Adhyaya 82
Bhumi KhandaAdhyaya 8229 Verses

Adhyaya 82

The Yayāti Episode: Succession and Royal Dharma Instructions to Pūru

ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ യയാതി-കഥയിൽ ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് യയാതിയുടെ ആശങ്ക ഒരു ദിവ്യ ഗൗരവർണ്ണ സ്ത്രീ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ലോകഭയവും മോഹവും നശ്വരമാണെന്ന് ബോധിപ്പിച്ച് ദിവ്യദർശനവും സ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയും ഉറപ്പുനൽകുന്നു. യയാതി മറുപടിയായി—താൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയാൽ രാജ്യത്ത് അക്രമം വർധിച്ച് പ്രജകൾ ദുഃഖിക്കും, ധർമ്മക്ഷയം സംഭവിക്കാം; അതിനാൽ പ്രജാപാലനമാണ് തന്റെ മുഖ്യധർമ്മമെന്ന് പറയുന്നു. പിന്നീട് ധർമ്മജ്ഞനായ പുത്രൻ പൂരുവിനെ വിളിച്ച് അത്ഭുതകരമായ അവകാശവിനിമയം നടത്തുന്നു—തന്റെ വാർദ്ധക്യം പൂരുവിന് നൽകി താൻ യൗവനം സ്വീകരിക്കുന്നു; രാജ്യം, സൈന്യം, കോശം മുതലായ ഭരണോപകരണങ്ങൾ എല്ലാം പൂരുവിന് ഏൽപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് രാജധർമ്മോപദേശം: പ്രജയെ സംരക്ഷിക്കുക, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുക, ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുക, കോശവും മന്ത്രഗോപ്യതയും കാക്കുക, വേട്ടയും പരസ്ത്രീഗമനവും ഒഴിവാക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിക്കുക, പീഡകരെ നീക്കുക, വംശപരമ്പരയും ശാസ്ത്രീയ ശാസനവും നിലനിർത്തുക. അവസാനം യയാതി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യുന്നു; അധ്യായം വേന-പ്രസംഗവും തീർത്ഥസന്ദർഭവും സഹിതം സമാപിക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

सुकर्मोवाच । एवं चिंतयते यावद्राजा परमधार्मिकः । तावत्प्रोवाच सा देवी रतिपुत्री वरानना

സുകർമൻ പറഞ്ഞു—പരമധാർമ്മികനായ രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതേ നിമിഷം രതിയുടെ പുത്രിയായ ആ വരാനനാ ദേവി സംസാരിച്ചു।

Verse 2

किमु चिंतयसे राजंस्त्वमिहैव महामते । प्रायेणापि स्त्रियः सर्वाश्चपलाः स्युर्न संशयः

ഹേ രാജാവേ, മഹാമതേ! നീ ഇവിടെ എന്തിന് ചിന്തിക്കുന്നു? സാധാരണയായി ലോകത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ചപലരാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 3

नाहं चापल्यभावेन त्वामेवं प्रविचालये । नाहं हि कारयाम्यद्य भवत्पार्श्वं नृपोत्तम

ഞാൻ ചപലഭാവം കൊണ്ടല്ല നിന്നെ ഇങ്ങനെ വ്യാകുലപ്പെടുത്തുന്നത്. ഹേ നൃപോത്തമാ, ഇന്ന് നിന്നെ എന്റെ സമീപത്ത് ഇരിക്കാൻ ഞാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നതുമില്ല।

Verse 4

अन्यस्त्रियो यथा लोके चपलत्वाद्वदंति च । अकार्यं राजराजेंद्र लोभान्मोहाच्च लंपटाः

ലോകത്തിൽ മറ്റു സ്ത്രീകൾ ചപലതകൊണ്ട് പറയുന്നതുപോലെ, ഹേ രാജരാജേന്ദ്രാ, ലോഭവും മോഹവും മൂലം കാമാസക്തർ അകാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു।

Verse 5

लोकानां दर्शनायैव जाता श्रद्धा ममोरसि । देवानां दर्शनं पुण्यं दुर्लभं हि सुमानुषैः

ലോകങ്ങളെ ദർശിക്കാനെന്ന ലക്ഷ്യത്താൽ തന്നെ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ശ്രദ്ധ ഉദിച്ചു. ദേവദർശനം പുണ്യപ്രദമാണ്; എങ്കിലും ഉത്തമ മനുഷ്യർക്കും അതു ദുർലഭമാണ്।

Verse 6

तेषां च दर्शनं राजन्कारयामि वदस्व मे । दोषं पापकरं यत्तु मत्संगादिह चेद्भवेत्

ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ അവരുടെ ദർശനം ലഭ്യമാക്കാം; പറയുക—എന്റെ സംഗമം മൂലം ഇവിടെ പാപകരമായ ഏതെങ്കിലും ദോഷം ഉണ്ടാകുമോ, അത് എന്ത്?

Verse 7

एवं चिंतयसे दुःखं यथान्यः प्राकृतो जनः । महाभयाद्यथाभीतो मोहगर्ते गतो यथा

നീ ഇങ്ങനെ ദുഃഖം ചിന്തിക്കുന്നു, ഒരു സാധാരണ ലോകികനെപ്പോലെ—മഹാഭയത്തിൽ വിറച്ച്, മോഹത്തിന്റെ കുഴിയിൽ വീണവനെപ്പോലെ.

Verse 8

त्यज चिंतां महाराज न गंतव्यं त्वया दिवि । येन ते जायते दुःखं तन्न कार्यं मया कदा

ഹേ മഹാരാജാവേ, ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കൂ; നിങ്ങൾക്ക് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടതില്ല. നിങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നും ഞാൻ ഒരിക്കലും ചെയ്യുകയില്ല.

Verse 9

एवमुक्तस्तथा राजा तामुवाच वराननाम् । चिंतितं यन्मया देवि तच्छृणुष्व हि सांप्रतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് ആ സുന്ദരമുഖിയോട് പറഞ്ഞു—“ദേവി, ഞാൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചതെല്ലാം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.”

Verse 10

मानभंगो मया दृष्टो नैव स्वस्य मनःप्रिये । मयि स्वर्गं गते कांते प्रजा दीना भविष्यति

മനഃപ്രിയേ, ഞാൻ മാനഭംഗം കാണുന്നു—അത് എന്റെതല്ല. ഹേ കാന്തേ, ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയാൽ പ്രജകൾ ദീനരാകും.

Verse 11

त्रासयिष्यति दुष्टात्मा यमस्तु व्याधिभिः प्रजाः । त्वया सार्धं प्रयास्यामि स्वर्गलोकं वरानने

ദുഷ്ടാത്മാവായ യമൻ പ്രജകളെ വ്യാധികളാൽ പീഡിപ്പിക്കും; എന്നാൽ ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ, ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടും।

Verse 12

एवमाभाष्य तां राजा समाहूय सुतोत्तमम् । पूरुं तं सर्वधर्मज्ञं जरायुक्तं महामतिम्

ഇങ്ങനെ അവളോട് പറഞ്ഞ ശേഷം രാജാവ് തന്റെ ഉത്തമപുത്രനായ പൂരുവിനെ വിളിച്ചു—അവൻ സർവ്വധർമ്മജ്ഞൻ, വയസ്സാൽ പരിപക്വൻ, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവൻ।

Verse 13

एह्येहि सर्वधर्मज्ञ धर्मं जानासि निश्चितम् । ममाज्ञया हि धर्मात्मन्धर्मः संपालितस्त्वया

വാ, വാ—ഹേ സർവ്വധർമ്മജ്ഞാ! നീ ധർമ്മത്തെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ അറിയുന്നു. ഹേ ധർമ്മാത്മാവേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നീ ധർമ്മം യഥാവിധി പാലിച്ചു।

Verse 14

जरा मे दीयतां तात तारुण्यं गृह्यतां पुनः । राज्यं कुरु ममेदं त्वं सकोशबलवाहनम्

മകനേ, എന്റെ ജര നിനക്കു നൽകപ്പെടട്ടെ; നീ എന്റെ യൗവനം വീണ്ടും സ്വീകരിക്ക. നിധി, സൈന്യം, വാഹനങ്ങൾ സഹിതമുള്ള ഈ രാജ്യം നീ ഏറ്റെടുത്തു ഭരിക്ക।

Verse 15

आसमुद्रां प्रभुंक्ष्व त्वं रत्नपूर्णां वसुंधराम् । मया दत्तां महाभाग सग्रामवनपत्तनाम्

ഹേ മഹാഭാഗ, സമുദ്രപര്യന്തം വ്യാപിച്ചും രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും ഉള്ള ഈ ഭൂമിയെ—ഞാൻ നിനക്കു നൽകിയതിനെ—ഗ്രാമങ്ങൾ, വനങ്ങൾ, പട്ടണങ്ങൾ സഹിതം അനുഭവിച്ചു ഭരിക്ക।

Verse 16

प्रजानां पालनं पुण्यं कर्तव्यं च सदानघ । दुष्टानां शासनं नित्यं साधूनां परिपालनम्

ഹേ നിർമലനേ! പ്രജകളെ പാലിക്കുന്നത് പുണ്യമാകുന്നു; അത് എപ്പോഴും നിർവ്വഹിക്കേണ്ട കടമ. ദുഷ്ടരെ നിത്യമായി ശിക്ഷിക്കയും സജ്ജനരെ സംരക്ഷിക്കയും ചെയ്യുക.

Verse 17

कर्तव्यं च त्वया वत्स धर्मशास्त्रप्रमाणतः । ब्राह्मणानां महाभाग विधिनापि स्वकर्मणा

വത്സാ! ധർമ്മശാസ്ത്രപ്രമാണപ്രകാരം നീ പ്രവർത്തിക്കണം. ഹേ മഹാഭാഗ! വിധിപൂർവ്വം ബ്രാഹ്മണരെ സേവിച്ച് ആദരിക്കയും, നിന്റെ നിശ്ചിത കർമ്മം നിർവ്വഹിക്കയും ചെയ്യുക.

Verse 18

भक्त्या च पालनं कार्यं यस्मात्पूज्या जगत्त्रये । पंचमे सप्तमे घस्रे कोशं पश्य विपश्चितः

ഭക്തിയോടെ ഇതിനെ പാലിക്കണം; കാരണം ഇത് ത്രിലോകങ്ങളിലും പൂജ്യമാണ്. ഹേ വിവേകി! അഞ്ചാം ദിവസവും ഏഴാം ദിവസവും ഖജനാവ് പരിശോധിക്കൂ.

Verse 19

बलं च नित्यं संपूज्यं प्रसादधनभोजनैः । चारचक्षुर्भवस्व त्वं नित्यं दानपरो भव

കൂടാതെ ബലം (സൈന്യശക്തി) പ്രസാദം, ധനം-ദാനം, ഭോജനം എന്നിവകൊണ്ട് നിത്യമായി പൂജിക്കണം. നീ ചാരന്റെ കണ്ണുപോലെ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കയും, നിത്യ ദാനപരനാകുകയും ചെയ്യുക.

Verse 20

भव स्वनियतो मंत्रे सदा गोप्यः सुपंडितैः । नियतात्मा भव स्वत्वं मा गच्छ मृगयां सुत

മന്ത്രത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ നീ സ്വനിയമത്തോടെ ഇരിക്കണം; അത് സുപണ്ഡിതന്മാർ എപ്പോഴും ഗോപ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ആത്മസംയമിയായിരിക്കുക; ഹേ പുത്രാ! വേട്ടയ്ക്ക് പോകരുത്.

Verse 21

विश्वासः कस्य नो कार्यः स्त्रीषु कोशे महाबले । पात्राणां त्वं तु सर्वेषां कलानां कुरु संग्रहम्

സ്ത്രീകളിലും നിധികോഷത്തിലും മഹാബലത്തിലും ആരിൽ വിശ്വാസം വെക്കണം? എന്നാൽ നീ എല്ലാ യോഗ്യർക്കും അനുയോജ്യമായി സകല കലകളും നൈപുണ്യങ്ങളും സമാഹരിക്കു.

Verse 22

यज यज्ञैर्हृषीकेशं पुण्यात्मा भव सर्वदा । प्रजानां कंटकान्सर्वान्मर्दयस्व दिने दिने

യജ്ഞങ്ങളാൽ ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിക്കു; എപ്പോഴും പുണ്യാത്മാവായി ധർമ്മനിഷ്ഠനായി ഇരിക്കു. കൂടാതെ ദിനംപ്രതി ജനങ്ങളുടെ കണ്ഠകങ്ങളായ ഉപദ്രവകാരി ദുഷ്ടരെ അടക്കി തകർക്കു.

Verse 23

प्रजानां वांछितं सर्वमर्पयस्व दिने दिने । प्रजासौख्यं प्रकर्तव्यं प्रजाः पोषय पुत्रक

ദിനംപ്രതി ജനങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം അവർക്കു സമർപ്പിക്കു. ജനസുഖം ഉറപ്പാക്കുക നിന്റെ കടമ; മകനേ, ജനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യു.

Verse 24

स्वको वंशः प्रकर्तव्यः परदारेषु मा कृथाः । मतिं दुष्टां परस्वेषु पूर्वानन्वेहि सर्वदा

ധർമ്മമാർഗത്തിൽ സ്വന്തം വംശം തുടരുക; പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കരുത്. മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്തിൽ ദുഷ്ടചിന്ത വെക്കരുത്; എപ്പോഴും പൂർവരുടെ സദാചാരം അനുസരിക്കു.

Verse 25

वेदानां हि सदा चिंता शास्त्राणां हि च सर्वदा । कुरुष्वैवं सदा वत्स शस्त्राभ्यासरतो भव

വേദങ്ങളെ എപ്പോഴും ധ്യാനിച്ചു മനനം ചെയ്യു; ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിത്യവും ആസക്തനായി ഇരിക്കു. വത്സാ, ഇങ്ങനെ തന്നെ തുടർച്ചയായി ചെയ്യു; ആയുധാഭ്യാസത്തിലും നിഷ്ഠയോടെ ഇരിക്കു.

Verse 26

संतुष्टः सर्वदा वत्स स्वशय्या निरतो भव । गजस्य वाजिनोभ्यासं स्यंदनस्य च सर्वदा

വത്സാ, എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനായി നിന്റെ ലളിതമായ ശയ്യയിൽ തന്നെ നിരതനാകുക. ആന, കുതിര, രഥം എന്നിവയുടെ പരിപാലന‑പരിശീലനം നിരന്തരം പിന്തുടരരുത്।

Verse 27

एवमादिश्य तं पुत्रमाशीर्भिरभिनंद्य च । स्वहस्तेन च संस्थाप्य करे दत्तं स्वमायुधम्

ഇങ്ങനെ പുത്രനെ ഉപദേശിച്ച്, ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ചു; പിന്നെ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് അവനെ സ്ഥാപിച്ച്, തന്റെ ആയുധം അവന്റെ കൈയിൽ ഏല്പിച്ചു।

Verse 28

स्वां जरां तु समागृह्य दत्त्वा तारुण्यमस्य च । गंतुकामस्ततः स्वर्गं ययातिः पृथिवीपतिः

സ്വന്തം ജരാവസ്ഥ തിരികെ ഏറ്റുവാങ്ങി, പകരമായി അവന് യൗവനം നൽകി, ഭൂമിപതി യയാതി സ്വർഗ്ഗഗമനാഭിലാഷത്തോടെ പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 82

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे द्व्यशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ, വേനോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായി, മാതാപിതൃതീർത്ഥവർണനയും യയാതിചരിത്രവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന എൺപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।