Shloka 44
शरत्प्रवेशे रामविलापः तथा सुग्रीवप्रमादे लक्ष्मणप्रेषणम्
Autumn’s Onset: Rama’s Lament and Lakshmana Sent to Sugriva
अनेकवर्णास्सुविनष्टकायानवोदितेष्वम्बुधरेषु नष्टाः।क्षुधार्दिता घोरविषा बिलेभ्यश्चिरोषिता विप्रसरन्ति सर्पाः।।
anekavarṇāḥ suvinaṣṭakāyā navoditeṣv ambudhareṣu naṣṭāḥ |
kṣudhārditā ghoraviṣā bilebhyaś ciroṣitā viprasaranti sarpāḥ ||
പുതുതായി ഉദിക്കുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ, പല വർണ്ണങ്ങളുള്ള സർപ്പങ്ങൾ—ദീർഘകാലം ബിലങ്ങളിൽ പാർത്തു ശരീരം ക്ഷയിച്ചവർ—ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായി ഭയങ്കരവിഷധാരികളായി ബിലങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പടരുന്നു.
'With no new rain-clouds (in the sky), venomous, multicoloured serpents crawl out of the anthills with emacited (hybernated) bodies, troubled by hunger due to long confinement.
FAQs
It indirectly teaches vigilance and self-restraint: when conditions change, latent dangers can surface. Dharma requires awareness, prudence, and not being careless in seemingly calm times.
Autumn is being described after the rains; the absence of new clouds signals seasonal change, and the natural world responds (serpents emerge from long confinement).
Prudence (apramāda): the cultivated habit of alertness and careful judgment amid changing circumstances.