HomeRamayanaAranya KandaSarga 3Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

विराधप्रश्नोत्तर-युद्धम्

Viradha’s Challenge and the Clash in Dandaka

स विद्धो न्यस्य वैदेहीं शूलमुद्यम्य राक्षसः।अभ्यद्रवत्सुसङ्कृद्धस्तदा रामं सलक्ष्मणम्।।3.3.14।।

sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlam udyamya rākṣasaḥ | abhyadravat susaṅkṛddhas tadā rāmaṃ sa-lakṣmaṇam ||3.3.14||

വേദനയേറ്റ രാക്ഷസൻ വൈദേഹിയെ വശത്താക്കി; പിന്നെ ശൂലം ഉയർത്തി, അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ, അപ്പോൾ രാമനോടും ലക്ഷ്മണനോടും നേരെ പാഞ്ഞുവന്നു।

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग (masc); प्रथमा (1st) एकवचनम् (sg)
विद्धःpierced
विद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यध्/विध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग (masc) प्रथमा एकवचनम्; ‘pierced’
न्यस्यhaving set down/left
न्यस्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + अस् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having placed/left’
वैदेहीम्Vaidehi (Sita)
वैदेहीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (fem); द्वितीया (2nd) एकवचनम् (sg)
शूलम्spear/spike
शूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut); द्वितीया (2nd) एकवचनम् (sg)
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद् + यम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having lifted/raised’
राक्षसःthe rakshasa
राक्षसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc); प्रथमा (1st) एकवचनम् (sg)
अभ्यद्रवत्ran towards/charged
अभ्यद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + द्रु (धातु)
Formलङ् (imperfect/past); परस्मैपद; प्रथमा-पुरुष (3rd) एकवचनम् (sg)
सुसङ्कृद्धःhighly enraged
सुसङ्कृद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + सं + क्रुध् (धातु) → सङ्कृद्ध (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) with intensifier सु; पुंलिङ्ग (masc) प्रथमा एकवचनम्; ‘greatly enraged’
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
रामम्Rama (towards)
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc); द्वितीया (2nd) एकवचनम् (sg)
सलक्ष्मणम्together with Lakshmana
सलक्ष्मणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय, सहार्थक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: ‘with Lakshmana’; पुंलिङ्ग (masc); द्वितीया (2nd) एकवचनम् (sg) (qualifying रामम्)

The demon who produced a great noise with his wide open mouth resembled the god of death. He lifted a sharp spike that looked like Indra's banner.

V
Virādha (implied rākṣasa)
V
Vaidehī (Sītā)
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ś
śūla (spear/spike)

FAQs

Dharma is seen in prioritizing protection of the vulnerable: the conflict centers on safeguarding Sītā while facing aggression.

After being wounded, the demon releases Sītā, arms himself with a spear, and charges at Rāma and Lakṣmaṇa.

Protective responsibility (rakṣaṇa-dharma) is emphasized—Rāma and Lakṣmaṇa stand as guardians while the aggressor abandons restraint.