Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

कौसल्याविलापः

Kausalya’s Lament and Ethical Analogies on Kingship

पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिश्श्वासमुत्तमम्।कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्।।2.61.8।।

padma-varṇaṃ su-keśāntaṃ padma-niśśvāsaṃ uttamam | kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam || 2.61.8 ||

പദ്മവർണ്ണവും സുന്ദരകേശങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും പദ്മസൗരഭമുള്ള ശ്വാസവുമുള്ള, പുഷ്കരസമാന നേത്രങ്ങളുള്ള ശ്രീരാമന്റെ അത്യുത്തമ മുഖം ഞാൻ വീണ്ടും എപ്പോൾ ദർശിക്കും?

पद्मवर्णम्lotus-hued
पद्मवर्णम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपद्म + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः—पद्मस्य वर्ण इव
सुकेशान्तम्with beautiful hair
सुकेशान्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + केशान्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—सुन्दरः केशान्तः यस्य (having beautiful hair-ends)
पद्मनिश्श्वासम्with lotus-scented breath
पद्मनिश्श्वासम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपद्म + निश्श्वास (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—पद्मवत् निश्श्वासः (lotus-fragrant breath)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
कदाwhen?
कदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb of time)
द्रक्ष्यामिshall I see
द्रक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
रामस्यof Rama
रामस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वदनम्face
वदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पुष्करेक्षणम्lotus-eyed
पुष्करेक्षणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष्कर + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—पुष्करवत् ईक्षणम् यस्य (lotus-eyed)

When shall I see Rama with his lotus-hued face, his beautiful locks of hair, breath of lotus fragrance and eyes like blue lotus?

R
Rama

FAQs

It reflects the dharmic ideal that virtue and beauty are harmonized in Rama; longing for his presence becomes longing for the visible embodiment of righteousness.

Kausalya mourns Rama’s absence and recalls his features, asking when she will see him again.

Rama’s auspiciousness and purity (inner virtue expressed outwardly) are emphasized through idealized imagery.