Valmiki Ramayana 2.61.20 — Ayodhya Kanda, Sarga 61, Shloka 20
कौसल्याविलापः
Kausalya’s Lament and Ethical Analogies on Kingship
त्वां तु नोत्सहते हन्तुं महात्मा पितृगौरवात्।ससोमार्कग्रहगणं नभस्ताराविचित्रितम्।।2.61.20।।पातयेद्योदिवं क्रुद्धस्सत्वां न व्यतिवर्तते।प्रक्षोभयेद्वारये द्वा महीं शैलशताचिताम्।।2.61.21।।
tvāṃ tu notsahate hantuṃ mahātmā pitṛgauravāt |
sasomārkagrahagaṇaṃ nabhas tārāvicitritam || 2.61.20 ||
pātayed yo divaṃ kruddhaḥ sa tvāṃ na vyativartate |
prakṣobhayet vā dārayet vā mahīṃ śailaśatācitām || 2.61.21 ||
എന്നാൽ പിതൃഗൗരവം കൊണ്ടു മഹാത്മാവായ ശ്രീരാമൻ നിന്നെ വധിക്കാൻ പോലും മനസ്സൊരുക്കുന്നില്ല. കോപത്തിൽ സൂര്യ-ചന്ദ്ര-ഗ്രഹഗണങ്ങളോടുകൂടി നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആകാശം തന്നെ താഴെയിറക്കാൻ കഴിയുന്നവനും നിന്നെ ലംഘിക്കുകയില്ല; പകരം നൂറുകണക്കിന് പർവ്വതങ്ങളാൽ വലയപ്പെട്ട ഭൂമിയെ കുലുക്കുകയോ പിളർത്തുകയോ ചെയ്യും, പക്ഷേ പിതൃധർമ്മം ഭംഗപ്പെടുത്തുകയില്ല.
Out of respect for his father magnanimous Rama is not inclined to kill you. He has not defied the anger, the Sun, the Moon and the sky looking wonderful with stars can be pulled down. He will not even shake or break the earth surrounded by hundreds of mountains.
FAQs
Filial reverence and obedience to rightful authority are central to dharma; true strength is shown by restraint in deference to moral duty.
The speaker stresses that Rāma’s non-violence toward his father is not weakness but principled restraint grounded in respect for paternal dharma.
Rāma’s pitṛbhakti (reverence for his father) and self-control, even while possessing world-shaking power.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.