Shloka 55
द्वादशः सर्गः — Kaikeyi’s Boons and Dasaratha’s Moral Collapse
Ayodhya Kanda 12
नष्टचित्तो यथोन्मत्तो विपरीतो यथाऽतुरः।हृततेजा यथा सर्पो बभूव जगतीपतिः।।।।
naṣṭacitto yathonmatto viparīto yathāturaḥ |
hṛtatejā yathā sarpo babhūva jagatīpatiḥ ||
ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവ് ചിത്തം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ—ഉന്മത്തരുപം, രോഗബാധിതനായി സ്വയം വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവനെപ്പോലെ, തേജസ് കവർന്നെടുത്ത സർപ്പത്തെപ്പോലെ ആയി.
Reflecting on the determination of the queen and her dreadful vow, the king sighed and cried, 'O Rama' and then fell down like a tree severed.
FAQs
Even a ruler is not beyond human fragility; dharma’s burden can overwhelm when circumstances force a clash between truth-keeping and justice, showing why vows must be made and invoked responsibly.
After collapsing, Daśaratha is described as mentally and physically undone by grief and shock.
The implied virtue is inner strength (dhairya); its loss here underscores the extremity of Daśaratha’s trial.