Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

पम्पादर्शनम्

Vision of Lake Pampā and the Turn toward Sugrīva

पुष्पितोपवनोपेतां सालचम्पकशोभिताम्।।3.75.22।।षट्पदौघसमाविष्टां श्रीमतीमतुलप्रभाम्।स्फटिकोपमतोयाढ्यां श्लक्ष्णवालुकसन्तताम्।।3.75.23।।स तां दृष्ट्वा पुनः पम्पां पद्मसौगन्घिकैर्युताम्।इत्युवाच तदा वाक्यं लक्ष्मणं सत्यविक्रमः।।3.75.24।।

puṣpitopavanopetāṃ sālacampakaśobhitām || 3.75.22 ||

ṣaṭpadaughasamāviṣṭāṃ śrīmatīm atulaprabhām |

sphaṭikopamatoyāḍhyāṃ ślakṣṇavālukasantatām || 3.75.23 ||

sa tāṃ dṛṣṭvā punaḥ pampāṃ padmasaugandhikair yutām |

ity uvāca tadā vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramaḥ || 3.75.24 ||

പുഷ്പിതമായ ഉപവനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, ശാല-ചമ്പകവൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമായതും, തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതുമായ, ശ്രീമതിയും അതുലപ്രഭയും ഉള്ളതുമായ; സ്ഫടികസമാനമായ നിർമ്മലജലത്തിൽ സമൃദ്ധവും, മൃദുവായി തിളങ്ങുന്ന മണൽത്തീരങ്ങൾ നീണ്ടുനില്ക്കുന്നതുമായ പമ്പയെ വീണ്ടും ദർശിച്ചു—പദ്മങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ആ പമ്പയെ കണ്ടപ്പോൾ—സത്യവിക്രമനായ ശ്രീരാമൻ അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണനോട് ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു.

अस्याःof this (Pampā)
अस्याः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
तीरेon the bank
तीरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पूर्वोक्तःpreviously mentioned
पूर्वोक्तः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootपूर्व + उक्त (वच् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (determinative) = पूर्वं उक्तः (previously mentioned); विशेषण (adjective) पर्वतः इत्यस्य
पर्वतःmountain
पर्वतः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
धातुमण्डितःadorned with minerals
धातुमण्डितः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootधातु + मण्डित (मण्ड् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (determinative) = धातुभिः मण्डितः (adorned with minerals); विशेषण (adjective) पर्वतः इत्यस्य
ऋष्यमूकःṚṣyamūka (name)
ऋष्यमूकः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootऋष्यमूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
इतिthus (called)
इति:
नाम-चिह्न (name marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formनामनिर्देश-निपात (quotative/name-marker)
ख्यातःfamous/known
ख्यातः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) पर्वतः/ऋष्यमूकः इत्यस्य
पुण्यःsacred
पुण्यः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) पर्वतः इत्यस्य
पुष्पितपादपःhaving flowering trees
पुष्पितपादपः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपुष्पित + पादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहि (possessive) = पुष्पिताः पादपाः यस्य सः (he/that which has flowering trees); विशेषण (adjective-noun) पर्वतः इत्यस्य

There were lovely pleasure-gardens in full bloom filled with sal and champk trees. Honeybees on flowers looked lovely and bright. The waters were crystal-clear and fragrant with lotuses.The soft sands on the banks of Pampa gleamed. Rama saw them again and again and described them to Lakshmana.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
P
Pampā (lake)
P
padma (lotus)
ṣaṭpada (bees)
S
sāla
C
campaka

FAQs

Truth as the foundation of strength: the epithet satyavikrama highlights that righteous power is anchored in Satya, not mere force.

At Lake Pampā, Rāma repeatedly observes its beauty and fragrance and then begins speaking to Lakṣmaṇa.

Rāma’s satya-niṣṭhā (commitment to truth) and attentive, contemplative awareness of his surroundings.