Shloka 19

विराधवधः

The Slaying (Burial) of Viradha

Devanagari script

तव प्रसादान्मुक्तोऽहमिहशापात्सुदारुणात्।भुवनं स्वं गमिष्यामि स्वस्ति वोऽस्तु परन्तप।।।।

Transliteration

tava prasādān mukto 'ham iha śāpāt sudāruṇāt |

bhuvanaṃ svaṃ gamiṣyāmi svasti vo 'stu parantapa ||

Translation

നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഈ അതിദാരുണ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. ഇനി ഞാൻ എന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഹേ പരന്തപ, നിനക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ.

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रसादात्: from (your) grace
• प्रसादात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन

• मुक्तः: freed
• मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः 'freed'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• शापात्: from the curse
• शापात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• सुदारुणात्: from the very dreadful (one)
• सुदारुणात्: Apadana (अपादान)
• Type: Adjective
• Root: सु + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; विशेषणम् (शापात्)

• भुवनम्: abode/world
• भुवनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्वम्: my own
• स्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भुवनम्)

• गमिष्यामि: I will go
• गमिष्यामि: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्वस्ति: well-being; hail
• स्वस्ति: None (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय)
• Form: मङ्गलार्थक-अव्यय (benedictive particle)

• वः: to you
• वः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), बहुवचन; आदरार्थं द्विवचनार्थेऽपि बहुवचन-प्रयोगः (to you both)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• परन्तप: O scorcher of foes
• परन्तप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: परन्तप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः परान् तपति इति (उपपद-तत्पुरुष)

Context

O scorcher of enemies! by your grace I am rid of the curse. Delivered from my dreadful form, I will now go to my world. May both of you fare well.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa (implied)
• curse (śāpa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dharmic act can yield healing outcomes even for the fallen; gratitude and blessing acknowledge the moral power of righteous conduct.

What is the narrative situation?

Virādha declares release from the curse through Rāma’s intervention and offers a farewell benediction to Rāma and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Gratitude and truthfulness—Virādha openly credits Rāma as the cause of his liberation and departs with goodwill.