Sarga 2

Verse 1

तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवश्शङ्कितोऽभवत्।।

മഹാത്മാക്കളായ സഹോദരന്മാരായ രാമലക്ഷ്മണരെ—ഉത്തമായുധധാരികളായ വീരന്മാരെ—കണ്ടപ്പോൾ സുഗ്രീവൻ സംശയവും ഭയവും കൊണ്ടു വിറച്ചു.

Verse 2

उद्विग्नहृदयस्सर्वा दिशस्समवलोकयन्।न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद्देशे वानरपुङ्गवः। ।।

ആകുലതകൊണ്ട് കുലുങ്ങിയ ഹൃദയത്തോടെ വാനരപുംഗവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി തിരിഞ്ഞു; ഒരിടത്തും സ്ഥിരമായി നില്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 3

नैव चक्रे मनः स्थातुं वीक्षमाणो महाबलौ।कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह।।

ആ മഹാബലികളായ ഇരുവരെയും കണ്ടപ്പോൾ കപിയുടെ മനസ്സ് സ്ഥിരപ്പെടാനായില്ല; അത്യന്തം ഭീതിയാൽ വിറച്ച് അവന്റെ ഹൃദയം തളർന്നു.

Verse 4

चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम्।सुग्रीवः परमोद्विग्नस्सर्वैरनुचरैस्सह।।

ധർമ്മാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനായി, ഫലത്തിന്റെ ഗുരുത്വവും ലഘുത്വവും ചിന്തിച്ചു വിലയിരുത്തി, എല്ലാ അനുചരന്മാരോടും കൂടി ആലോചിച്ചു.

Verse 5

ततस्स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः।शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ।।

അപ്പോൾ പ്ലവഗാധിപനായ സുഗ്രീവൻ, രാമലക്ഷ്മണരെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ അത്യന്തം വിഷണ്ണനായി, തന്റെ മന്ത്രിമാരോടു കാര്യം അറിയിച്ചു.

Verse 6

एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम्।छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ4.2.6।।

നിശ്ചയമായും ഇവർ രണ്ടുപേരും വാലി അയച്ചവരാണ്; ഈ ദുർഗ്ഗമമായ വനത്തിലേക്ക് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു, വേഷം മറച്ച് വൽക്കലവസ്ത്രം ധരിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 7

ततस्सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ।जग्मुर्गिरितटात्तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम्।।

അപ്പോൾ സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിമാർ ആ പരമ ധനുർധരന്മാരെ കണ്ടു, ആ പർവ്വതത്തട്ടിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു മറ്റൊരു ഉത്തമ ശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 8

ते क्षिप्रमधिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम्।हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे।।

പിന്നീട് വാനരസേനകളുടെ യൂഥപതികൾ വേഗത്തിൽ യൂഥപതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവനെ സമീപിച്ചു; വാനരശ്രേഷ്ഠനെ ചുറ്റി നിന്നു സേവയിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 9

एकमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम्।प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराण्यपि।।

ഒരു മലയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു മലത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ ചാടിച്ചാടി അവർ ഒരിടത്ത് ഒന്നിച്ചു; അവരുടെ അതിവേഗം മൂലം മലകളുടെ ശിഖരങ്ങൾ പോലും വിറച്ചു.

Verse 10

ततश्शाखामृगास्सर्वे प्लवमाना महाबलाः।बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान्दुर्गसंश्रितान्।।

അനന്തരം മഹാബലശാലികളായ ശാഖാമൃഗങ്ങളായ എല്ലാ വാനരന്മാരും ചാടിക്കളിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ ദുർഗ്ഗമമായ ഉയരങ്ങളിൽ വളർന്ന പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളെ ഒടിച്ചു തകർത്തു.

Verse 11

आप्लवन्तो हरिवरास्सर्वतस्तं महागिरिम्।मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा।।

അപ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ ആ മഹാഗിരിയിൽ എല്ലാടവും ചാടിച്ചാടിക്കൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു; മാൻ, കാട്ടുപൂച്ച, കടുവ എന്നിവയെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി മുന്നേറി.

Verse 12

ततस्सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रं समाश्रिताः।सङ्गम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलय स्थिताः।।।।

പിന്നീട് സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിമാർ പർവ്വതേന്ദ്രനെ ആശ്രയിച്ച് കപിമുഖ്യനോടൊപ്പം ഒന്നിച്ചുകൂടി, എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി നിന്നു.

Verse 13

ततस्तं भयसंविग्नं वालिकिल्बिषशङ्कितम्।उवाच हनुमान्वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः।।

പിന്നീട് വാക്യനിപുണനായ ഹനുമാൻ, വാലിയിൽ നിന്നൊരു കുറ്റമോ കുതന്ത്രമോ എന്ന സംശയത്തിൽ ഭയവിറച്ചിരുന്ന സുഗ്രീവനോട് വചനമുരച്ചു.

Verse 14

सम्भ्रमस्त्यज्यतामेष सर्वैर्वालिकृते महान्।मलयोऽयं गिरिवरो भयं नेहास्ति वालिनः।।

വാലിയെച്ചൊല്ലി ഉണ്ടായ ഈ മഹാ വ്യാകുലത നിങ്ങളെല്ലാവരും ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ. ഇതു ശ്രേഷ്ഠമായ മലയപർവ്വതനിരയാണ്; ഇവിടെ വാലിയിൽ നിന്നൊരു ഭയവും ഇല്ല.

Verse 15

यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं प्रद्रुतो हरिपुङ्गव।तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम्।।

ഹേ ഹരിപുംഗവാ! നിന്റെ ചിത്തം വ്യാകുലമായി നീ ഓടിവന്നതിനു കാരണമായ ഭയങ്കരദർശനനായ ക്രൂരനായ വാലിയെ ഞാൻ ഇവിടെ കാണുന്നില്ല.

Verse 16

यस्मात्तव भयं सौम्य पूर्वजात्पापकर्मणः।स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम्।।

ഹേ സൗമ്യാ! പാപകർമ്മിയും ദുഷ്ടാത്മാവുമായ നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനിൽ നിന്നാണ് നിന്റെ ഭയം; എന്നാൽ ആ വാലി ഇവിടെ ഇല്ല. അതിനാൽ ഈ വേളയിൽ നിനക്കു ഭയപ്പെടാനുള്ള കാരണമൊന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.

Verse 17

अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम।लघुचित्ततयाऽत्मानं न स्थापयसि यो मतौ।।

അഹോ പ്ലവംഗമേ! നിന്റെ ശാഖാമൃഗസ്വഭാവം തീർച്ചയായും വ്യക്തമാണ്; ചാഞ്ചല്യമുള്ള മനസ്സുകൊണ്ട് നീ എടുത്ത നിശ്ചയത്തിൽ നിന്നെ സ്ഥിരമായി നിർത്തുവാൻ കഴിയുന്നില്ല.

Verse 18

बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैस्सर्वमाचर।न ह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि4.2.18।।

ബുദ്ധിയും വിവേകവും സമ്പന്നനായി, സൂചനകളും ഹാവഭാവങ്ങളും സൂക്ഷ്മമായി വായിച്ച് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നടത്തുക. മൂഢതയിൽ പതിച്ച രാജാവിന് സർവ്വജീവികളെയും യഥാർത്ഥമായി ശാസിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും കഴിയുകയില്ല.

Verse 19

सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः।ततश्शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह।।

ഹനുമാന്റെ എല്ലാ ശുഭവും വിവേകപൂർണ്ണവുമായ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, സുഗ്രീവൻ പിന്നെ ഹനുമാനോടു അതിലും ശുഭകരവും സൗമ്യവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 20

दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ।कस्य न स्याद्भयं दृष्ट्वा ह्येतौ सुरसुतोपमौ।।

ദീർഘബാഹുക്കളും വിശാലനേത്രങ്ങളുമായ്, അമ്പും വില്ലും വാളും ധരിച്ചവർ—ദേവപുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ഈ രണ്ടുപേരെ കണ്ടാൽ ആര്‍ക്കാണ് ഭയം തോന്നാതിരിക്കുക?

Verse 21

वालिप्रणिहितावेतौ शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ।राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः।।

ഈ രണ്ടുപുരുഷോത്തമന്മാരെ വാലി അയച്ചതാകാമെന്ന് ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാർക്ക് അനേകം മിത്രസഹായികൾ ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ ഇവിടെ ഉടൻ വിശ്വാസം വെക്കുന്നത് യുക്തമല്ല.

Verse 22

अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छद्मचारिणः।विश्वस्तानामविश्वस्तारन्ध्रेषु प्रहरन्ति हि।।

വേഷംമാറി നടക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ മനുഷ്യൻ തിരിച്ചറിയണം. വിശ്വസിക്കാനാകാത്തവർ വിശ്വസിക്കുന്നവരെ തന്നെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ വിടവുകളിൽ അടിച്ച് വീഴ്ത്തുന്നു.

Verse 23

कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।भवन्ति परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः।।

വാലി തന്റെ കൃത്യങ്ങളിൽ മേധാവിയാണ്; രാജാക്കന്മാർ ദൂരദർശികളാണ്. ഉപായങ്ങളാൽ അവർ ശത്രുനാശകരരാകുന്നു—അത്തരം തന്ത്രങ്ങൾ സാധാരണ മനുഷ്യരും തിരിച്ചറിയേണ്ടതാണ്.

Verse 24

तौ त्वया प्राकृतेनैव गत्वा ज्ञेयौ प्लवङ्गम।इङ्गितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च।।

ഹേ പ്ലവംഗമേ! നീ സാധാരണ വേഷം ധരിച്ചു ആ രണ്ടുപേരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവരെ തിരിച്ചറിയുക—അവരുടെ ഇംഗിതങ്ങളുടെ രീതികളാൽ, രൂപഭാവത്താൽ, വാക്കുകളുടെ ശൈലിയാൽ.

Verse 25

लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः।।ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ।।

അവരുടെ ഭാവം നിരീക്ഷിക്ക; മനസ്സ് പ്രസന്നവും തുറന്നതുമായതായി തോന്നിയാൽ, വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസയാലും അവരുടെ അംഗചേഷ്ടകൾ വായിച്ചും വിശ്വാസം നേടുക.

Verse 26

लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः4.2.25।।ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ4.2.26।।

ഹേ ഹരിപുംഗവ! എന്നെ ആശ്രയമായി, എന്റെ പിന്തുണയോടെ നിന്നുകൊണ്ട്, ഈ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ആ രണ്ടു ധനുർധരന്മാരോടു ചോദിക്ക.

Verse 27

शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम।व्याभाषितैर्वा विज्ञेया स्याद्दुष्टाऽदुष्टता तयोः।।

ഹേ പ്ലവംഗമ! ഈ രണ്ടുപേരും ശുദ്ധാത്മാക്കളാണെങ്കിൽ അങ്ങനെ അറിയുക; സംഭാഷണത്തിലൂടെയേ അവരുടെ ദുഷ്ടമോ അദുഷ്ടമോ ആയ ഭാവം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും.

Verse 28

इत्येवं कपिराजेन सन्दिष्टो मारुतात्मजः।चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ।।

കപിരാജൻ ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചതിനാൽ, മാരുതാത്മജൻ ഹനുമാൻ ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോകുവാൻ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 29

तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्यतत्कपेस्सुभीमस्य दुरासदस्य च।महानुभावो हनुमान्ययौ तदास यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः।।

“തഥേതി” എന്നു പറഞ്ഞു, ഭയങ്കരനും ദുർലഭനുമായ ആ കപിപ്രഭുവിന്റെ വാക്കുകളെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആദരിച്ചു; മഹാനുഭാവനായ ഹനുമാൻ പിന്നെ അതിബലവാനായ ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.