Sarga 35
मारीचाश्रमगमनम् (Ravana’s Journey to Maricha’s Hermitage)
अरण्यकाण्ड
ഈ സര്ഗത്തിൽ രാവണൻ ക്ഷണികക്രോധത്തിൽ നിന്ന് കണക്കുകൂട്ടിയ പ്രവർത്തനനിശ്ചയത്തിലേക്ക് മാറുന്ന രൂപാന്തരം വര്ണ്ണിക്കുന്നു. ശൂർപ്പണഖയുടെ രോമാഞ്ചജനകമായ (ഭീതിജനകമായ) വാർത്ത കേട്ട ശേഷം അവൻ മന്ത്രിമാരിൽ നിന്ന് ഔപചാരികമായി പിന്മാറി, ഗുണദോഷങ്ങളും ബലാബലവും ആലോചിച്ച്, രഹസ്യമായി യാനശാലയിൽ ചെന്നു രഥം കൂട്ടാൻ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദശശിരസ്സും വിംശതിഭുജങ്ങളും, ശ്വേതച്ഛത്ര-ചാമരങ്ങളും, സ്വർണ്ണകുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ച അവന്റെ രാജസ-ഭയങ്കര പ്രതിമയെ ഘന വിശേഷണങ്ങളാലും മേഘ-വിദ്യുത് ഉപമകളാലും വിപുലീകരിക്കുന്നു. അവന്റെ യാത്ര സമുദ്രതീര വനപ്രദേശത്തിന്റെ നിരീക്ഷണമായി മാറുന്നു—കടലരികിലെ പർവ്വതങ്ങൾ, പദ്മസരോവരങ്ങൾ, വേദികളോടുകൂടിയ ആശ്രമങ്ങൾ, ചന്ദനം–അഗരു സുഗന്ധവനങ്ങൾ, തീരത്ത് ഉണക്കുന്ന മുത്തുകൾ, ശംഖ-പ്രവാളങ്ങൾ, സ്വർണ്ണ-രജതസഞ്ചയങ്ങൾ; കൂടാതെ ധാന്യസമൃദ്ധിയും സ്ത്രീസമ്പത്തും യുദ്ധമൃഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ നഗരങ്ങൾ. ഇടയിൽ ‘സുഭദ്ര’ എന്ന ആൽമരത്തിന്റെ പുരാണപ്രസംഗം—ഗരുഡൻ ആനയെയും കൂർമ്മത്തെയും വഹിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ശാഖ പൊട്ടിയതും, ഋഷിമാർ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും, പിന്നീടു ഗരുഡൻ ഇന്ദ്രഭവനത്തിൽ നിന്ന് അമൃതം നേടാൻ നിശ്ചയിച്ചതും—വിശദമാകുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്തേക്ക് കടന്ന് രാവണൻ ഏകാന്ത പുണ്യാശ്രമത്തിലെത്തി, മാരീചനെ തപസ്വിയായി വസിക്കുന്നതായി കാണുന്നു—മൃഗചർമ്മവും വൽക്കലവും ധരിച്ചു, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ. മാരീചൻ വിധിപൂർവ്വം അതിഥിസത്കാരം ചെയ്ത് ലങ്കാവാർത്തയും രാവണന്റെ അടിയന്തിര വരവിന്റെ കാരണവും ചോദിക്കുന്നു; രാവണൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പറയാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, ഉപദേശം-കുതന്ത്രങ്ങളുടെ വാതിൽക്കൽ സര്ഗം അവസാനിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ततश्शूर्पणखावाक्यं तच्छ्रुत्वा रोमहर्षणम्।सचिवानभ्यनुज्ञाय कार्यं बुद्ध्वा जगाम ह।।।।
പിന്നീട് ശൂർപണഖയുടെ രോമാഞ്ചം വരുത്തുന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട്, മന്ത്രിമാർക്ക് അനുവാദം നൽകി, ചെയ്യേണ്ട കാര്യം മനസ്സിലാക്കി അവൻ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 2
तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।।।
മുന്നിലുള്ള കാര്യത്തെ യഥാവിധി പിന്തുടർന്ന് ശരിയായി ഗ്രഹിക്കുകയും, ദോഷവും ഗുണവും തൂക്കിനോക്കി, ബലവും അബലവും വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്ത്, “ഇതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്” എന്നു മനസ്സിൽ ഉറച്ച നിശ്ചയം ചെയ്തു. സ്ഥിരബുദ്ധിയോടെ പിന്നെ അവൻ മനോഹരമായ യാനശാലയിലേക്കു (രഥശാലയിലേക്കു) പോയി.
Verse 3
तत्कार्यमनुगम्याथ यथावदुपलभ्य च।दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम्।3.35.2।।इति कर्तव्यमित्येव कृत्वा निश्चयमात्मनः।स्थिरबुद्धिस्ततो रम्यां यानशालां जगाम ह।।3.35.3।।
‘ഇതുതന്നെ ചെയ്യേണ്ടതാണ്’ എന്നു മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ചു, ദൃഢബുദ്ധിയോടെ പിന്നെ അവൻ മനോഹരമായ യാനശാലയിലേക്കു പോയി.
Verse 4
यानशालां ततो गत्वा प्रच्छन्नो राक्षसाधिपः।सूतं सञ्चोदयामास रथस्संयोज्यतामिति।।।।
പിന്നീട് രാക്ഷസാധിപൻ രഹസ്യമായി യാനശാലയിലേക്കു ചെന്നു, സൂതനോട് കല്പിച്ചു: “രഥം കെട്ടുക.”
Verse 5
एवमुक्तः क्षेणेनैव सारथिर्लघुविक्रमः।रथं संयोजयामास तस्याभिमतमुत्तमम्।।।।
ഇങ്ങനെ കല്പിക്കപ്പെട്ട വേഗപ്രവർത്തിയായ സാരഥി, ക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ യജമാനന് ഇഷ്ടമായ ഉത്തമ രഥം കെട്ടി ഒരുക്കി.
Verse 6
काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।।।
ഇഷ്ടമെന്നപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സ്വർണ്ണരഥം കയറി—പിശാചമുഖങ്ങളോടും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളോടും കൂടിയ കഴുതകളാൽ യുക്തമായത്—മേഘഗർജനസമമായ നാദത്തോടെ, ധനദന്റെ അനുജനായ ശ്രീമാൻ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ നദീപതിയായ സമുദ്രത്തേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
Verse 7
काञ्चनं रथमास्थाय कामगं रत्नभूषितम्।पिशाचवदनैर्युक्तं खरैः काञ्चनभूषणैः।।3.35.6।।मेघप्रतिमनादेन स तेन धनदानुजः।राक्षसाधिपतिश्श्रीमान्ययौ नदनदीपतिम्।।3.35.7।।
ഇഷ്ടമെന്നപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്ന, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സ്വർണ്ണരഥം കയറി—പിശാചമുഖങ്ങളോടും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളോടും കൂടിയ കഴുതകളാൽ യുക്തമായത്—മേഘഗർജനസമമായ നാദത്തോടെ, ധനദന്റെ അനുജനായ ശ്രീമാൻ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണൻ നദീപതിയായ സമുദ്രത്തേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
Verse 8
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।।।
ശ്വേത ചാമരവ്യജനങ്ങളും ശ്വേത ഛത്രവും ധരിച്ച ദശാനനൻ രാവണൻ—സ്നിഗ്ധ വൈദൂര്യമണിപോലെ ദീപ്തനായും, തപ്തകാഞ്ചന കുണ്ഡലധാരിയായും—ഇരുപത് ഭുജങ്ങളുള്ള ദശഗ്രീവൻ, മനോഹരപരിച്ഛദങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ, ദേവവൈരിയും മുനീന്ദ്രഘ്നനും, പത്തു ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതരാജനെപ്പോലെ; കാമഗമമായ രഥം ഏറി രാക്ഷസേശ്വരൻ ആകാശത്തിൽ മിന്നൽവലയത്തോടെ, കൊക്കുകളോടുകൂടിയ മേഘംപോലെ ശോഭിച്ചു.
Verse 9
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।
ശ്വേത ചാമരവ്യജനങ്ങളും ശ്വേത ഛത്രവും ധരിച്ച ദശാനനൻ രാവണൻ—സ്നിഗ്ധ വൈദൂര്യമണിപോലെ ദീപ്തനായും, തപ്തകാഞ്ചന കുണ്ഡലധാരിയായും—ഇരുപത് ഭുജങ്ങളുള്ള ദശഗ്രീവൻ, മനോഹരപരിച്ഛദങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ, ദേവവൈരിയും മുനീന്ദ്രഘ്നനും, പത്തു ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതരാജനെപ്പോലെ; കാമഗമമായ രഥം ഏറി രാക്ഷസേശ്വരൻ ആകാശത്തിൽ മിന്നൽവലയത്തോടെ, കൊക്കുകളോടുകൂടിയ മേഘംപോലെ ശോഭിച്ചു.
Verse 10
स श्वेतवालव्यजनः श्वेतच्छत्रो दशाननः।स्निग्धवैदूर्यसंकाश स्तप्तकाञ्चनकुण्डलः।।3.35.8।।विंशद्भुजो दशग्रीवो दर्शनीयपरिच्छदः।त्रिदशारिर्मुनीन्द्रघ्नो दशशीर्ष इवाद्रिराट्।।3.35.9।।कामगं रथमास्थाय शुशुभे राक्षसेश्वरः।विद्युन्मण्डलवान्मेघस्सबलाक इवाम्बरे।।3.35.10।।
കാമഗമായ രഥത്തിൽ കയറി രാക്ഷസേശ്വരൻ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു; ആകാശത്തിൽ മിന്നൽവലയത്തോടെ, കൊക്കുകളോടുകൂടിയ മേഘംപോലെ.
Verse 11
स शैलं सागरानूपं वीर्यवानवलोकयन्।नानापुष्पफलैर्वृक्षैरनुकीर्णं सहस्रशः।।।।
ആ വീര്യവാൻ സമുദ്രത്തിന്റെ ചതുപ്പുകരയ്ക്കടുത്തുള്ള പർവ്വതത്തെ നോക്കി; അവിടെയെങ്ങും ആയിരംമടങ്ങായി പലവിധ പുഷ്പഫലധാരികളായ വൃക്ഷങ്ങൾ പരന്നുകിടന്നു.
Verse 12
शीतमङ्गलतोयाभिः पद्मिनीभिस्समन्ततः।विशालैराश्रमपदैर्वेदिमद्भिस्समावृतम्।।।।
ചുറ്റുമെല്ലാം ശീതളവും മംഗളകരവുമായ ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ പദ്മിനികളാലും, വിശാലമായ ആശ്രമസ്ഥാനങ്ങളാലും—വേദികളോടുകൂടിയവയാലും—അത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
Verse 13
कदल्याढकिसम्बाधं नारिकेलोपशोभितम्।सालैस्तालैस्तमालैश्च पुष्पितैस्तरुभिर्वृतम्।।।।
അവിടം വാഴകളുടെ ഘനസമൂഹംകൊണ്ട് അത്യന്തം സങ്കുലമായിരുന്നു; തേങ്ങമരങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; പുഷ്പിതമായ ശാല, താല, തമാല വൃക്ഷങ്ങൾ വലയമായി ചുറ്റിനിന്നു।
Verse 14
नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।।।
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് നാഗന്മാരും സുപർണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു; അജ, വൈഖാനസ, മാഷ, വാലഖില്യ, മരീചിപ എന്നീ തപസ്സ്വി പരമ്പരകളിലെ പരമർഷിമാർ—അത്യന്തം നിയന്ത്രിതാഹാരികൾ, കാമവിജയികൾ—സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും ചേർന്ന് ആ ദേശത്തെ പുണ്യതേജസ്സാൽ ദീപ്തമാക്കി ശോഭിപ്പിച്ചു।
Verse 15
नागैस्सुपर्णैर्गन्धैर्वैः किन्नरैश्च सहस्रशः।अजैर्वैखानसैर्माषैर्वालखिल्यैर्मरीचिपैः।।3.35.14।।अत्यन्तनियताहारैश्शोभितं परमर्षिभिः।जितकामैश्च सिद्धैश्च चारणैरुपशोभितम्।।3.35.15।।
അവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് നാഗന്മാരും സുപർണന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു; അജ, വൈഖാനസ, മാഷ, വാലഖില്യ, മരീചിപ എന്നീ തപസ്സ്വി പരമ്പരകളിലെ പരമർഷിമാർ—അത്യന്തം നിയന്ത്രിതാഹാരികൾ, കാമവിജയികൾ—സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും ചേർന്ന് ആ ദേശത്തെ പുണ്യതേജസ്സാൽ ദീപ്തമാക്കി ശോഭിപ്പിച്ചു।
Verse 16
दिव्याभरणमाल्याभिर्दिव्यरूपाभिरावृतम्।क्रीडारतिविधिज्ञाभिरप्सरोभिस्सहस्रशः।।।।
അവിടം ആയിരക്കണക്കിന് അപ്സരസ്സുകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു—ദിവ്യസൗന്ദര്യവതികളായി, സ്വർഗീയാഭരണങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ച്; കളിയുടെയും രതിയുടെയും കലാവിധികളിൽ നിപുണരായ അവർ അവിടെ വിഹരിച്ചു।
Verse 17
सेवितं देवपन्तीभिश्श्रीमतीभिश्श्रियाऽऽवृतम्।देवदानवसङ्घैश्च चरितं त्वमृताशिभिः।।।।
അവിടം ദേവപത്നിമാർ—ശ്രീമതികളായ, തേജസ്വിനികളായവർ—സേവിച്ചിരുന്നതും, ലക്ഷ്മീശോഭയാൽ ആവൃതമായിരുന്നതും ആയിരുന്നു; അമൃതഭോജികളായ ദേവസംഘങ്ങളും ദാനവസംഘങ്ങളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു।
Verse 18
हंसक्रौञ्चप्लवाकीर्णं सारसैस्सम्प्रणादितम्।वैढूर्यप्रस्तरं रम्यं स्निग्धं सागरतेजसा।।।।
അവിടം ഹംസ, ക്രൗഞ്ച, പ്ലവ പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; സാരസങ്ങളുടെ മധുരനാദം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; വൈഡൂര്യശിലയുടെ മനോഹരമായ പരപ്പുകളാൽ രമണീയവും, സമുദ്രത്തിന്റെ തേജസ്സാൽ സ്നിഗ്ധമായി ദീപ്തവുമായിരുന്നു।
Verse 19
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।।।
വേഗത്തിൽ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്ന ധനദനൻ (കുബേരൻ)ന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ചുറ്റുമെങ്ങും പാണ്ഡുരവർണ്ണവും വിശാലവുമായ, ദിവ്യമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും തൂര്യനാദവും ഗീതധ്വനിയും നിറഞ്ഞതുമായ വിമാനംകൾ കണ്ടു. തപസ്സാൽ ഉന്നതലോകങ്ങൾ ജയിച്ചവരുടെ ഇഷ്ടാനുസാരം സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ വിമാനംകൾ ആകാശത്തിൽ പാഞ്ഞുപോകുന്നതും, കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസ്സുകളെയും അവൻ ദർശിച്ചതുമാണ്.
Verse 20
पाण्डुराणि विशालानि दिव्यमाल्ययुतानि च।तूर्यगीताभिजुष्टानि विमानानि समन्ततः।।3.35.19।।तपसा जितलोकानां कामगान्यभिसम्पतन्।गन्धर्वाप्सरसश्चैव ददर्श धनदानुजः।।3.35.20।।
വേഗത്തിൽ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരുന്ന ധനദനൻ (കുബേരൻ)ന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ചുറ്റുമെങ്ങും പാണ്ഡുരവർണ്ണവും വിശാലവുമായ, ദിവ്യമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും തൂര്യനാദവും ഗീതധ്വനിയും നിറഞ്ഞതുമായ വിമാനംകൾ കണ്ടു. തപസ്സാൽ ഉന്നതലോകങ്ങൾ ജയിച്ചവരുടെ ഇഷ്ടാനുസാരം സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ വിമാനംകൾ ആകാശത്തിൽ പാഞ്ഞുപോകുന്നതും, കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാരെയും അപ്സരസ്സുകളെയും അവൻ ദർശിച്ചതുമാണ്.
Verse 21
निर्यासरसमूलानां चन्दनानां सहस्रशः।वनानि पश्यन्सौम्यानि घ्राणतृप्तिकराणि च।।।।
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് ചന്ദനവനങ്ങൾ കണ്ടു—അവയുടെ തണ്ടുകളിൽ നിന്ന് സുഗന്ധമുള്ള നിര്യാസരസം ഒഴുകിവരുന്നതായിരുന്നു; സൗമ്യവും മനോഹരവും, ഘ്രാണേന്ദ്രിയത്തെ തന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതുമായവ.
Verse 22
अगरूणां च मुख्यानां वनान्युपवनानि च।तक्कोलानां च जात्यानां फलानां च सुगन्धिनाम्।।।।
അവൻ ശ്രേഷ്ഠമായ അഗരു വൃക്ഷങ്ങളുടെ വനങ്ങളും മനോഹരമായ ഉപവനങ്ങളും കണ്ടു; കൂടാതെ സുഗന്ധമുള്ള തക്കോല ഫലങ്ങളും സുഗന്ധപരിമളമുള്ള ജാതി (മുല്ല)യുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ദർശിച്ചു.
Verse 23
पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च।मुक्तानां च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः।।।।
അവൻ തമാലത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളും കുരുമുളകിന്റെ കുറ്റിക്കാടുകളും, തീരത്തോട് ചേർന്ന് ഉണക്കാൻ വിരിച്ചിട്ടിരുന്ന മുത്തുകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളും കണ്ടു.
Verse 24
शङ्खानां प्रसरं चैव प्रवालनिचयं तथा।काञ्चनानि च शैलानि राजतानि च सर्वशः।।।।
അവൻ ശംഖുകളുടെ വിശാലമായ പരപ്പും പ്രവാളങ്ങളുടെ കൂമ്പാരവും, എല്ലായിടത്തും സ്വർണ്ണത്തിന്റെ കാഞ്ചനവും വെള്ളിയുടെ രാജതവും ആയ കുന്നുകൂട്ടങ്ങളും കണ്ടു.
Verse 25
प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि ह्रदानि च।धनधान्योपपन्नानि स्त्रीरत्नैश्शोभितानि च।।।।हस्त्यश्वरथगाढानि नगराण्यवलोकयन्।
അവൻ മനോഹരമായ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും സുതാര്യമായ തടാകങ്ങളും, ധനധാന്യസമൃദ്ധമായ നഗരങ്ങളും നിരന്തരം ദർശിച്ചു—ഉത്തമസ്ത്രീരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും ആന, കുതിര, രഥങ്ങൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞതുമായവ.
Verse 26
तं समं सर्वतस्निग्धं मृदुसंस्पर्शमारुतम्।अनूपं सिन्धुराजस्य ददर्श त्रिदिवोपमम्।।।।
അവൻ സിന്ധുരാജന്റെ (സമുദ്രത്തിന്റെ) അനൂപപ്രദേശത്തെ കണ്ടു—എല്ലാടവും സമതലവും സ്നിഗ്ധസൗന്ദര്യപൂർണ്ണവും, മൃദുസ്പർശമുള്ള കാറ്റുകൾകൊണ്ട് സുഖകരവും, ത്രിദിവംപോലെ ദിവ്യവുമായതു.
Verse 27
तत्रापश्यत्स मेघाभं न्यग्रोधमृषिभिर्वृतम्।।।।समन्ताद्यस्य ताश्शाखाश्शतयोजनमायताः।
അവിടെ അവൻ മേഘവർണ്ണമായ ന്യഗ്രോധം (ആൽമരം) കണ്ടു; ഋഷിമാർ ചുറ്റിനിന്നിരുന്നു; അതിന്റെ ശാഖകൾ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും നൂറു യോജന വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു.
Verse 28
यस्य हस्तिनमादाय महाकायं च कच्छपम्।।।।भक्षार्थं गरुडश्शाखामाजगाम महाबलः।
ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഒരു ശാഖയിലേക്കു മഹാബലനായ ഗരുഡൻ ഭക്ഷ്യാർത്ഥം വന്നു; ഒരു ആനയെയും മഹാകായമായ ഒരു കച്ചപത്തെയും എടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു.
Verse 29
तस्य तां सहसा शाखां भारेण पतगोत्तमः।।।।सुपर्णः पर्णबहुलां बभञ्ज च महाबलः।
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാബലൻ സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) എന്നവന്റെ ഭാരത്താൽ ഇലകളാൽ നിറഞ്ഞ ആ ശാഖ പെട്ടെന്നു ഒടിഞ്ഞുപോയി.
Verse 30
तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः।।।।अजा बभूवुर्धूम्राश्च सङ्गताः परमर्षयः।
അവിടെ വൈഖാനസർ, മാഷർ, വാലഖില്യർ, മരീചിപർ—അതുപോലെ അജാസും ധൂമ്രാസും എന്ന പരമർഷികളായ മഹർഷിമാർ ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
Verse 31
तेषां दयार्थं गरुडस्तां शाखां शतयोजनाम्।।।।जगामादाय वेगेन तौ चोभौ गजकच्छपौ।
അവരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് ഗരുഡൻ ശതയോജനവ്യാപ്തിയുള്ള ആ ശാഖയെ വേഗത്തിൽ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി; അതോടൊപ്പം ആനയും ആമയും—ഇരുവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.
Verse 32
एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।।।
ഒരു കാലിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ധർമ്മാത്മാവായ പക്ഷിശ്രേഷ്ഠൻ ആ മാംസം ഭക്ഷിച്ചു; പിന്നെ ആ ശാഖകൊണ്ട് നിഷാദരുടെ വാസസ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു; മഹാമുനിമാരെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം അവൻ അതുല്യാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
Verse 33
एकपादेन धर्मात्मा भक्षयित्वा तदामिषम्।।3.35.32।।निषादविषयं हत्वा शाखया पतगोत्तमः।प्रहर्षमतुलं लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन्।।3.35.33।।
ഒരു കാലിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ധർമ്മാത്മാവായ പക്ഷിശ്രേഷ്ഠൻ ആ മാംസം ഭക്ഷിച്ചു; പിന്നെ ആ ശാഖകൊണ്ട് നിഷാദരുടെ വാസസ്ഥലം നശിപ്പിച്ചു; മഹാമുനിമാരെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം അവൻ അതുല്യാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.
Verse 34
स तेनैव प्रहर्षेण द्विगुणीकृतविक्रमः।अमृतानयनार्थं वै चकार मतिमान्मतिम्।।।।
അതേ പ്രഹർഷം കൊണ്ടു പ്രേരിതനായി അവന്റെ വീര്യം ഇരട്ടിയായി; അമൃതം കൊണ്ടുവരുവാൻ എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ബുദ്ധിമാൻ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു.
Verse 35
अयोजालानि निर्मथ्य भित्वा रत्नमयं गृहम्।महेन्द्रभवनाद्गुप्तमाजहारामृतं ततः।।।।
ഇരുമ്പ് ജാലകങ്ങളെ പിഴുതുമാറ്റി, രത്നനിർമ്മിതമായ ഗൃഹം ഭേദിച്ച്, പിന്നെ മഹേന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് രഹസ്യമായി ആ അമൃതം കൊണ്ടുപോയി.
Verse 36
तं महर्षिगणैर्जुष्टं सुपर्णकृतलक्षणम्।नाम्ना सुभद्रं न्यग्रोधं ददर्श धनदानुजः।।।।
സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) വരുത്തിയ അടയാളങ്ങളാൽ ചിഹ്നിതവും മഹർഷിഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതുമായ ‘സുഭദ്ര’ എന്ന ന്യഗ്രോധവൃക്ഷത്തെ ധനദാനുജൻ (രാവണൻ) കണ്ടു.
Verse 37
तं तु गत्वा परं पारं समुद्रस्य नदीपतेः।ददर्शाश्रममेकान्ते रम्ये पुण्ये वनान्तरे।।।।
നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറത്തേക്കു കടന്ന്, വനാന്തരത്തിലെ ഏകാന്തമായ, രമണീയവും പുണ്യവും ആയ ഒരു ആശ്രമം അവൻ ദർശിച്ചു.
Verse 38
तत्र कृष्णाजिनधरं जटावल्कलधारिणम्।ददर्श नियताहारं मारीचं नाम राक्षसाम्।।।।
അവിടെ അവൻ ‘മാരീചൻ’ എന്ന രാക്ഷസനെ കണ്ടു—കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ചവൻ, ജടയും വൽക്കലവസ്ത്രവും ധരിച്ചവൻ, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ ജീവിക്കുന്നവൻ.
Verse 39
स रावणस्समागम्य विधिवत्तेन रक्षसा।मारीचेनार्चितो राजा सर्वकामैरमानुषैः।।।।
രാജാ രാവണൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, രാക്ഷസനായ മാരീചൻ വിധിപൂർവ്വം അവനെ സ്വീകരിച്ച് ആരാധിച്ചു; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന മനുഷ്യാതീത ഭോഗസൗഖ്യങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു.
Verse 40
तं स्वयं पूजयित्वा तु भोजनेनोदकेन च।अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यमब्रवीत्।।।।
പിന്നീട് അവൻ സ്വയം ഭോജനവും ജലവും നൽകി ആദരിച്ചു; അർത്ഥഗൗരവമുള്ള വാക്കുകളാൽ മാരീചൻ സംസാരിച്ചു.
Verse 41
कच्चित्सुकुशलं राजन्लङ्कायां राक्षसेश्वर।केनार्थेन पुनस्त्वं वै तूर्णमेवमिहागतः।।।।
“രാജാവേ, രാക്ഷസേശ്വരനേ! ലങ്കയിൽ എല്ലാം സുഖകുശലമാണോ? പിന്നെ നീ ഇത്ര വേഗത്തിൽ ഇവിടെ ഏതു കാര്യത്തിനായി വന്നിരിക്കുന്നു?”
Verse 42
एवमुक्तो महातेजा मारीचेन स रावणः।ततः पश्चादिदं वाक्यमब्रवीद्वाक्यकोविदः।।।।
മാരീചൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാതേജസ്സനായ രാവണൻ, വാക്കുകളിൽ നിപുണനായവൻ, തുടർന്ന് ഈ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is Ravana’s shift from emotional reaction to intentional strategy: he weighs strengths and weaknesses (balābala), decides on a course, and initiates a covert mission to recruit Maricha. Ethically, the text frames this as calculated adharma—planning harm through deception—contrasted with the surrounding imagery of disciplined ascetic life.
Two instructional contrasts emerge: (1) deliberation can serve either dharma or adharma depending on intent, demonstrating that “intelligence” is morally qualified by purpose; (2) the Garuda exemplum links power with compassion—strength becomes righteous when used to protect sages and restore order, not to exploit it.
Key landmarks include the sea-shore mountain belt and backwaters, lotus-laden ponds, sprawling hermitages with altars, fragrance-rich forests (sandalwood/aguru), and the Subhadra banyan tree associated with Garuda’s mythic act. Culturally, the sarga highlights āśrama institutions, regulated ascetic diets, and formal hospitality (ātithya) extended by Maricha.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.