Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

रामक्रोधवर्णनम्

Lakshmana’s Counsel to the Enraged Rama

एकस्य नापराधेन लोकान् हन्तुं त्वमर्हसि।न तु जानामि कस्यायं भग्नस्साङ्ग्रामिको रथः।।।।केन वा कस्य वा हेतोस्सायुधस्सपरिच्छदः।

ekasya nāparādhena lokān hantuṃ tvam arhasi |

na tu jānāmi kasyāyaṃ bhagnaḥ sāṅgrāmiko rathaḥ ||

kena vā kasya vā hetoḥ sāyudhaḥ saparicchadaḥ |

ഒരാളുടെ അപരാധം കൊണ്ടു ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നത് നിനക്കു യോജ്യമല്ല. എന്നാൽ ഇവിടെ തകർന്നുകിടക്കുന്ന ഈ യുദ്ധരഥം ആയുധങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും സഹിതം ആരുടേതാണെന്നും, ആരാൽ ഏതു കാരണത്താൽ ഇതു സംഭവിച്ചുവെന്നും എനിക്ക് അറിയില്ല.

ekasyaof one (person)
ekasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण/विरोधार्थक
vimardhaḥcombat, clash
vimardhaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootvimardha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणवत् (विमर्धः)
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
dvayoḥof two
dvayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootdvi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन
vadatām-varaO best of speakers
vadatām-vara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvadatām + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (वदतां वरः)
nanot
na:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (indeed/for)
vṛttamevent, occurrence
vṛttam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvṛtta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
balasyaof an army/force
balasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
mahataḥgreat
mahataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive-qualifier)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (बलस्य)
padamfootprint, trace
padam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

In you are always present the grace of the Moon, the radiance of the Sun, the motion of the wind, the forbearance of the earth and reputation.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma

FAQs

Punishment must be proportionate and targeted; destroying many for one person’s fault violates Dharma.

Lakṣmaṇa restrains Rāma’s impulse toward indiscriminate destruction and urges investigation of the immediate signs (the broken chariot).

Discernment and justice: the ability to pause, inquire, and apply measured force rather than uncontrolled wrath.