Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

पम्पा-ऋष्यमूक-मार्गोपदेशः

Guidance to Pampa and Rishyamuka; counsel to befriend Sugriva

तानारुह्याथवा भूमौ पातयित्वा च तान्बलात्।।3.73.5।।फलान्यमृतकल्पानि भक्षयन्तौ गमिष्यथः।

tān āruhyāthavā bhūmau pātayitvā ca tān balāt | phalāny amṛta-kalpāni bhakṣayantau gamiṣyathaḥ ||

നിങ്ങൾ ആ വൃക്ഷങ്ങളിൽ കയറുക; അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ ബലത്തോടെ അവയെ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴ്ത്തുക. അമൃതസമാനമായ ആ ഫലങ്ങൾ ഭുജിച്ച്, പിന്നെ വഴിയേ മുന്നോട്ട് പോകുവിൻ.

तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम; ‘that (forest)’
अतिक्रम्यhaving crossed
अतिक्रम्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअति-क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund)
काकुत्स्थO Kakutstha
काकुत्स्थ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
पुष्पितपादपम्with flowering trees
पुष्पितपादपम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (प्रातिपदिक) + पादप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः (puṣpitāḥ pādapāḥ yasmin = with flowering trees)
नन्दनप्रतिमम्like Nandana
नन्दनप्रतिमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनन्दन (प्रातिपदिक) + प्रतिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (like Nandana garden)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अन्यत्another
अन्यत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘वनम्’ (understood) इत्यस्य विशेषणम्
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः; अवधारण/हेतौ (indeed/for)
उत्तराःnorthern
उत्तराः:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘कुरवः’ इत्यस्य विशेषणम्
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम् (like/as)

Climbing those trees or else pulling them down with your strength, both of you eat the nectar-like sweet fruits and proceed ahead.

K
Kabandha
R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Dharma here is compassionate guidance: Kabandha directs the brothers to sustain themselves properly on the journey, supporting righteous action through practical care.

Kabandha, now benevolent, points Rama and Lakshmana onward and tells them to eat the excellent fruits available before proceeding.

Practical wisdom and benevolence—giving timely, life-supporting counsel to travelers engaged in a dharmic mission.