Sarga 12

Verse 1

एतच्च वचनं श्रुत्वा सुग्रीवेण सुभाषितम्।प्रत्ययार्थं महातेजा रामो जग्राह कार्मुकम्4.12.1।।

സുഗ്രീവൻ നന്നായി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വിശ്വാസം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി മഹാതേജസ്സനായ രാമൻ തന്റെ കാർമുകം (ധനുസ്സ്) കൈയിലെടുത്തു.

Verse 2

स गृहीत्वा धनुर्घोरं शरमेकं च मानदः।सालमुद्दिश्य चिक्षेप ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः। 4.12.2।।

വൈരികളുടെ അഹങ്കാരം ശമിപ്പിക്കുന്ന ശ്രീരാമൻ ഭയങ്കരമായ ധനുസ്സും ഒരു ശരം മാത്രവും എടുത്തു; ശാലവൃക്ഷത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി അത് വിട്ടപ്പോൾ, ധനുസ്സിന്റെ ജ്യാനാദം ദിക്കുകളെ നിറച്ചു.

Verse 3

स विसृष्टो बलवता बाणस्स्वर्णपरिष्कृतः।भित्त्वा सालान् गिरिप्रस्थं सप्त भूमिं विवेश ह4.12.3।।

മഹാബലത്തോടെ വിട്ട, സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ ബാണം ഏഴ് സാലവൃക്ഷങ്ങളെ ഭേദിച്ച്, പർവതത്തിന്റെ മുഖം തുളച്ച്, ഭൂമിയിലേക്കു കയറി.

Verse 4

प्रविष्टश्च मुहूर्तेन धरां भित्त्वा महाजवः।निष्पत्य च पुनस्तूर्णं स्वतूणीं प्रविवेश ह4.12.4।।

മഹാവേഗമുള്ള ആ ശരം ക്ഷണത്തിൽ ഭൂമിയെ ഭേദിച്ച് അകത്തു കടന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും പെട്ടെന്ന് പുറത്ത് ചാടി, അതിവേഗം തന്റെ തന്നെ തൂണിയിലേക്കു മടങ്ങി പ്രവേശിച്ചു.

Verse 5

तान्दृष्ट्वा सप्त निर्भिन्नान्सालान्वानरपुङ्गवः।रामस्य शरवेगेन विस्मयं परमं गतः4.12.5।।

രാമന്റെ ശരവേഗം കൊണ്ട് ഭേദിക്കപ്പെട്ട ആ ഏഴ് സാലവൃക്ഷങ്ങളെ കണ്ടപ്പോൾ, വാനരശ്രേഷ്ഠനായ സുഗ്രീവൻ പരമമായ വിസ്മയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 6

स मूर्ध्ना न्यपतदभ्मौ प्रलम्बीकृतभूषणः।सुग्रीवः परमप्रीतो राघवाय कृताञ्जलिः4.12.6।।

പരമാനന്ദിതനായ സുഗ്രീവൻ—അലങ്കാരങ്ങൾ താഴേക്ക് തൂങ്ങി—ശിരസ്സു നമിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു; കൈകൂപ്പി രാഘവൻ (ശ്രീരാമൻ)നെ വന്ദിച്ചു.

Verse 7

इदं चोवाच धर्मज्ञं कर्मणा तेन हर्षितः।रामं सर्वास्त्रविदुषां श्रेष्ठं शूरमवस्थितम्4.12.7।।

ആ കൃത്യത്തിൽ ഹർഷിതനായി, ധർമ്മജ്ഞനും സർവ്വാസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സ്ഥിരപരാക്രമിയുമായ രാമനോട് സുഗ്രീവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 8

सेन्द्रानपि सुरान्सर्वांस्त्वं बाणैः पुरुषर्षभ।समर्थस्समरे हन्तुं किं पुन र्वालिनं प्रभो 4.12.8।।

ഹേ പുരുഷർഷഭ, ഹേ പ്രഭോ! യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ അമ്പുകളാൽ ഇന്ദ്രനുൾപ്പെടെ സർവ്വദേവന്മാരെയും വധിക്കാൻ നീ സമർത്ഥൻ; പിന്നെ വാലിയെ പറയേണ്ടതെന്ത്!

Verse 9

येन सप्तमहासाला गिरिर्भूमिश्च दारिताः।बाणेनैकेन काकुत्स्थ स्थाता ते को रणाग्रतः4.12.9।।

ഹേ കാകുത്സ്ഥ രാമാ! ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് നീ ഏഴ് മഹാശാലവൃക്ഷങ്ങളെയും, പർവ്വതത്തെയും, ഭൂമിയെയും വരെ ഭേദിച്ചവൻ; അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നിന്റെ മുമ്പിൽ ആരാണ് നില്ക്കുക?

Verse 10

अद्य मे विगतश्शोकः प्रीतिरद्य परा मम।सुहृदं त्वां समासाद्य महेन्द्रवरुणोपमम्4.12.10।।

ഇന്ന് എന്റെ ദുഃഖം അകന്നു; ഇന്ന് എന്റെ സന്തോഷം പരമമായി—മഹേന്ദ്രനും വരുണനും തുല്യനായ നിന്നെ സുഹൃത്തായി ലഭിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 11

तमद्यैव प्रियार्थं मे वैरिणं भ्रातृरूपिणम्।वालिनं जहि काकुत्स्थ मया बद्धोऽयमञ्जलिः4.12.11।।

അതുകൊണ്ട് ഇന്നുതന്നെ, ഹേ കാകുത്സ്ഥ, എന്റെ പ്രിയാർത്ഥം സഹോദരരൂപത്തിലുള്ള വൈരിയായ വാലിയെ വധിക്കണമേ; കൈകൂപ്പി ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 12

ततो रामः परिष्वज्य सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।प्रत्युवाच महाप्राज्ञो लक्ष्मणानुगतं वचः4.12.12।।

അപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ശ്രീരാമൻ മനോഹരദർശനനായ സുഗ്രീവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ലക്ഷ്മണന്റെ ഉപദേശത്തോട് യോജിക്കുന്ന വചനങ്ങളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 13

अस्माद्गच्छेम किष्किन्धां क्षिप्रं गच्छ त्वमग्रतः।गत्वा चाह्वय सुग्रीव वालिनं भ्रातृगन्धिनम्4.12.13।।

ഇവിടെ നിന്ന് നാം കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു പോകാം; നീ വേഗത്തിൽ മുന്നിൽ പോകുക. അവിടെ ചെന്നു, ഹേ സുഗ്രീവാ, പേരിനാൽ മാത്രം സഹോദരനായ വാലിയെ വെല്ലുവിളിക്കു.

Verse 14

सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन्गहने वने4.12.14।।

പിന്നീട് എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ വാലിയുടെ നഗരമായ കിഷ്കിന്ധയിലേക്കു ചെന്നു; ഘനവനത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളുടെ മറവിൽ തങ്ങളെ ഒളിപ്പിച്ച് കാത്തുനിന്നു.

Verse 15

सुग्रीवो व्यनदद्घोरं वालिनोऽऽह्वानकारणात्।गाढं परिहितो वेगान्नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम्4.12.15।।

വാലിയെ വിളിക്കാനായി സുഗ്രീവൻ വസ്ത്രം മുറുകെ കെട്ടി ഭയങ്കരമായി ഗർജിച്ചു; അവന്റെ നാദം ആകാശം പിളർക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 16

तं श्रुत्वा निनदं भ्रातुः क्रुद्धो वाली महाबलः।निश्चक्राम सुसंरब्धो भास्करोऽस्ततटादिव4.12.16।।

സഹോദരന്റെ നാദം കേട്ടപ്പോൾ മഹാബലനായ വാലി ക്രോധിച്ചു; അത്യന്തം ഉഗ്രനായി, പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രതീരത്തിനപ്പുറം നിന്ന് ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പെട്ടെന്ന് പുറത്ത് ചാടിവന്നു.

Verse 17

ततस्सुतुमुलं युद्धं वालिसुग्रीवयोरभूत्।गगने ग्रहयोर्घोरं बुधाङ्गारकयोरिव4.12.17।।

അതിനുശേഷം വാലിയുടെയും സുഗ്രീവന്റെയും ഇടയിൽ അതിഭീകരവും കലഹഭരിതവുമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു; ആകാശത്തിൽ ബുധനും അങ്കാരകനും (ചൊവ്വ) തമ്മിലുള്ള ഭയാനക സംഘർഷംപോലെ.

Verse 18

तलैरशनिकल्पैश्च वज्रकल्पैश्च मुष्टिभिः।जघ्नतुस्समरेऽन्योन्यं भ्रातरौ क्रोधमूर्छितौ4.12.18।।

സമരത്തിൽ ക്രോധമൂഢരായ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ പരസ്പരം ഇടിമിന്നൽപോലെയുള്ള കൈത്തളങ്ങളാലും പാദങ്ങളാലും, വജ്രംപോലെയുള്ള മുഷ്ടികളാലും പ്രഹരിച്ചു.

Verse 19

ततो रामो धनुष्पाणिस्तावुभौ समुदीक्ष्यतु।अन्योन्यसदृशौ वीरावुभौ देवाविवाश्विनौ4.12.19।।

പിന്നീട് ധനുസ്സ് കൈയിൽ പിടിച്ച ശ്രീരാമൻ ആ ഇരുവരെയും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു; ആ രണ്ടു വീരന്മാരും രൂപത്തിൽ അത്യന്തം സമാനരായി, ദേവന്മാരിലെ അശ്വിനീകുമാരന്മാരെപ്പോലെ തോന്നി.

Verse 20

यन्नावगच्छत्सुग्रीवं वालिनं वापि राघवः।ततो न कृतवान्बुद्धिं मोक्तुमन्तकरं शरम्4.12.20।।

രാഘവന്‍ സുഗ്രീവനെയോ വാലിയെയോ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതിരുന്നതിനാൽ, മരണകാരിയായ ആ പ്രാണഹര ശരം വിടുവിക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചില്ല.

Verse 21

एतस्मिन्नन्तरे भग्नस्सुग्रीवस्तेन वालिना।अपश्यन्राघवं नाथमृश्यमूकं प्रदुद्रुवे4.12.21।।

അതിനിടയിൽ വാലിയാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട സുഗ്രീവൻ, തന്റെ നാഥനായ രാഘവനെ കാണാതെ, ഋശ്യാമൂകപർവതത്തിലേക്കു വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞോടി.

Verse 22

क्लान्तो रुधिरसिक्ताङ्गः प्रहारैर्जर्झरीकृतः।वालिनाऽभिद्रुतः क्रोधात्प्रविवेश महावनम्4.12.22।।

ക്ഷീണിതനായി, രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ അവയവങ്ങളോടെയും അടികളാൽ ചിതറിക്കപ്പെട്ട ശരീരത്തോടെയും, ക്രോധത്തോടെ പിന്തുടർന്ന വാലിയാൽ ഓടിക്കപ്പെട്ട സുഗ്രീവൻ മഹാവനത്തിലേക്ക് (മതംഗമുനിയുടെ പുണ്യപ്രദേശത്തിലേക്ക്) പ്രവേശിച്ചു.

Verse 23

तं प्रविष्टं वनं दृष्ट्वा वाली शापभयार्दितः।मुक्तो ह्यसि त्वमित्युक्त्वा स निवृत्तो महाद्युतिः4.12.23।।

അവൻ ആ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചതുകണ്ട്, ഋഷിയുടെ ശാപഭയത്തിൽ പീഡിതനായ വാലി, “നീ സത്യമായും രക്ഷപ്പെട്ടു” എന്നു പറഞ്ഞ്, ആ മഹാതേജസ്വി മടങ്ങിപ്പോയി.

Verse 24

राघवोऽसि सह भ्रात्रा सह चैव हनूमता।तदेव वनमागच्छत्सुग्रीवो यत्र वानरः4.12.24।।

രാഘവനും—സഹോദരനോടും ഹനുമാനോടും കൂടി—സുഗ്രീവൻ എന്ന വാനരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന അതേ വനത്തിലേക്കു വന്നു.

Verse 25

तं समीक्ष्यागतं रामं सुग्रीवस्सहलक्ष्मणम्।ह्रीमान्दीनमुवाचेदं वसुधामवलोकयन्4.12.25।।

ലക്ഷ്മണനോടുകൂടെ എത്തിയ രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, ലജ്ജയാൽ നമ്രനും ദീനനുമായ സുഗ്രീവൻ, ഭൂമിയിലേക്കു കണ്ണുതാഴ്ത്തി കരുണാഭാവത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 26

आह्वयस्वेति मामुक्त्वा दर्शयित्वा च विक्रमम्।वैरिणा घातयित्वा च किमिदानीं त्वया कृतम्4.12.26।।

എന്നോട് ‘അവനെ വെല്ലുവിളിക്ക’ എന്നു പറഞ്ഞും, നിന്റെ വീര്യം കാണിച്ചും, ഇപ്പോൾ ശത്രുവിന് എന്നെ പ്രഹരിക്കാനിടവിട്ടത് എന്ത്? നീ ഇപ്പൊഴെന്താണ് ചെയ്തത്?

Verse 27

तामेन वेलां वक्तव्यं त्वया राघव तत्त्वतः।वालिनं न निहन्मीति ततो नाहमितो व्रजे4.12.27।।

അന്നേ സമയത്ത്, രാഘവാ, നീ സത്യമായി പറയേണ്ടിയിരുന്നു: ‘ഞാൻ വാലിയെ കൊല്ലുകയില്ല’; അങ്ങനെ ആയിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നൊരിക്കലും പുറത്തേക്കു പോവുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 28

तस्य चैवं ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।करुणं दीनया वाचा राघवः पुनरब्रवीत्4.12.28।।

ഇങ്ങനെ കരുണയും ദീനതയും നിറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, രാഘവൻ (ശ്രീരാമൻ) വീണ്ടും കരുണയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 29

सुग्रीव श्रूयातां तात क्रोधश्च व्यपनीयताम्।कारणं येन बाणोऽयं न मया स विसर्जितः4.12.29।।

സുഗ്രീവാ, താതാ—കേൾക്കുക; നിന്റെ ക്രോധം മാറ്റിവെക്കുക. ഏതു കാരണത്താൽ ഞാൻ ഈ ബാണം വിട്ടില്ലയോ, ആ കാര്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 30

अलङ्कारेण वेषेण प्रमाणेन गतेन च।त्वं च सुग्रीव वाली च सदृशौ स्थः परस्परम्4.12.30।।

അലങ്കാരത്തിലും വേഷഭൂഷയിലും ദേഹപ്രമാണത്തിലും നടപ്പിലും പോലും—ഹേ സുഗ്രീവ—നീയും വാലിയും പരസ്പരം അത്യന്തം സദൃശരാണ്.

Verse 31

स्वरेण वर्चसा चैव प्रेक्षितेन च वानर।विक्रमेण च वाक्यैश्च व्यक्तिं वां नोपलक्षये4.12.31।।

ഹേ വാനരാ, സ്വരത്തിലും തേജസ്സിലും ദർശനത്തിലും പരാക്രമത്തിലും വാക്കുകളിലും പോലും—നിങ്ങളിരുവരിലും വ്യക്തമായ വ്യത്യാസം എനിക്ക് തിരിച്ചറിയാനാവുന്നില്ല.

Verse 32

ततोऽहं रूपसादृश्यान्मोहितो वानरोत्तम।नोत्सृजामि महावेगं शरं शत्रुनिबर्हणम्4.12.32।।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വാനരോത്തമാ, രൂപസാദൃശ്യം കൊണ്ടു മോഹിതനായ ഞാൻ ശത്രുനാശകമായ അതിവേഗ അമ്പ് വിട്ടില്ല.

Verse 33

जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात्तु विशङ्कितः।मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरपि कृतो मया4.12.33।।

ആ സാദൃശ്യം കൊണ്ടു ഞാൻ ആശങ്കപ്പെട്ടു: ഭയങ്കരവും ജീവാന്തകരവുമായ പ്രഹാരത്തിൽ നിങ്ങളിരുവരിൽ ഒരാളെ ഞാൻ വേദനിപ്പിച്ച് നമ്മുടെ കാര്യമൂലത്തെയേ അടിച്ചുവീഴ്ത്തി, ഇരുവരുടെയും ഹിതം നശിപ്പിക്കുമോ എന്ന്.

Verse 34

त्वयि वीरे विपन्ने हि अज्ञानाल्लाघवान्मया।मौढ्यं च मम बाल्यं च ख्यापितं स्यात्कपीश्वर4.12.34।।

ഹേ കപീശ്വരാ, എന്റെ അജ്ഞാനവും അതിവേഗതയും മൂലം നീ—വീരൻ—വിപത്തിൽപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, എന്റെ മൂഢതയും ബാല്യഭാവവും വെളിപ്പെട്ടുപോകുമായിരുന്നു.

Verse 35

दत्ताभयवधो नाम पातकं महदुच्यते।अहं च लक्ष्मणश्चैव सीता च वरवर्णिनी4.12.35।।त्वदधीना वयं सर्वे वनेऽस्मिन् शरणं भवान्।

അഭയം നൽകി സംരക്ഷണം വാഗ്ദാനം ചെയ്തവനെ വധിക്കുന്നത് മഹാപാതകമെന്നു പറയുന്നു. ഞാനും ലക്ഷ്മണനും മനോഹരവർണ്ണയായ സീതയും—ഈ വനത്തിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിനക്കാശ്രിതരാണ്; നീയേ ഞങ്ങളുടെ ശരണം.

Verse 36

तस्माद्युध्यस्व भूयस्त्वं मा मा शङ्केश्च वानर4.12.36।।एतन्मुहूर्ते सुग्रीव पश्य वालिनमाहवे।निरस्तमिषुणैकेन वेष्टमानं महीतले4.12.37।।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വാനരാ, വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്‌ക; എന്നെക്കുറിച്ച് സംശയിക്കരുത്. ഈ നിമിഷം തന്നേ, സുഗ്രീവാ, യുദ്ധത്തിൽ വാലിയെ ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി ഭൂമിയിൽ പുളഞ്ഞുകിടക്കുന്നതായി നീ കാണും.

Verse 37

तस्माद्युध्यस्व भूयस्त्वं मा मा शङ्केश्च वानर4.12.36।।एतन्मुहूर्ते सुग्रीव पश्य वालिनमाहवे।निरस्तमिषुणैकेन वेष्टमानं महीतले4.12.37।।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വാനരാ, വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്‌ക; എന്നെക്കുറിച്ച് സംശയിക്കരുത്. ഈ നിമിഷം തന്നേ, സുഗ്രീവാ, യുദ്ധത്തിൽ വാലിയെ ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി ഭൂമിയിൽ പുളഞ്ഞുകിടക്കുന്നതായി നീ കാണും.

Verse 38

अभिज्ञानं कुरुष्व त्वमात्मनो वानरेश्वर।येन त्वामभिजानीयां द्वन्द्वयुद्धमुपागतम्4.12.38।।

ഹേ വാനരേശ്വരാ, നിന്റെ മേൽ വ്യക്തമായ തിരിച്ചറിയൽചിഹ്നം ധരിക്ക; ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയേണ്ടതിന്ന്.

Verse 39

गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाट्य शुभलक्षणाम्।कुरु लक्ष्मण कण्ठेऽस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।।4.12.39।।

ഹേ ലക്ഷ്മണാ, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഈ പുഷ്പിച്ച ഗജപുഷ്പീ വള്ളി പറിച്ച് മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവന്റെ കഴുത്തിൽ അണിയിക്ക.

Verse 40

ततो गिरितटे जातामुत्पाट्य कुसुमाकुलाम्।लक्ष्मणो गजपुष्पीं तां तस्य कण्ठे व्यसर्जयत्4.12.40।।

അപ്പോൾ പർവ്വതത്തട്ടിൽ വളർന്നു പുഷ്പസമൃദ്ധമായിരുന്ന ആ ഗജപുഷ്പീ ലതയെ ലക്ഷ്മണൻ പിഴുതെടുത്തു, അത് സുഗ്രീവന്റെ കഴുത്തിൽ അണിയിച്ചു.

Verse 41

स तया शुशुभे श्रीमान् लतया कण्ठसक्तया।मालयेव बलाकानां ससन्ध्य इव तोयदः4.12.41।।

കഴുത്തിൽ ചേർന്നു കെട്ടിയ ആ ലതയാൽ ശ്രീമാൻ സുഗ്രീവൻ ശോഭിച്ചു—സന്ധ്യാസമയത്ത് വെളുത്ത കൊക്കുകളുടെ മാലപോലെ നിരയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മഴമേഘംപോലെ.

Verse 42

विभ्राजमानो वपुषा रामवाक्यसमाहितः।जगाम सह रामेण किष्किन्थां वालिपालिताम्4.12.42।।

ദേഹകാന്തിയാൽ ദീപ്തനായി, രാമവചനനിർവഹണത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച്, അവൻ രാമനോടൊപ്പം വാലി പാലിച്ച കിഷ്കിന്ധാ നഗരത്തിലേക്കു പോയി.