Shloka 9
सीतान्वेषणारम्भः
The Search for Sita Begins
विवशं शोकसन्तप्तं दीनं भग्नमनोरथम्।।।।मामिहोत्सृज्य करुणं कीर्तिर्नरमिवानृजुम्।क्व गच्छसि वरारोहे मां नोत्सृज सुमध्यमे।।।।त्वया विरहितश्चाहं मोक्ष्ये जीवितमात्मनः।
vivaśaṃ śokasantaptaṃ dīnaṃ bhagnamanoratham | mām ihotsṛjya karuṇaṃ kīrtir naram ivānṛjum | kva gacchasi varārohe māṃ notsṛja sumadhyame | tvayā virahitaś cāhaṃ mokṣye jīvitam ātmanaḥ ||
ശോകത്തിൽ കത്തുന്ന, വിവശനായ, ദീനനായ, ആഗ്രഹങ്ങൾ തകർന്ന ഞാൻ—കീർത്തി വക്രനായ മനുഷ്യനെ വിട്ടുപോകുന്നതുപോലെ നീ എന്നെ ഇവിടെ കരുണാവസ്ഥയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചോ? വരാരോഹേ, നീ എവിടെ പോയി? സുമധ്യമേ, എന്നെ വിട്ടുപോകരുത്; നിന്നിൽ നിന്നു വേർപെട്ടാൽ ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കും.
O lovely lady! where have you gone, leaving me here like fame deserting a crook? I am helpless grief-stricken, pitiable, pathetic and disappointed. O lady of slender waist, leave me not. Separated from you, I will give up my life.
FAQs
Dharma is framed through relational fidelity: abandonment of the righteous is as unthinkable as fame abandoning integrity; the verse uses this moral metaphor to show how deeply Rāma associates right order with Sītā’s presence.
Rāma, unable to find Sītā, speaks as if to her directly, pleading that she not ‘abandon’ him.
Rāma’s unwavering commitment to Sītā and his moral imagination—he interprets separation as a rupture in the rightful order of life.