Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

The Crushing of the Traipuras

Gaṇeśa’s Battle with Tripura’s Son

सशब्दं तुमुलं युद्धं सर्वलोकभयंकरम् । दशनैर्दशनैरेव शरैरेव शरोत्तमैः

saśabdaṃ tumulaṃ yuddhaṃ sarvalokabhayaṃkaram | daśanairdaśanaireva śaraireva śarottamaiḥ

ശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന, തുമുലമായ ആ യുദ്ധം സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഭയങ്കരമായി; പല്ലുകൾ പല്ലുകളോട്, ഉത്തമ അമ്പുകൾ അമ്പുകളോട് ഏറ്റുമുട്ടി।

sa-śabdamwith loud sound
sa-śabdam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह, अव्यय) + śabda (शब्द, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव (सह शब्देन)
tumulamtumultuous
tumulam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Roottumula (तुमुल, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
yuddhambattle
yuddham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyuddha (युद्ध, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sarva-loka-bhayaṃkaramterrifying to all worlds
sarva-loka-bhayaṃkaram:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (सर्व, प्रातिपदिक) + loka (लोक, प्रातिपदिक) + bhayaṃkara (भयंकर, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वलोकानां भयंकरम्)
daśanaiḥwith tusks/teeth
daśanaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdaśana (दशन, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
daśanaiḥwith tusks (again, emphatic)
daśanaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdaśana (दशन, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पुनरुक्ति (emphasis)
evaindeed, only
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव, अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis particle)
śaraiḥwith arrows
śaraiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśara (शर, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (एव, अव्यय)
Formअवधारण-निपात
śara-uttamaiḥwith the best arrows
śara-uttamaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootśara (शर, प्रातिपदिक) + uttama (उत्तम, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शराणाम् उत्तमैः)

Narrator (context not specified in the provided excerpt)

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: raudra

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: सशब्दं = सह + शब्दम् (अव्ययीभाव); सर्वलोकभयंकरम् = सर्व + लोक + भयंकरम्; दशनैर्दशनैरेव = दशनैः + दशनैः + एव; शरैरेव = शरैः + एव; शरोत्तमैः = शर + उत्तमैः।

FAQs

It depicts an extremely loud and chaotic battle so intense it frightens all realms, emphasizing close-quarters ferocity (teeth clashing) and continued missile exchange (arrows meeting arrows).

Not directly in this standalone line; it functions primarily as narrative battle-description. Doctrinal meaning would depend on the surrounding passage and who is fighting whom.

It heightens the sense of total combat: even at close range they clash physically (teeth against teeth), and at range they counter with superior arrows, conveying relentless escalation.