Adhyaya 94

Verse 1

कुंजल उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तत्सर्वं कारणं सुत । यस्मात्तौ तादृशौ जातौ स्वमांसपरिभक्षकौ

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—മകനേ, കേൾക്കുക; അവർ ഇരുവരും അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ജനിച്ച് സ്വന്തം മാംസം തന്നെ ഭക്ഷിക്കുന്നവരായതിന്റെ മുഴുവൻ കാരണവും ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 2

सर्वत्र कारणं कर्म शुभाशुभं न संशयः । पुण्येन कर्मणा पुत्र नरः सौख्यं प्रभुंजति

എല്ലായിടത്തും കാരണം ശുഭാശുഭ കർമ്മം തന്നെയാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. മകനേ, പുണ്യകർമ്മംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 3

दुष्कृतं भुंजते चात्र पापयुक्तेन कर्मणा । सूक्ष्मवर्त्मविचार्यैवं शास्त्रज्ञानेन चक्षुषा

പാപം കലർന്ന കർമ്മങ്ങളാൽ ജീവൻ ഇവിടെ ദുഷ്കൃതഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിന്റെ കണ്ണാൽ കർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മപഥം പരിശോധിക്കണം।

Verse 4

स्थूलधर्मं प्रदृष्ट्वैव सुविचार्य पुनः पुनः । समारभेन्नरः कर्म मनसा निपुणेन च

സ്ഥൂല (പ്രത്യക്ഷ) ധർമ്മം ആദ്യം കണ്ടു, വീണ്ടും വീണ്ടും സുവിചാരം ചെയ്ത്, നിപുണമായ വിവേകമനസ്സോടെ മനുഷ്യൻ കർമ്മം ആരംഭിക്കണം।

Verse 5

समूर्तिकारकः शिल्पी रसमावर्त्तयेद्यथा । अग्नेश्च तेजसा पुत्र ज्वालाभिश्च समंततः

രൂപം തീർക്കുന്ന ശില്പി ഉരുകിയ ലോഹരസം ഇളക്കി മിനുക്കുന്നതുപോലെ, മകനേ, അഗ്നിയുടെ തേജസ്സും ചുറ്റുമുള്ള ജ്വാലകളും അതിനെ തപിപ്പിച്ച് രൂപം നൽകുന്നു।

Verse 6

द्रवीभूतो भवेद्धातुर्वह्निना तापितः शनैः । यादृशं वत्स भक्ष्यंतु रसपक्वं निषेच्यते

അഗ്നിയിൽ മന്ദമായി ചൂടാക്കിയാൽ ലോഹം ദ്രവമാകുന്നു. അതുപോലെ, വത്സാ, രസമായി നന്നായി പക്വമായി പരിപക്വമായ ആഹാരമേ ഭക്ഷിക്കാനും ദേഹത്തിൽ ജീർണ്ണിച്ച് ലയിക്കാനും യോഗ്യമാകൂ.

Verse 7

तादृशं जायते वत्स रूपं चैव न संशयः । यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते

അതുപോലെ, വത്സാ, അത്തരം രൂപം തന്നെയാണ് ജനിക്കുന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്ങനെ കർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഫലം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 8

कर्म एव प्रधानं यद्वर्षारूपेण वर्त्तते । क्षेत्रेषु यादृशं बीजं वपते कृषिकारकः

കർമ്മം തന്നെയാണ് പ്രധാനം; അത് ഫലരൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വയലുകളിൽ കർഷകൻ ഏതു തരത്തിലുള്ള വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് അവിടെ വിളവ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

Verse 9

तादृशं भुंजते तात फलमेव न संशयः । यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते

അതുപോലെ, താതാ, അത്തരം ഫലം തന്നെയാണ് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്ങനെ കർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഫലിതം നിർബന്ധമായി അനുഭവിക്കേണ്ടത്.

Verse 10

विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम् । कर्म दायादका लोके कर्म संबंधिबांधवाः

കർമ്മം തന്നെയാണ് വിനാശഹേതു; നാം എല്ലാവരും കർമ്മവശരാണ്. ഈ ലോകത്തിൽ കർമ്മം തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ദായം, കർമ്മം തന്നെയാണ് ബന്ധുക്കളുടെ ബന്ധബന്ധം.

Verse 11

कर्माणि चोदयंतीह पुरुषं सुखदुःखयोः । सुवर्णं रजतं वापि यथारूपं निषिच्यते

ഇവിടെ കര്‍മ്മങ്ങളാണ് മനുഷ്യനെ സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്; സ്വര്‍ണമോ വെള്ളിയോ അച്ചിലൊഴിച്ചാല്‍ അതിന് അനുയോജ്യമായ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നതുപോലെ।

Verse 12

तथा निषिच्यते जंतुः पूर्वकर्मवशानुगः । पंचैतानीह दृश्यंते गर्भस्थस्यैव देहिनः

അങ്ങനെ പൂർവകര്‍മ്മവശത്തിന് കീഴടങ്ങി അതിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ദേഹധാരി ജീവന്‍ ഗര്‍ഭത്തില്‍ നിക്ഷിപ്തനാകുന്നു; ഗര്‍ഭസ്ഥ ദേഹിയില്‍ ഇങ്ങനെ അഞ്ചു അവസ്ഥകള്‍ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 13

आयुः कर्म च वित्तं च विद्यानि धनमेव च । यथा मृत्पिंडकं कर्त्ता कुरुते यद्यदिच्छति

ആയുസ്സ്, കര്‍മ്മം, സമ്പത്ത്, വിദ്യകള്‍, ധനസാധനങ്ങള്‍—കുശവന്‍ മണ്ണുകട്ടയെ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, വിധാതാവ് തന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഇവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു।

Verse 14

तथा कर्मकृतं चैव कर्त्तारं प्रतिपद्यते । देवत्वमथ मानुष्यं पशुत्वं पक्षितां तथा

അങ്ങനെ ചെയ്ത കര്‍മ്മം അനിവാര്യമായി കര്‍ത്താവിനേ തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഫലമായി ദേവത്വം, മനുഷ്യജന്മം, പശുത്വം, പക്ഷിത്വം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 15

तिर्यक्त्वं स्थावरत्वं वा याति जंतुः स्वकर्मभिः । स एव तु तथा भुंक्ते नित्यं विहितमात्मनः

സ്വകര്‍മ്മങ്ങളാല്‍ ജീവന്‍ തിര്യക്‌ജന്മത്തിലേക്കോ സ്ഥാവരാവസ്ഥയിലേക്കോ പോകുന്നു; തനിക്കായി വിധിക്കപ്പെട്ടതിനെ അതേ ജീവന്‍ നിത്യം യഥാവിധി അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 16

आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् । गर्भशय्यामुपादाय भुंजते पूर्वदेहिकम्

ദുഃഖവും സ്വയം ചെയ്തതുതന്നെ, സുഖവും സ്വയം ചെയ്തതുതന്നെ. ഗർഭത്തെ ശയ്യയായി ആശ്രയിച്ച് ജീവികൾ മുൻദേഹത്തിലെ കർമഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 17

पूर्वदेहकृतं कर्म न कश्चित्पुरुषोत्तमः । बलेन प्रज्ञया वापि समर्थः कर्तुमन्यथा

ഹേ പുരുഷോത്തമാ! മുൻദേഹത്തിൽ ചെയ്ത കർമത്തെ ആരും—ബലത്താലോ പ്രജ്ഞയാലോ—മാറ്റിവയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 18

स्वकृतान्येव भुंजंति दुःखानि च सुखानि च । हेतुतः कारणैर्वापि सोहं कारेण बाध्यते

ജീവികൾ തങ്ങൾ ചെയ്തതുതന്നെ—ദുഃഖവും സുഖവും ഇരണ്ടും—അനുഭവിക്കുന്നു. ഹേതുവോ മറ്റു കാരണങ്ങളോ ഉണ്ടായാലും ഞാനും കർമബലത്തിൽ ബന്ധിതനാണ്.

Verse 19

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विंदति मातरम् । तद्वच्छुभाशुभं कर्म कर्तारमनुगच्छति

ആയിരം പശുക്കളിൽ കിടാവു തന്റെ അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ, ശുഭാശുഭ കർമം കർത്താവിനെ പിന്തുടർന്ന് അവനെ നിർഭാഗ്യവശാൽ അല്ല, നിർബന്ധമായി എത്തിച്ചേരുന്നു.

Verse 20

उपभोगादृते यस्य नाश एव न विद्यते । प्राक्तनं बंधनं कर्म कोन्यथाकर्तुमर्हति

അനുഭവം കൂടാതെ നാശം സംഭവിക്കാത്ത അതിപ്രാചീന ബന്ധനകർമത്തെ ആര് വേറെയാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയും?

Verse 21

सुशीघ्रमनुधावंतं विधानमनुधावति । शोभते संनिपातेन यथाकर्म पुराकृतम्

മനുഷ്യൻ വേഗത്തിൽ ഓടിയാലും ദൈവവിധാനം അവനെ വേഗത്തിൽ പിന്തുടരും. ഇരുവരും കൂടുമ്പോൾ മുൻകൃത കർമ്മാനുസാരമായി ഫലം വെളിപ്പെടുന്നു.

Verse 22

उपतिष्ठति तिष्ठंतं गच्छं तमनुगच्छति । करोति कुर्वतः कर्मच्छायेवानु विधीयते

നിൽക്കുന്നവനെ അത് സമീപിക്കുന്നു; പോകുന്നവനെ പിന്തുടരുന്നു; ചെയ്യുന്നവന്റെ കർമ്മാനുസാരമായി തന്നെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. നിഴലുപോലെ കർമ്മത്തിന് പിന്നാലെ അത് അനിവാര്യമായി ചേർന്ന് നടക്കുന്നു.

Verse 23

यथा छायातपौ नित्यं सुसंबद्धौ परस्परम् । उपसर्गा हि विषया उपसर्गा जरादयः

നിഴലും സൂര്യതാപവും എപ്പോഴും പരസ്പരം ചേർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ, വിഷയഭോഗങ്ങൾ ഉപസർഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെടാത്തവയാണ്; ജരാദി ക്ലേശങ്ങളാണ് ഉപസർഗങ്ങൾ.

Verse 24

पीडयंति नरं पश्चात्पीडितं पूर्वकर्मणा । येन यत्रोपभोक्तव्यं दुःखं वा सुखमेव च

മുൻകൃത കർമ്മം മൂലം പീഡിതനായ മനുഷ്യനെ അവ പിന്നീട് കൂടി പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ഏതു വിധത്തിൽ, ഏതു സ്ഥലത്ത് അനുഭവിക്കേണ്ടതോ—ദുഃഖമോ സുഖമോ—അത് നിർബന്ധമായി അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.

Verse 25

स तत्र बद्ध्वा रज्ज्वेव बलाद्दैवेन नीयते । दैवं प्राहुश्च भूतानां सुखदुःखोपपादनम्

അവൻ അവിടെ ദൈവം ബലമായി—കയറിൽ കെട്ടിയവനെപ്പോലെ—വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു. ജീവികൾക്ക് സുഖദുഃഖങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനെ തന്നെയാണ് ‘ദൈവം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 26

अन्यथा कर्मतच्चिंत्यं जाग्रतः स्वपतोपि वा । अन्यथा ह्युद्यते दैवं बध्यते च जिघांसति

ആ കർമത്തെ ഒരാൾ വിപരീതമായി ചിന്തിച്ചാൽ—ജാഗ്രതയിലോ സ്വപ്നത്തിലോ പോലും—ദൈവവും മറ്റൊരു വിധത്തിൽ ഉയരും; അത് ജീവനെ ബന്ധിച്ച് നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കും।

Verse 27

शस्त्राग्निविषदुर्गेभ्यो रक्षितव्यं सुरक्षति । यथा पृथिव्यां बीजानि वृक्षगुल्मतृणान्यपि

ആയുധം, അഗ്നി, വിഷം, ദുര്‍ഗ്ഗമമായ അപകടങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് അത്യന്തം ജാഗ്രതയോടെ രക്ഷിക്കണം; ജാഗ്രത തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ സുരക്ഷ. ഭൂമിയിൽ വിത്തുകൾ സംരക്ഷിതമായി നിന്ന് വൃക്ഷം, കുറ്റിച്ചെടി, പുല്ല് മുതലായ രൂപത്തിൽ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ।

Verse 28

तथैवात्मनि कर्माणि तिष्ठंति प्रभवंति च । तैलक्षयाद्यथा दीपो निर्वाणमधिगच्छति

അതുപോലെ ആത്മാവിനുള്ളിൽ കർമങ്ങൾ നിലനിൽക്കുകയും അവിടെ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എണ്ണ തീർന്നാൽ ദീപം നിർവാണം—അണയൽ—പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 29

कर्मक्षयात्तथा जंतोः शरीरं नाशमृच्छति । कर्मक्षयात्तथा मृत्युस्तत्त्वविद्भिरुदाहृतम्

കർമക്ഷയത്താൽ ജീവിയുടെ ശരീരം നാശം പ്രാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ കർമക്ഷയത്താൽ തന്നെയാണ് മരണം സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് തത്ത്വവിദർ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 30

विविधाः प्राणिनां रोगाः स्मृतास्तेषां च हेतवः । तस्मात्तत्त्वप्रधानस्तु कर्म एव हि प्राणिनाम्

ജീവികൾക്ക് പലവിധ രോഗങ്ങളും അവയുടെ കാരണങ്ങളും സ്മൃതികളിൽ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ തത്ത്വത്തിൽ ജീവികളുടെ പ്രധാന നിർണായക തത്വം കർമം തന്നെയാണ്।

Verse 31

यत्पुरा क्रियते कर्म तदिहैव प्रभुज्यते । यत्त्वया दृष्टमेवापि पृच्छितं तात सांप्रतम्

മുമ്പ് ചെയ്ത കര്‍മ്മത്തിന്റെ ഫലം ഇതേ ജന്മത്തില്‍ തന്നേ നിശ്ചയമായി അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. നീ സ്വയം കണ്ടതിനെക്കുറിച്ചുതന്നെ, താത, ഇപ്പൊഴാണ് ചോദിക്കുന്നത്.

Verse 32

तस्यार्थं तु मया प्रोक्तं भुंजाते तौ हि सांप्रतम् । आनंदे कानने दृष्टं तयोः कर्मसुदारुणम्

അതിന്റെ അര്‍ത്ഥം ഞാൻ നിശ്ചയമായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ആ രണ്ടുപേരും ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ആനന്ദ-കാനനത്തിൽ അവരുടെ അത്യന്തം ഭീകരമായ കര്‍മ്മം വെളിപ്പെട്ട് ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 33

तयोश्चेष्टां प्रवक्ष्यामि शृणु वत्स प्रभाषतः । कर्मभूमिरियं तात अन्या भोगार्थभूमयः

അവരുടെ ജീവിതച്ചേഷ്ടകൾ ഞാൻ വിവരിക്കാം—വത്സ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ഈ ലോകം കര്‍മ്മഭൂമി, താത; മറ്റു ലോകങ്ങൾ ഭോഗത്തിനായുള്ള ഭൂമികളാണ്.

Verse 34

सर्गादीनां महाप्राज्ञ तासु गत्वा सुभुंजति । सूत उवाच । चौलदेशे महाप्राज्ञः सुबाहुर्नाम भूमिपः

ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ, സൃഷ്ടി മുതലായ അവസ്ഥകളുള്ള ആ ലോകങ്ങളിലേക്കു ചെന്നാൽ അവിടെ സുഖമായി ഭോഗം അനുഭവിക്കുന്നു. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ചോളദേശത്ത് സുബാഹു എന്ന മഹാപ്രാജ്ഞനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 35

रूपवान्गुणवान्धीरः पृथिव्यां नास्ति तादृशः । विष्णुभक्तो महाप्राज्ञो वैष्णवानां च सुप्रियः

അവൻ രൂപവാനും ഗുണവാനും ധീരനുമായിരുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവനുപോലെയൊരാൾ ഇല്ല. അവൻ വിഷ്ണുഭക്തൻ, മഹാപ്രാജ്ഞൻ, വൈഷ്ണവർക്ക് അത്യന്തം പ്രിയൻ.

Verse 36

कर्मणा त्रिविधेनापि प्रध्यायन्मधुसूदनम् । अश्वमेधादिकान्यज्ञान्यजेत सकलान्नृप

ഹേ നൃപാ! കര്‍മ്മത്തിന്റെ ത്രിവിധ മാര്‍ഗ്ഗങ്ങളാല്‍ മധുസൂദനന്‍ (വിഷ്ണു)നെ ധ്യാനിക്കുന്നവന്‍, അശ്വമേധാദി എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും പൂര്‍ണ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 37

पुरोधास्तस्य चैवास्ति जैमिनिर्नाम ब्राह्मणः । स चाहूय सुबाहुं तमिदं वचनमब्रवीत्

അവന്‍ ജൈമിനി എന്ന ബ്രാഹ്മണനായ ഒരു പുരോഹിതനും ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം സുബാഹുവിനെ വിളിപ്പിച്ച് ഈ വചനങ്ങള്‍ പറഞ്ഞു.

Verse 38

राजन्देहि सुदानानि यैः सुखं तु प्रभुंज्यत । दानैस्तु तरते लोकान्दुर्गान्प्रेत्य गतो नरः

ഹേ രാജാവേ! ശ്രേഷ്ഠദാനങ്ങള്‍ നല്‍കുക; അവയാല്‍ സത്യമായ സുഖം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു. ദാനങ്ങളാല്‍ മനുഷ്യന്‍ പരലോകത്തിലേക്ക് പോയ ശേഷം ദുഷ്കര ലോകങ്ങളെ കടന്നുപോകുന്നു.

Verse 39

दानेन सुखमाप्नोति यशः प्राप्नोति शाश्वतम् । दानेन चातुला कीर्तिर्जायते मृत्युमंडले

ദാനത്താല്‍ സുഖം ലഭിക്കുന്നു; ശാശ്വതമായ യശസ്സും പ്രാപിക്കുന്നു. ദാനത്താല്‍ ഈ മൃത്യുലോകത്തില്‍ അതുല്യമായ കീര്‍ത്തി ജനിക്കുന്നു.

Verse 40

यावत्कीर्तिः स्थिता चात्र तावत्कर्ता दिवं वसेत् । तद्दानं दुष्करं प्राहुर्दातुं नैव प्रशक्यते

ഇവിടെ കീര്‍ത്തി നിലനില്‍ക്കുന്നത്രകാലം ദാതാവ് സ്വര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ വസിക്കും. അത്തരം ദാനം ദുഷ്കരമെന്നു പറയുന്നു—അതിനെ പൂര്‍ണമായി നല്‍കുക സത്യത്തില്‍ സാധ്യമല്ല.

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्यं मानवैः सदा । सुबाहुरुवाच । दानाच्च तपसो वापि द्वयोर्मध्ये सुदुष्करम्

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യർ സദാ സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി ദാനം ചെയ്യണം. സുബാഹു പറഞ്ഞു—ദാനവും തപസ്സും ഇവ രണ്ടിലും യഥാർത്ഥ ദാനമാണ് ഏറ്റവും ദുഷ്കരം.

Verse 42

किं वा महत्फलं प्रेत्य तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम । जैमिनिरुवाच । दानान्न दुष्करतरं पृथिव्यामस्ति किंचन

‘മരണാനന്തരം മഹത്തായ ഫലം ഏതിനാൽ ലഭിക്കുന്നു? ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, എനിക്ക് പറയുക.’ ജൈമിനി പറഞ്ഞു—‘ഭൂമിയിൽ ദാനത്തേക്കാൾ ദുഷ്കരമായത് ഒന്നുമില്ല.’

Verse 43

राजन्प्रत्यक्षमेवैकं दृश्यते लोकसाक्षिकम् । परित्यज्य प्रियान्प्राणान्धनार्थं लोभमोहिताः

ഹേ രാജാവേ, ഒരു കാര്യം മാത്രം പ്രത്യക്ഷമായി കാണപ്പെടുന്നു; സർവ്വലോകവും അതിന് സാക്ഷി—ലോഭമോഹിതർ ധനത്തിനായി പ്രിയപ്പെട്ട പ്രാണങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 44

प्रविशंति नरा लोके समुद्रमटवीं तथा । सेवामन्ये प्रपद्यंतेऽश्ववृत्तिरिति या स्थिता

ലോകത്തിൽ ചിലർ സമുദ്രത്തിലും വനത്തിലും പ്രവേശിക്കുന്നു; ചിലർ സേവയെ ആശ്രയിക്കുന്നു—ഇതാണ് ‘അശ്വവൃത്തി’ എന്നു സ്ഥാപിതമായ ഉപജീവനമാർഗം.

Verse 45

हिंसाप्रायां बहुक्लेशां कृषिं चैव तथा पुरा । तस्य दुःखार्जितस्यापि प्राणेभ्योपि गरीयसः

പൂർവകാലത്തെ കൃഷി അധികവും ഹിംസാപ്രധാനവും അനേകം ക്ലേശങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു; എങ്കിലും ആ ദുഃഖത്തിൽ സമ്പാദിച്ച ധനത്തെയും ആളുകൾ പ്രാണങ്ങളെക്കാളും വിലയേറിയതായി കരുതുന്നു.

Verse 46

अर्थस्य पुरुषव्याघ्र परित्यागः सुदुष्करः । विशेषतो महाराज तस्य न्यायार्जितस्य च

ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ! ധനം ഉപേക്ഷിക്കുക അത്യന്തം ദുഷ്കരം; പ്രത്യേകിച്ച്, ഹേ മഹാരാജാ, ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനം ത്യജിക്കുക അതിലും കഠിനം।

Verse 47

श्रद्धया विधिवत्पात्रे दत्तस्यांतो न विद्यते । श्रद्धा धर्मसुता देवी पावनी विश्वतारिणी

ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപൂർവം യോഗ്യപാത്രത്തിന് നൽകിയ ദാനത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന് അന്തമില്ല. ശ്രദ്ധ ധർമ്മസുതയായ ദേവി—പാവനകരിയും വിശ്വതാരിണിയും ആകുന്നു।

Verse 48

सावित्री प्रसवित्री च संसारार्णवतारिणी । श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्न्नार्थराशिभिः

ആ ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് സാവിത്രിയും പ്രസവിത്രിയും—സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്നവൾ. ധർമ്മസിദ്ധി ശ്രദ്ധയാൽ; മഹത്തായ ധനകൂമ്പാരങ്ങളാൽ അല്ല।

Verse 49

निष्किंचनास्तु मुनयः श्रद्धाधर्मा दिवं गताः । संति दानान्यनेकानि नानाभेदैर्नृपोत्तम

നിഷ്കിഞ്ചനരായ മുനിമാർ, ശ്രദ്ധയും ധർമ്മവും ആശ്രയിച്ചവർ, സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു. ഹേ നൃപോത്തമാ! ദാനങ്ങൾ അനേകം; നാനാഭേദങ്ങളാൽ വിഭജിതമാണ്।

Verse 50

अन्नदानात्परं नास्ति प्राणिनां गतिदाकयम् । तस्मादन्नंप्रदातव्यंपयसाचसमन्वितम्

ജീവികൾക്കായി അന്നദാനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ദാനം ഇല്ല; അത് അവർക്കു ഗതിയും ക്ഷേമവും നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട് പാലോടുകൂടി അന്നം ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 51

मधुरेणापि पुण्येन वचसा च समन्वितम् । नास्त्यन्नात्तु परं दानमिहलोके परत्र च

മധുരവും പുണ്യവുമായ വചനങ്ങളോടുകൂടിയ ദാനം ആയാലും, അന്നദാനത്തേക്കാൾ വലിയ ദാനം ഇല്ല—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും.

Verse 52

तारणाय हितायैव सुखसंपत्तिहेतवे । श्रद्धया विधिवत्पात्रे निर्मलेनापि चेतसा

താരണത്തിനും, യഥാർത്ഥ ഹിതത്തിനും, സുഖസമ്പത്തിനുള്ള കാരണമായും, ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപൂർവ്വം യോഗ്യപാത്രനു—നിർമ്മലചിത്തത്തോടെ—ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 53

अन्नैकस्य प्रदानस्य फलं भुंक्ते भवेन्नरः । ग्रासाद्ग्रासं प्रदातव्यं मुष्टिप्रस्थं न संशयः

അന്നത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രം ദാനം ചെയ്താലും അതിന്റെ ഫലം മനുഷ്യൻ അനുഭവിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഗ്രാസം ഗ്രാസമായി അന്നം നൽകണം—മുഷ്ടിയളവായാലും പ്രസ്ഥമാപമായാലും, സംശയമില്ല.

Verse 54

अक्षयं जायते तस्य दानस्यापि महाफलम् । न च प्रस्थं न वा मुष्टिं नरस्य हि न संभवेत्

ആ ദാനത്തിൽ നിന്ന് മഹാഫലം അക്ഷയമായി ജനിക്കുന്നു. കാരണം മനുഷ്യനിൽ പ്രസ്ഥമാപവും ഇല്ല, ഒരു മുഷ്ടിയുമില്ല—എന്നിങ്ങനെ ഉണ്ടാകുക അസാധ്യം.

Verse 55

अनास्तिक्यप्रभावेण पर्वणि प्राप्य मानवः । श्रद्धया ब्राह्मणं चैकं भक्त्या चैव प्रभोजयेत्

അനാസ്തിക്യത്തിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ പർവ്വദിനം വന്നാലും, മനുഷ്യൻ ശ്രദ്ധയും ഭക്തിയും സഹിതം ഒരു ബ്രാഹ്മണനെയെങ്കിലും അന്നഭോജനത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 56

एकस्यापिप्रधानस्यअन्नस्यापिप्रजेश्वर । जन्मांतरं सुसंप्राप्य नित्यं चान्नं प्रभुंजति

ഹേ പ്രജേശ്വരാ! ഒരൊറ്റ ശ്രേഷ്ഠ അന്നദാനത്തിന്റെ പുണ്യത്താലും മനുഷ്യൻ ശുഭജന്മം പ്രാപിച്ച് നിത്യവും സമൃദ്ധമായ അന്നം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 57

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं भक्त्या पात्रे सकृन्नरैः । जन्मांतरं सुसंप्राप्य नित्यमेव भुनक्ति च

പൂർവ്വജന്മത്തിൽ ഭക്തിയോടെ യോഗ്യപാത്രത്തിന് മനുഷ്യൻ ഒരിക്കൽ പോലും നൽകിയ ദാനം, മറ്റുജന്മത്തിൽ ലഭിച്ച് അതിന്റെ ഫലം നിത്യവും അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 58

अन्नदानं प्रयच्छंति ब्राह्मणेभ्यो हि नित्यशः । मिष्टान्नपानं भुंजंति ते नरा अन्नदायिनः

ബ്രാഹ്മണർക്കു നിത്യമായി അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർ, ആ അന്നദാതാക്കൾ മധുരമായ അന്നവും പാനവും അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 59

अन्नमेव वदंत्येत ऋषयो वेदपारगाः । प्राणभूतं न संदेहममृताद्धि समुद्भवम्

വേദപാരംഗത ഋഷിമാർ പറയുന്നു—അന്നമേ പ്രാണസ്വരൂപം; ഇതിൽ സംശയമില്ല, കാരണം അത് അമൃതതത്ത്വത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്।

Verse 60

प्राणास्तेन प्रदत्ता हि येन चान्नं समर्पितम् । अन्नदानं महाराज देहि त्वं तु प्रयत्नतः

ആരു അന്നം സമർപ്പിക്കുന്നുവോ, അവൻ പ്രാണം തന്നെയാണു നൽകിയതു; അതുകൊണ്ട് ഹേ മഹാരാജാ, നീ പരിശ്രമത്തോടെ അന്നദാനം ചെയ്യുക।

Verse 61

एवमाकर्ण्य वै राजा जैमिनेस्तु महात्मनः । पुनः पप्रच्छ तं विप्रं जैमिनिं ज्ञानपंडितम्

ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ ജൈമിനിയുടെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച രാജാവ് വീണ്ടും ആ ബ്രാഹ്മണനായ ജ്ഞാനപണ്ഡിതൻ ജൈമിനിയോട് ചോദിച്ചു।

Verse 94

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे चतुर्नवतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ പദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ വേനോപാഖ്യാനം, ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യം, ച്യവനചരിത്രം എന്നിവയിൽ നാല്പത്തിനാലാം? (തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം) അധ്യായം സമാപ്തമായി।