Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

सीतारावणसंवादः

Ravana Reveals Himself; Sita Affirms Rama’s Dharma

प्रतिगृह्य तु कैकेयी श्वशुरं सुकृतेन मे।मम प्रव्राजनं भर्तुर्भरतस्याभिषेचनम्।।3.47.7।।द्वावयाचत भर्तारं सत्यसन्धं नृपोत्तमम्।

pratigṛhya tu kaikeyī śvaśuraṃ sukṛtena me | mama pravrājanaṃ bhartur bharatasyābhiṣecanam || 3.47.7 || dvāv ayācata bhartāraṃ satya-sandhaṃ nṛpottamam |

എന്റെ സുകൃതഫലമായി ശ്വശുരനിൽ നിന്നു മുൻകൂട്ടി വാഗ്ദാനം ഉറപ്പാക്കി, കൈകേയി സത്യസന്ധനായ നൃപോത്തമനായ ഭർത്താവിനോട് രണ്ടു വരങ്ങൾ അപേക്ഷിച്ചു—എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ പ്രവ്രജനം (വനവാസം)യും ഭരതന്റെ അഭിഷേകവും.

प्रतिगृह्यhaving obtained/secured
प्रतिगृह्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + √ग्रह् (धातु) → प्रतिगृह्य (क्त्वान्त-अव्ययभाव)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having accepted/secured)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (Particle)
कैकेयीKaikeyī
कैकेयी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकैकेयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्वशुरम्father-in-law
श्वशुरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्वशुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुकृतेनby a good deed/merit (as pretext)
सुकृतेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
मेmy
मे:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (Genitive) एकवचन; ‘my’
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
प्रव्राजनम्banishment/exile
प्रव्राजनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रव्राजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘याचते/अयाचत’ इत्यस्य कर्मरूपेण (asked as a boon)
भर्तुःof (my) husband
भर्तुः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भरतस्यof Bharata
भरतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अभिषेचनम्consecration
अभिषेचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअभिषेचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; याचितवस्तु (thing asked)
द्वौtwo (boons)
द्वौ:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (Numeral), पुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, द्विवचन (Dual); ‘वरौ’ इत्यर्थे
अयाचतasked
अयाचत:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√याच् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भर्तारम्(her) husband
भर्तारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सत्यसन्धम्true to his promise
सत्यसन्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसत्य + सन्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative): सत्ये सन्धः यस्य (truth-bound); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भर्तारम् इत्यस्य विशेषणम्
नृपोत्तमम्best of kings
नृपोत्तमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootनृप + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: नृपाणाम् उत्तमः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भर्तारम् इत्यस्य विशेषणम्

For the fulfilment of the promise made to Kaikeyi earlier by my truthful father-in- law, who, to my good luck, was the best of kings, she asked for two boons. One was banishment of my husband and second, consecration of Bharata.

K
Kaikeyī
D
Daśaratha (implied: father-in-law, best of kings)
R
Rāma (implied: husband of the speaker in embedded voice)
B
Bharata

FAQs

Satya (truthfulness) is invoked as binding on rulers; yet the verse also exposes how vows can be weaponized against dharma-oriented welfare.

Kaikeyī demands two boons—Rāma’s exile and Bharata’s coronation—leveraging an earlier pledge by the king.

Daśaratha’s satya-sandhatva (fidelity to truth/promise), even when it leads to personal and political ruin.