Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

स तमाश्रममासाद्य मुनिभिः प्रतिपूजितः।।।।तत्रापि न्यवसद्रामः कञ्चित्कालमरिन्दमः।

sa tam āśramam āsādya munibhiḥ pratipūjitaḥ |

tratrāpi nyavasad rāmaḥ kañcit kālam arindamaḥ ||

ആ ആശ്രമത്തിലെത്തി, മുനിമാർ യഥാവിധി ആദരിച്ച് പൂജിച്ചപ്പോൾ, അരിന്ദമനായ രാമൻ അവിടെയും കുറെകാലം വസിച്ചു.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ+सद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
प्रतिपूजितःhonoured
प्रतिपूजितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रति+पूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also/even)
न्यवसत्resided
न्यवसत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+वस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
कञ्चित्some
कञ्चित्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चितपरिमाणवाचक, द्वितीया एकवचन (agreeing with कालम्)
कालम्time
कालम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular); duration-accusative
अरिन्दमःsubduer of enemies
अरिन्दमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअरि+दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अरिं दमयति)

On his arrival, Rama, the subduer of enemies, was honoured by the sages at the hermitage where he stayed for a short time.

R
Rama
S
Sages (munis)
H
Hermitage (Sutikshna’s implied)

FAQs

Mutual honour between householder/royal and ascetic spheres: sages offer hospitality; Rama receives it with restraint and respect.

Rama arrives at the hermitage (contextually Sutikshna’s) and is formally welcomed; he remains there briefly.

Saṃyama (self-control): even when honoured, Rama remains measured and does not overstay.