्’ (cloud-like/lotus-like mass; poetic); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; गर्जन्ती-विशेषण
गर्जन्तीroaring
गर्जन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगर्ज् (धातु)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सा (सिंहिका)-विशेषण
वानरम्the monkey (Hanuman)
वानरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समभिद्रवत्rushed towards
समभिद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अभि + द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
विवृतम्opened
विवृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मुखम्-विशेषण
सुमहत्very huge
सुमहत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मुखम्-विशेषण
मुखम्mouth/face
मुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कायमात्रम्only the body (extent)
कायमात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाय + मात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष ‘काय एव मात्रम्’ (only the body); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
मेधावीintelligent
मेधावी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महाकपिः-विशेषण
मर्माणिvital spots
मर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
महाकपिःthe great monkey
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + कपि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘महान् कपिः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Roaring like a heavy mass of clouds, Simhika chased Hanuman. Intelligent Hanumanobserved her enormous mouth and noticed her vital parts.

H
Hanumān
S
Siṃhikā
V
vanara (vānara)

FAQs

Dharma includes intelligent restraint and right action: one should assess danger accurately and respond in a way that protects the righteous mission.

Siṃhikā attacks Hanumān mid-flight; Hanumān immediately evaluates her threat—especially her gaping mouth and weak points.

Mati (clear intelligence) and dṛṣṭi (keen perception): seeing the situation as it is and identifying the decisive point.