Shloka 7

रावणस्य सीताप्रलोभनम्

Ravana’s Attempt to Allure Sita

Devanagari script

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम्।नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम्।।3.55.7।।दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि।वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः।।3.55.8।।दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम्।

Transliteration

harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |

nānāpakṣigaṇair juṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 3.55.7 ||

Translation

ഹർമ്യങ്ങളും പ്രാസാദങ്ങളും നിറഞ്ഞു തിരക്കേറിയതും, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ സേവിക്കുന്നതും, നാനാവിധ പക്ഷിസമൂഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരിന്നു।

Word by Word

• हर्म्यप्रासादसम्बाधम्: densely filled with mansions and palaces / a complex of palaces
• हर्म्यप्रासादसम्बाधम्: कर्म-विशेषणम् (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हर्म्य + प्रासाद + सम्बाध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

• स्त्रीसहस्रनिषेवितम्: served/attended by a thousand women
• स्त्रीसहस्रनिषेवितम्: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्त्री + सहस्र + नि-सेव् (धातु) → निषेवित (कृदन्त, क्त)
• Form: नि-सेव् धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

• नाना: various
• नाना: विशेषण-निर्देशकः
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; विशेषणार्थे अव्यय-प्रयोगः (indeclinable used adjectivally: 'various')

• पक्षिगणैः: by flocks of birds
• पक्षिगणैः: करणम् (instrument/agency: 'by/with flocks of birds')
• Type: Noun
• Root: पक्षि + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental plural)

• जुष्टम्: frequented/attended
• जुष्टम्: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: जुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: जुष् धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

• नाना: various
• नाना: विशेषण-निर्देशकः
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; विशेषणार्थे अव्यय-प्रयोगः

• रत्नसमन्वितम्: endowed with/studded with gems
• रत्नसमन्वितम्: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: रत्न + सम्-अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त, क्त)
• Form: सम्-अन्वि धातोः क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

• दान्तकैः: with ivory (ivory-made)
• दान्तकैः: करणम् (with/by ivory)
• Type: Noun
• Root: दान्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental plural)

• तापनीयैः: with gold (refined gold)
• तापनीयैः: करणम् (with/by gold)
• Type: Noun
• Root: तापनीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter, instrumental plural)

• च: and
• च: समुच्चयः (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• स्फाटिकैः: with crystals
• स्फाटिकैः: करणम्
• Type: Noun
• Root: स्फाटिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental plural)

• राजतैः: with silver
• राजतैः: करणम्
• Type: Noun
• Root: राजत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter, instrumental plural)

• अपि: also
• अपि: समुच्चयः (addition)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थे (also/even)

• वज्रवैडूर्यचित्रैः: variegated with diamonds and vaidūrya (cat’s-eye) gems
• वज्रवैडूर्यचित्रैः: करण-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: वज्र + वैडूर्य + चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; (लिङ्गं सन्दर्भानुसारं स्तम्भैः इति पुंलिङ्ग-बहुवचनस्य विशेषणम्) (instrumental plural; adjective qualifying 'stambhaiḥ')

• च: and
• च: समुच्चयः
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• स्तम्भैः: with pillars
• स्तम्भैः: करणम् (with pillars)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental plural)

• दृष्टिमनोहरैः: captivating to the sight
• दृष्टिमनोहरैः: करण-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दृष्टि + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम् (masculine, instrumental plural); स्तम्भैः इति विशेषणम्

• दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादम्: resounding with celestial drum-sounds
• दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादम्: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दिव्य + दुन्दुभि + निर्-ह्राद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

• तप्तकाञ्चनतोरणम्: having gateways/arches of heated (glittering) gold
• तप्तकाञ्चनतोरणम्: कर्म-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: तप्त + काञ्चन + तोरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neuter, accusative singular); विशेषणम्

Context

His home was a complex of palaces and mansions served by thousands of women. It was an abode of different flocks of birds. It had captivating pillars studded with gold, crystals, silver, diamonds and vaiduryas. It resounded with wonderful sounds of drums. Its golden entrances were glittering.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Rāvaṇa’s residence (in Laṅkā, implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

External prosperity is ethically neutral; dharma is measured by conduct. The narrative sets up a contrast between dazzling wealth and unrighteous action.

What is the narrative situation?

The poem describes the magnificence of the residence Rāvaṇa displays to Sītā after abducting her.

Which character virtue is emphasized?

By implication, Sītā’s integrity: the text emphasizes the palace’s allure, preparing for her refusal to be swayed by luxury.