HomeRamayanaAranya KandaSarga 3Shloka 16
Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

विराधप्रश्नोत्तर-युद्धम्

Viradha’s Challenge and the Clash in Dandaka

अथ तौ भ्रातरौ दीप्तं शरवर्षं ववर्षतुः।विराधे राक्षसे तस्मिन् कालान्तकयमोपमे।।3.3.16।।

atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ | virādhe rākṣase tasmin kālāntaka-yamopame ||3.3.16||

അപ്പോൾ ആ രണ്ടു സഹോദരന്മാർ കാലാന്തക യമനെപ്പോലെ തോന്നിയ ആ രാക്ഷസൻ വിരാധന്റെ മേൽ ദീപ്തമായ ശരവർഷം പെയ്തു.

अथthen
अथ:
Discourse-connector (सम्बन्धसूचक)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तर्यवाचक-अव्यय (then/and)
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) द्विवचनम् (dual)
भ्रातरौtwo brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा द्विवचनम्
दीप्तम्blazing/bright
दीप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त, √दीप्)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) used adjectivally; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (qualifying शरवर्षम्)
शरवर्षम्shower of arrows
शरवर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: शराणां वर्षम् ‘rain of arrows’; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्
ववर्षतुःthey showered
ववर्षतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमा-पुरुष (3rd) द्विवचनम् (dual)
विराधेon/at Viradha
विराधे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th) एकवचनम् (sg)
राक्षसेon the rakshasa
राक्षसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचनम् (sg) (apposition to विराधे)
तस्मिन्on him
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचनम्
कालान्तकयमोपमेlike Kāla/Antaka/Yama
कालान्तकयमोपमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकालान्तक (प्रातिपदिक) + यम (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (copulative) in base: कालान्तक-यमौ + उपम; ‘like Kāla, Antaka and Yama’; पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचनम् (qualifying तस्मिन्/विराधे)

The demon who was extremely frightening stood there, laughing and yawning. As he yawned, all the swiftly-flying arrows fell out of his body.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
V
Virādha
Y
Yama
A
arrows (śara)

FAQs

Kṣātra-dharma (warrior duty) is exercised as defensive action: force is applied to stop a violent threat and protect Sītā.

Rāma and Lakṣmaṇa respond to Virādha’s attack by showering him with arrows.

Courage and coordinated resolve—acting together swiftly to neutralize danger.