Previous Verse
Next Verse

Shloka 87

द्वादशः सर्गः — Kaikeyi’s Boons and Dasaratha’s Moral Collapse

Ayodhya Kanda 12

शुद्धभावो हि भावं मे न तु ज्ञास्यति राघवः।।।।स वनं प्रब्रजे त्युक्तो बाढ मित्येव वक्षयति।

śuddhabhāvo hi bhāvaṃ me na tu jñāsyati rāghavaḥ | sa vanaṃ prabraje ty ukto bāḍhaṃ ity eva vakṣyati |

ശുദ്ധഹൃദയനായ രാഘവൻ എന്റെ അന്തർഭാവം തിരിച്ചറിയുകയില്ല; ‘വനത്തിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യുക’ എന്നു പറഞ്ഞാൽ, അവൻ ‘ബാഢം’—‘തഥാസ്തു’—എന്നേ പറയും.

शुद्धभावःpure-minded
शुद्धभावः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśuddha (प्रातिपदिक) + bhāva (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; 'राघवः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात-अव्ययम् (indeed/for)
भावम्intention / feeling
भावम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचनम्
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
तुhowever
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोधार्थक-अव्ययम्
ज्ञास्यतिwill know
ज्ञास्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचनम्
राघवःRāghava (Rāma)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्
प्रब्रजgo forth (into exile)
प्रब्रज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra+vraj (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचनम्; उद्धृतवाक्ये
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम्
उक्तःhaving been told
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) + ta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; 'सः' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
बाढम्certainly / very well
बाढम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootbāḍham (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (certainly/very well)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम्
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (only/indeed)
वक्ष्यतिwill say
वक्ष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचनम्

The descendant of the Raghus (Rama) who is pure in thought will not come to know my intention. Therefore if I tell him 'Go to the forest,' he will say, 'Certainly so'.

D
Daśaratha
R
Rāma (Rāghava)
F
forest (vana)

FAQs

Purity of intention and trust within family relationships: Rāma’s dharmic disposition makes him accept commands without suspicion or manipulation.

Daśaratha laments that Rāma will not realize the hidden coercion behind the exile order and will comply straightforwardly.

Rāma’s śuddha-bhāva (purity of mind) and trusting obedience.