Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

परिहासेन किं सीते परिश्रान्तस्य मे प्रिये।अयं स परिहासोऽपि साधु देवि न रोचते।।3.62.6।।

parihāsena kiṃ sīte pariśrāntasya me priye | ayaṃ sa parihāso 'pi sādhu devi na rocate || 3.62.6 ||

പ്രിയേ സീതേ, ഞാൻ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഈ പരിഹാസം എന്തിന്? ദേവീ, ഇത്തരത്തിലുള്ള കളിയും ഇപ്പോൾ എനിക്ക് രുചിക്കുന്നില്ല.

परिहासेनby joking
परिहासेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootपरिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
किम्why/what
किम्:
Sambandha (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्नार्थक
सीतेO Sītā
सीते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
परिश्रान्तस्यof (me) exhausted
परिश्रान्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपरि-श्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; ‘मे’ इत्यस्य विशेषणम् (‘of me who is exhausted’)
मेmy/of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सःthat
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘परिहासः’ इत्यस्य विशेषण-प्रयोगः (‘that very’)
परिहासःjoke
परिहासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (‘also/even’)
साधुwell/indeed
साधु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषण-प्रयोग)
Formअव्यय; प्रशंसार्थक/रीत्यर्थक (‘well/indeed’)
देविO lady
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
रोचतेis pleasing/approved
रोचते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

O Devi! I can see both your thighs which resemble banana trunk hidden behind a banana plant. It is not possible for you to hide them from me.

R
Rāma
S
Sītā

FAQs

Right conduct is contextual: dharma includes knowing what is fitting (aucitya). What may be harmless in ease becomes improper in crisis.

Rāma, fatigued and distressed, continues calling for Sītā, still half-imagining her presence.

Appropriateness and restraint—Rāma insists on seriousness when circumstances demand it.