Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

पम्पा-ऋष्यमूक-मार्गोपदेशः

Guidance to Pampa and Rishyamuka; counsel to befriend Sugriva

एष राम शिवः पन्था यत्रैते पुष्पिता द्रुमाः।प्रतीचीं दिशमाश्रित्य प्रकाशन्ते मनोरमाः।।3.73.2।।जम्बूप्रियालपनसप्लक्षन्यग्रोधतिन्धुकाः।अश्वत्थाः कर्णिकाराश्च चूताश्चान्ये च पादापाः।।3.73.3।।धन्वना नागवृक्षाश्च तिलका नक्तमालकाः।नीलाशोकाः कदम्बाश्च करवीराश्च पुष्पिताः।।3.73.4।।अग्निमुख्या अशोकाश्च सुरक्ताः पारिभद्रकाः।

jambū-priyāla-panasaplakṣa-nyagrodha-tindhukāḥ | aśvatthāḥ karṇikārāś ca cūtāś cānye ca pādāpāḥ ||

അവിടെ ജാംബു, പ്രിയാല, പനസ, പ്ലക്ഷ, ന്യഗ്രോധ, തിന്ദുക എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതുപോലെ അശ്വത്ഥം, കർണികാരം, ചൂതം (മാവ്) എന്നിവയും മറ്റു പല വൃക്ഷങ്ങളും കൂടി ഉണ്ട്.

धन्वनाdhanvana trees
धन्वना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधन्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; (tree-name/forest-type term)
नागवृक्षाःnāga trees
नागवृक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (nāga-vṛkṣa = nāga-tree, a kind of tree)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
तिलकाःtilaka trees
तिलकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिलक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
नक्तमालकाःnaktamālaka trees
नक्तमालकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्तमालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
नीलाशोकाःblue aśoka trees
नीलाशोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक) + अशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मधारयः (blue(-flowered) aśoka)
कदम्बाःkadamba trees
कदम्बाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकदम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
करवीराःkaravīra trees
करवीराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पुष्पिताःflowering
पुष्पिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुष्पित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (for the listed trees)

O Rama the delightful path going westward is auspicious for you. It is shining with trees in bloom. There are jambu (rose apple) trees, priyala trees, jackfruit trees, banyan trees, plaksha trees (a tree from which milky latex oozes out), tinduka trees, holy fig trees, karnikaras (of red and white flowers), mango trees and other trees like dryland, thorny trees, tilaka trees, trees that bloom at night, agnimukhya and asoka trees of blue flowers, kadamba trees, karavira trees, red ashoka trees, and paribhadraka trees.

R
Rāma
J
jambū
P
panasa
P
plakṣa
N
nyagrodha
K
karṇikāra
C
cūta (mango)

FAQs

Dharma includes living in harmony with nature; the forest is portrayed as a life-sustaining, ordered space suitable for righteous living and pilgrimage.

Rāma is being guided through a beautiful western path/region described through its flora, indicating a hospitable and auspicious landscape.

Mindful appreciation and restraint—seeing the forest not as mere wilderness to conquer, but as a dharmic environment to traverse respectfully.