Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

लोकसमुत्पत्ति-वर्णनम् तथा इक्ष्वाकुवंश-प्रशंसा

Cosmogony and Ikshvaku Genealogy as Counsel to Rama

कृत्वा प्रदक्षिणं हृष्टा मुनिंतमनुमान्य च।।2.110.21।।

पद्मपत्रसमानाक्षं पद्मगर्भसमप्रभम्।

तत: सा गृहमागम्य देवी पुत्रं व्यजायत।।2.110.22।।

kṛtvā pradakṣiṇaṁ hṛṣṭā muniṁ tam anumānya ca || 2.110.21 ||

padma-patra-samānākṣaṁ padma-garbha-sama-prabham |

tataḥ sā gṛham āgamya devī putraṁ vyajāyata || 2.110.22 ||

ആനന്ദത്തോടെ അവൾ മുനിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അനുവാദം വാങ്ങി; തുടർന്ന് ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ ദേവി പദ്മപത്രസമാന നേത്രങ്ങളുള്ള, പദ്മഗർഭനായ ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.

putraḥa son
putraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of you/your’
bhavitāwill be born / will come to be
bhavitā:
Kriya (क्रिया; future predicate)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलृट्-कालिकः कर्तरि कृदन्तः (Periphrastic future agent-noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘will be’
deviO queen/lady
devi:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
mahātmāgreat-souled
mahātmā:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम् (पुत्रः)
loka-viśrutaḥrenowned in the world
loka-viśrutaḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootloka + viśruta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘लोके विश्रुतः’
dhārmikaḥrighteous
dhārmikaḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhārmika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
suśīlaḥof good conduct
suśīlaḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + śīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः; विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
vaṃśa-kartāperpetuator of the lineage
vaṃśa-kartā:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaṃśa + kartṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘वंशस्य कर्ता’
ari-sūdanaḥdestroyer of foes
ari-sūdanaḥ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootari + sūdana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अरिणां सूदनः’

The queen was happy. She circumambulated the sage, took leave of him and came back home. Thereafter, she gave birth to a son who had eyes like lotus petals and who looked resplendent like Brahma.

K
Kālindī
C
Cyavana
B
Brahmā (padma-garbha)

FAQs

The verse reiterates the dharmic pattern: reverence followed by rightful fruition—actions aligned with respect and truth lead to auspicious outcomes.

This is a recensional repetition of the previous description of Kālindī’s respectful departure and the subsequent birth of her son.

Consistency in dharmic observance—respectful ritual behavior is highlighted again as an ideal norm.