HomeRamayanaAranya KandaSarga 3Shloka 20
Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

विराधप्रश्नोत्तर-युद्धम्

Viradha’s Challenge and the Clash in Dandaka

तद्रामविशिखच्छिन्नं शूलं तस्यकराद्भुवि।पपाताशनिना छिन्नं मेरोरिव शिलातलम्।।3.3.20।।

tad rāma-viśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasya karād bhuvi | papāta aśaninā chinnaṃ meror iva śilātalam ||3.3.20||

രാമന്റെ ശരങ്ങൾകൊണ്ട് മുറിഞ്ഞ ആ ശൂലം അവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വീണു—ഇടിമിന്നലാൽ പിളർന്ന മേരു പർവതത്തിലെ ശിലാതലം വീഴുന്നതുപോലെ.

तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (here as qualifier in compound)
रामविशिखच्छिन्नम्cut by Rama's arrow
रामविशिखच्छिन्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootराम (प्रातिपदिक) + विशिख (प्रातिपदिक) + छिन्न (कृदन्त, √छिद्)
Formतत्पुरुष (instrumental sense): रामस्य विशिखेन छिन्नम् ‘cut by Rama’s arrow’; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (qualifying शूलम्)
शूलम्the spear
शूलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्
करात्from (his) hand
करात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी एकवचनम्
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचनम्
पपातfell
पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमा-पुरुष एकवचनम्
अशनिनाby a thunderbolt
अशनिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअशनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्
छिन्नम्split/broken
छिन्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (qualifying शिलातलम्)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्
इवlike
इव:
Upamana-marker (उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
शिलातलम्a rock-slab
शिलातलम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: शिलायाः तलम् ‘rock-surface/slab’; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्

The spike, broken down by Rama's arrow, fell like a slab of mount Meru splintered by Indra's thunder.

R
Rāma
V
Virādha (implied by 'his hand')
A
arrows (viśikha)
Ś
śūla (spear/spike)
M
Mount Meru
T
thunderbolt (aśani)

FAQs

Dharma is protective order prevailing over violent chaos: an unjust weapon raised against the righteous is brought down.

The broken spear falls from Virādha’s hand to the ground after Rāma’s interception.

Steady guardianship—Rāma’s controlled intervention prevents the weapon from reaching its target.