Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

लोकसमुत्पत्ति-वर्णनम् तथा इक्ष्वाकुवंश-प्रशंसा

Cosmogony and Ikshvaku Genealogy as Counsel to Rama

युवनाश्वसुत श्श्रीमान्मान्धाता समपद्यत।।।।मान्धातुस्त महातेजा: सुसन्धिरुदपद्यत।सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित्।।।।यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो रिपुसूदनः।

yuvanāśvasutaḥ śrīmān māndhātā samapadyata |

māndhātus tu mahātejāḥ susandhir udapadyata |

susandher api putrau dvau dhruvasandhiḥ prasēnajit |

yaśasvī dhruvasandhes tu bharato ripusūdanaḥ |

യുവനാശ്വന്റെ പുത്രൻ ശ്രീമാനായ മാൻധാതാവായി; മാൻധാതാവിൽ നിന്ന് മഹാതേജസ്സുള്ള സുസന്ധി ജനിച്ചു. സുസന്ധിക്ക് ധ്രുവസന്ധിയും പ്രസേനജിത്തും എന്ന രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി. യശസ്സുള്ള ധ്രുവസന്ധിയിൽ നിന്ന് ശത്രുസൂദനനായ ഭരതൻ ജനിച്ചു.

युवनाश्वसुतःson of Yuvanāśva
युवनाश्वसुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुवनाश्व + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: युवनाश्वस्य सुतः (son of Yuvanāśva)
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of मान्धाता)
मान्धाताMāndhātā
मान्धाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमान्धातृ/मान्धाता (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
समपद्यतwas born, came to be
समपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+√पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: सम्
मान्धातुःof Māndhātā
मान्धातुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमान्धातृ/मान्धाता (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानसूचक
महातेजाःvery powerful
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय
सुसन्धिःSusandhi
सुसन्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
उदपद्यतwas born
उदपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्+√पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सुसन्धेःof Susandhi
सुसन्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
पुत्रौtwo sons
पुत्रौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन
द्वौtwo
द्वौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संख्यावाचक विशेषण (numeral adjective) पुत्रौ-शब्दस्य
ध्रुवसन्धिःDhruvasandhi
ध्रुवसन्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्रुव + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (proper name)
प्रसेनजित्Prasenajit
प्रसेनजित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसेनजित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
यशस्वीrenowned
यशस्वी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of भरतः)
ध्रुवसन्धेःof Dhruvasandhi
ध्रुवसन्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootध्रुवसन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानसूचक
भरतःBharata
भरतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
रिपुसूदनःslayer of enemies
रिपुसूदनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरिपु + सूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: रिपूणां सूदनः (slayer of enemies)

Majestic Mandhata was Yuvanasva's son and father of mighty Susandhi. Sudsandhi had two sons Dhruvasandhi and Prasenjit. Renowned Bharata, slayer of enemies, was the son of Dhruvasandhi.

Y
Yuvanāśva
M
Māndhātṛ
S
Susandhi
D
Dhruvasandhi
P
Prasēnajit
B
Bharata (ancient king)

FAQs

Dharma is shown as continuity of responsibility: kingship is a trust carried through generations, linking personal virtue to public duty.

The discourse lists successive rulers to establish a moral heritage for the present listener (Rāma).

Kṣātra-vīrya aligned with dharma—Bharata is praised as a legitimate protector who subdues enemies to secure order.