Adhyaya 77

Verse 1

सुकर्मोवाच । कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल

സുകർമൻ പറഞ്ഞു—കാമദേവന്റെ മധുരഗാനം, മനോഹരനൃത്തം, ഹാസ്യം, ലളിതചേഷ്ടകൾ എന്നിവയിൽ മോഹിതനായി രാജാധിരാജൻ വിസ്മൃതനായി; പിപ്പലവൃക്ഷസമീപം കാമൻ നടരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 2

कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्

മൂത്രവും മലവും വിസർജിച്ച്, നഹുഷന്റെ പുത്രനായ ആ രാജാവ് പാദശൗചം ചെയ്യാതെയേ ആസനത്തിൽ ഇരുന്നുവു।

Verse 3

तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्

പിന്നീട് കുറെ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ജര വന്ന് രാജാവിനുള്ളിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, കാമനെ ആശ്രയിച്ചും ഇന്ദ്രന്റെ ഹിതകരമായ കാര്യം സിദ്ധമായി।

Verse 4

निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः

ആ നാടകം അവസാനിച്ച് അവർ പോയശേഷം, ആ ഭൂപതി—സ്വഭാവത്തിൽ ധർമ്മാത്മനായിരുന്നിട്ടും—ജരയാൽ അധീനനായി; അവന്റെ മനസ്സ് കാമത്തിൽ ആസക്തമായി।

Verse 5

मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः

കാമമോഹത്താൽ മോഹിതനായി അവൻ വ്യാകുലനായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വികലമായി. സ്വഭാവത്തിൽ ധർമ്മാത്മനായിരുന്നിട്ടും അത്യന്തം മുഗ്ധനായി വിഷയങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.

Verse 6

एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः

ഒരിക്കൽ രാജാവ് മൃഗയാവ്യസനത്തിൽ കാതരനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെയും മോഹവും രാഗവും അധീനമാക്കി ക്രീഡയിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 7

सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः

മഹാത്മനായ നൃപതി തടാകത്തിൽ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു അനുപമ മൃഗം അടുത്തുവന്നു—നാലു കൊമ്പുകളുള്ളത്.

Verse 8

सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः

ഹേ രാജാവേ, അത് സർവ്വാംഗസുന്ദരമായിരുന്നു; അതിന്റെ ദേഹവും രോമവും സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങി. രത്നജ്യോതി പോലെ പ്രകാശിച്ച്, മനോഹരചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ദർശനീയവും മനോഹരവും ആയിരുന്നു.

Verse 9

अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः

അവൻ മഹാവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു, കൈയിൽ അമ്പുമായി വില്ലും ധരിച്ചു. അപ്പോൾ മേധാവി ചിന്തിച്ചു—“നിശ്ചയമായും ഏതോ ദൈത്യൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 10

मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः

ആ മൃഗം അവനെ ദൂരത്തേക്ക് വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയപ്പോൾ രാജാവ് രഥത്തിന്റെ പൂർണ്ണ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു. പരിശ്രമം മൂലം അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച് പൂർണ്ണമായി തളർന്നു.

Verse 11

वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्

അവൻ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആ മൃഗം കണ്മറഞ്ഞു. പിന്നെ അവൻ അവിടെ നന്ദനവനംപോലെ അത്ഭുതകരമായ ഒരു വനത്തെ കണ്ടു.

Verse 12

चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः

ആ വനം മനോഹര വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ ദീപ്തവുമായിരിന്നു; പുണ്യമായ അഗരു-ചന്ദനങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും വാഴത്തോട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു.

Verse 13

बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः

അവിടെ ബകുല, അശോക, പുന്നാഗ വൃക്ഷങ്ങളും; തേങ്ങയും തിന്ദുകയും; അടക്കഫലങ്ങൾ, ഖജൂർ, കുമുദങ്ങൾ, സപ്തപർണ വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 14

पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः

ആ വനം പുഷ്പിച്ച കർണികാര വൃക്ഷങ്ങളാലും, നാനാവിധ സദാ ഫലം തരുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാലും ശോഭിച്ചു; കൂടാതെ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധാനന്ദം നിറഞ്ഞ കേതകി, പാടല വൃക്ഷങ്ങളാലും അലങ്കൃതമായി.

Verse 15

वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्

ഇങ്ങനെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഹേ മഹാരാജാ, അവൻ ഒരു ഉത്തമ സരോവർ കണ്ടു—പുണ്യജലത്തോടെ പരിപൂർണ്ണവും അഞ്ചു യോജന വ്യാപ്തിയുമുള്ളത്।

Verse 16

हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्

അത് ഹംസങ്ങളും കാരണ്ഡവ താറാവുകളും നിറഞ്ഞതും, ജലപക്ഷികളുടെ കൂകലാൽ മുഴങ്ങുന്നതും; താമരകളാൽ ആനന്ദിതവും ശ്വേതോത്പലങ്ങളാൽ വിരാജിതവും ആയിരുന്നു।

Verse 17

रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्

അത് രക്തോത്പലങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു, ഹാടക (സ്വർണ്ണവർണ്ണ) ഉത്പലങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി; നീലോത്പലങ്ങളാൽ പ്രകാശിച്ചു, കല്ഹാരപുഷ്പങ്ങളാൽ അത്യന്തം ശോഭിതമായി।

Verse 18

मत्तैर्मधुकरैश्चपि सर्वत्र परिनादितम् । एवं सर्वगुणोपेतं ददर्श सर उत्तमम्

മത്തമായ മധുകരങ്ങളുടെ മുഴക്കത്തോടെ അത് എല്ലായിടത്തും നാദിതമായിരുന്നു; ഇങ്ങനെ സർവഗുണസമ്പന്നമായ ആ ഉത്തമ സരോവർ അവൻ കണ്ടു।

Verse 19

पंचयोजनविस्तीर्णं दशयोजनदीर्घकम् । तडागं सर्वतोभद्रं दिव्यभावैरलंकृतम्

ആ തടാകം അഞ്ചു യോജന വീതിയും പത്തു യോജന നീളവും ഉള്ളതായിരുന്നു; സർവതോഭദ്രമായി, എല്ലാടവും മംഗളകരമായി, ദിവ്യഭാവങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു।

Verse 20

रथवेगेन संखिन्नः किंचिच्छ्रमनिपीडितः । निषसाद तटे तस्य चूतच्छायां सुशीतलाम्

രഥത്തിന്റെ വേഗം മൂലം ക്ഷീണിച്ചും അല്പം ക്ഷീണബാധിതനുമായും അവൻ അതിന്റെ തീരത്ത് മാവിന്റെ അതിശീതള നിഴലിൽ ഇരുന്നുവന്നു।

Verse 21

स्नात्वा पीत्वा जलं शीतं पद्मसौगंध्यवासितम् । सर्वश्रमोपशमनममृतोपममेव तत्

സ്നാനം ചെയ്ത്, താമരയുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ആ തണുത്ത ജലം കുടിച്ചതോടെ സകല ക്ഷീണവും ശമിച്ചു; അത് അമൃതസമാനമായിരുന്നു।

Verse 22

वृक्षच्छाये ततस्तस्मिन्नुपविष्टेन भूभृता । गीतध्वनिः समाकर्णि गीयमानो यथा तथा

പിന്നീട് വൃക്ഷനിഴലിൽ ഇരുന്നിരുന്ന ആ രാജാവ് ഗീതധ്വനി കേട്ടു—ഒരിക്കൽ ഇങ്ങനെ, ഒരിക്കൽ അങ്ങനെ പാടപ്പെടുന്നതുപോലെ.

Verse 23

यथा स्त्री गायते दिव्या तथायं श्रूयते ध्वनिः । गीतप्रियो महाराज एव चिंतां परां गतः

ദിവ്യസ്ത്രീ പാടുന്നതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു ആ ശബ്ദം. സംഗീതപ്രിയനായ മഹാരാജാവ് ഗാഢമായ ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 24

चिंताकुलस्तु धर्मात्मा यावच्चिंतयते क्षणम् । तावन्नारी वरा काचित्पीनश्रोणी पयोधरा

ധർമ്മാത്മാവ് ചിന്താകുലനായി ക്ഷണമാത്രം ആലോചിച്ചിരിക്കെ, അത്രയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഒരു ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ പ്രത്യക്ഷയായി—വിസ്തൃത നിതംബവും പുഷ്ടസ്തനങ്ങളും ഉള്ളവൾ.

Verse 25

नृपतेः पश्यतस्तस्य वने तस्मिन्समागता । सर्वाभरणशोभांगी शीललक्षणसंपदा

രാജാവ് നോക്കി നിൽക്കേ അവൾ ആ വനത്തിലേക്ക് എത്തി. സർവ്വാഭരണങ്ങളുടെ ദീപ്തിയാൽ അവളുടെ അവയവങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു; ശീലസമ്പത്തും മംഗളലക്ഷണങ്ങളും അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 26

तस्मिन्वने समायाता नृपतेः पुरतः स्थिता । तामुवाच महाराजः का हि कस्य भविष्यसि

അവൾ ആ വനത്തിലേക്ക് വന്ന് രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ മഹാരാജാവ് അവളോട്—“നീ ആരാണ്? ആരുടെ (ഭാര്യ/മകൾ) ആകും?” എന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 27

किमर्थं हि समायाता तन्मे त्वं कारणं वद । पृष्टा सती तदा तेन न किंचिदपि पिप्पल

“എന്തിനാണ് നീ ഇവിടെ വന്നത്? അതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് പറയുക.” എന്നു ചോദിച്ചിട്ടും, അന്ന് പിപ്പലാ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.

Verse 28

शुभाशुभं च भूपालं प्रत्यवोचद्वरानना । प्रहस्यैव गता शीघ्रं वीणादंडकराऽबला

സുന്ദരമുഖിയായ അവൾ ഭൂപാലനോട് ശുഭാശുഭങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. പിന്നെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, കൈയിൽ വീണാദണ്ഡം പിടിച്ച ആ സുകുമാരിണി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 29

विस्मयेनापि राजेंद्रो महता व्यापितस्तदा । मया संभाषिता चेयं मां न ब्रूते स्म सोत्तरम्

അപ്പോൾ രാജേന്ദ്രൻ മഹാ വിസ്മയത്തിൽ മുഴുകി; ഞാൻ അഭിസംബോധന ചെയ്തിട്ടും അവൻ എനിക്ക് ഒരു മറുപടിയും പറഞ്ഞില്ല.

Verse 30

पुनश्चिंतां समापेदे ययातिः पृथिवीपतिः । यो वै मृगो मया दृष्टश्चतुःशृंगः सुवर्णकः

അപ്പോൾ ഭൂമിപതി യയാതി രാജാവ് വീണ്ടും ആശങ്കാഭരിതമായി ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ കണ്ട ആ മൃഗം തീർച്ചയായും നാലുകൊമ്പുള്ളതും സ്വർണ്ണമയവുമായിരുന്നു.”

Verse 31

तस्मान्नारी समुद्भूता तत्सत्यं प्रतिभाति मे । मायारूपमिदं सत्यं दानवानां भविष्यति

അതുകൊണ്ട് അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഒരു സ്ത്രീ ഉദ്ഭവിച്ചു; ഇത് എനിക്ക് സത്യമെന്നേ തോന്നുന്നു. ഈ സത്യം മായാരൂപം ധരിച്ചു ദാനവർക്കു സംഭവിക്കും.

Verse 32

चिंतयित्वा क्षणं राजा ययातिर्नहुषात्मजः । यावच्चिंतयते राजा तावन्नारी महावने

നഹുഷപുത്രനായ യയാതി രാജാവ് ക്ഷണനേരം ആലോചിച്ചു. രാജാവ് ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്രയും സമയം ആ സ്ത്രീ മഹാവനത്തിൽ തന്നെയിരുന്നു.

Verse 33

अंतर्धानं गता विप्र प्रहस्य नृपनंदनम् । एतस्मिन्नंतरे गीतं सुस्वरं पुनरेव तत्

ഹേ വിപ്രാ! അവൾ രാജകുമാരനെ നോക്കി ചിരിച്ച് അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു. അതിനിടയിൽ അതേ മധുരസ്വരമുള്ള ഗാനം വീണ്ടും കേട്ടു.

Verse 34

शुश्रुवे परमं दिव्यं मूर्छनातानसंयुतम् । जगाम सत्वरं राजा यत्र गीतध्वनिर्महान्

അവൻ മൂർച്ചനകളും താനങ്ങളും ചേർന്ന പരമ ദിവ്യധ്വനി കേട്ടു. ഉടൻ രാജാവ് ഗീതത്തിന്റെ മഹാനാദം ഉയരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ ചെന്നു.

Verse 35

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

ജലത്തീരത്ത് സഹസ്രദളങ്ങളുള്ള അത്യുത്തമമായ താമരയുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ മീതെ ശീലം, രൂപം, സദ്ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നയായ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ വിരാജിച്ചു.

Verse 36

दिव्यलक्षणसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता । दिव्यैर्भावैः प्रभात्येका वीणादंडकराविला

അവൾ ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയും ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയുമായിരുന്നു. ദിവ്യഭാവങ്ങളാൽ അവൾ ഏകയായി പ്രകാശിച്ചു—അവളുടെ കൈ വീണയുടെ ദണ്ഡത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 37

गायंती सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम् । तेन गीतप्रभावेण मोहयंती चराचरान्

അവൾ സുമധുരസ്വരത്തിൽ താളം, മാനം, ലയം എന്നിവയോടെ യുക്തമായ ഗാനം പാടുകയായിരുന്നു. ആ ഗാനത്തിന്റെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് അവൾ ചരാചരസകല ജീവികളെയും മോഹിപ്പിച്ചു.

Verse 38

देवान्मुनिगणान्सर्वान्दैत्यान्गंधर्वकिन्नरान् । तां दृष्ट्वा स विशालाक्षीं रूपतेजोपशालिनीम्

അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും, മുനിഗണങ്ങളെയും, ദൈത്യരെയും, ഗന്ധർവ-കിന്നരരെയും കണ്ടു. ആ വിശാലാക്ഷി, രൂപവും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ വിസ്മയഭരിതനായി.

Verse 39

संसारे नास्ति चैवान्या नारीदृशी चराचरे । पुरा नटो जरायुक्तो नृपतेः कायमेव हि

ഈ ചരാചരസംസാരത്തിൽ അവളെപ്പോലെ മറ്റൊരു സ്ത്രീയില്ല. പൂർവ്വം ജരായുക്തനായ ഒരു നടൻ നൃപതിയുടെ വെറും ദേഹമാത്രമായിരുന്നു എന്നപോലെ.

Verse 40

संचारितो महाकामस्तदासौ प्रकटोभवत् । घृतं स्पृष्ट्वा यथा वह्नी रश्मिवान्संप्रजायते

ആ മഹാകാമം ഉണർന്നതുമാത്രം അത് പ്രത്യക്ഷമായി—നെയ്യ് സ്പർശിച്ചാൽ അഗ്നി കാന്തിമയ ജ്വാലകളോടെ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 41

तां च दृष्ट्वा तथा कामस्तत्कायात्प्रकटोऽभवत् । मन्मथाविष्टचित्तोसौ तां दृष्ट्वा चारुलोचनाम्

അവളെ കണ്ട ഉടനെ കാമം അവന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുതന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി. മന്മഥാവിഷ്ടചിത്തനായി ആ ചാരുലോചനയെ അവൻ നോക്കി നിന്നു।

Verse 42

ईदृग्रूपा न दृष्टा मे युवती विश्वमोहिनी । चिंतयित्वा क्षणं राजा कामसंसक्तमानसः

“ഇത്തരമൊരു രൂപവതി, ലോകമൊട്ടാകെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന യുവതി—ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല.” ക്ഷണനേരം ചിന്തിച്ച്, കാമാസക്തമനസ്സുള്ള രാജാവ് (പറയാൻ/ചെയ്യാൻ) തുടങ്ങി।

Verse 43

तस्याः सविरहेणापि लुब्धोभून्नृपतिस्तदा । कामाग्निना दह्यमानः कामज्वरेणपीडितः

അവളുടെ വിരഹത്തിലുപോലും അന്ന് നൃപതി ലുബ്ധനായി; കാമാഗ്നിയിൽ ദഹിച്ച് കാമജ്വരത്തിൽ പീഡിതനായി।

Verse 44

कथं स्यान्मम चैवेयं कथं भावो भविष्यति । यदा मां गूहते बाला पद्मास्या पद्मलोचना

“ഇവൾ എങ്ങനെ എന്റേതാകും, ഇത്തരമൊരു ഭാവം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും—പദ്മാസ്യയും പദ്മലോചനയും ആയ ആ ബാല എന്നെ ആലിംഗനം ചെയ്യുമ്പോൾ?”

Verse 45

यदीयं प्राप्यते तर्हि सफलं जीवितं भवेत् । एवं विचिंत्य धर्मात्मा ययातिः पृथिवीपतिः

“ഇത് ലഭിച്ചാൽ ജീവിതം നിശ്ചയമായും സഫലമാകും.” ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ധർമാത്മാവായ ഭൂമിപതി യയാതി അതുപോലെ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 46

तामुवाच वरारोहां का त्वं कस्यापि वा शुभे । पूर्वं दृष्टा तु या नारी सा दृष्टा पुनरेव च

അവൻ ആ വരാരോഹിണിയോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ശുഭേ, നീ ആരാണ്? ആരുടേതാണ്? മുമ്പ് കണ്ട അതേ സ്ത്രീയെ വീണ്ടും കാണുന്നു.”

Verse 47

तां पप्रच्छ स धर्मात्मा का चेयं तव पार्श्वगा । सर्वं कथय कल्याणि अहं हि नहुषात्मजः

ആ ധർമാത്മാവ് അവളോട് ചോദിച്ചു—“നിന്റെ പക്കൽ നിൽക്കുന്ന ഈ സ്ത്രീ ആരാണ്? ഹേ കല്യാണി, എല്ലാം പറയുക; ഞാൻ നഹുഷന്റെ പുത്രനാണ്.”

Verse 48

सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये

ഹേ ശുഭേ, ഞാൻ സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെ അധിപനാണ്. ഹേ ദേവീ, എന്റെ പേര് യയാതി; ഞാൻ ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 49

तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि

നിനക്കൊപ്പം സംഗമിക്കണമെന്നു എന്റെ ചിത്തം ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ഭദ്രേ, ആ സംഗമം എനിക്കു ദയചെയ്യുക; ഏറ്റവും പ്രിയമായതു തന്നെ ചെയ്യുക.

Verse 50

यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि

ഹേ ഭദ്രേ! നീ എന്തെന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകും. ഹേ വരവർണിനീ! ജയിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ കാമം പോലും എന്നെ ജയിച്ചു.

Verse 51

तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിദീനനും ദുഃഖിതനും ആയി നിന്റെ ശരണാഗതനാകുന്നു; എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. എന്റെ രാജ്യം, സമസ്ത ഭൂമി, എന്റെ ശരീരം, എന്റെ ആത്മാവും വരെ നിനക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 52

संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना

“നമ്മുടെ സംഗമത്തിൽ ഈ ത്രൈലോക്യവും ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.” രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, പദ്മസമാനമുഖമുള്ള ആ സ്ത്രീ (ഹൃദയം) ഇളകി/പ്രസന്നയായി.

Verse 53

विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे

അവൾ തന്റെ സഖി വിശാലയോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ ശുഭേ! വന്നിരിക്കുന്ന രാജാവിനെക്കുറിച്ചു പറയുക—അവന്റെ പേര്, ജന്മസ്ഥലം, അവന്റെ പിതാവും മാതാവും ആരെന്നും.”

Verse 54

ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा

“അവന്റെ മുമ്പിൽ എന്റെ ഏകാഗ്രഭാവവും അറിയിക്കണം.” അവളുടെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, അപ്പോൾ വിശാലാ ആ ഭൂപതിയോടു (തദനുസരിച്ച്) പറഞ്ഞു/ചെയ്തു.

Verse 55

उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच । काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना

അവൻ മധുരവചനങ്ങളാൽ പറഞ്ഞു—“ഹേ നൃപനന്ദന, ശ്രവിക്ക.” വിശാലൻ പറഞ്ഞു—“ഈ കാമൻ പൂർവ്വം ദേവദേവനായ ശംഭുവാൽ ദഗ്ധനാക്കപ്പെട്ടു.”

Verse 56

रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा

ദുഃഖത്താൽ രതി, ഭർത്തൃഹീനയായിട്ടും മധുരസ്വരത്തിൽ കരഞ്ഞു. ഹേ രാജേന്ദ്ര, അപ്പോൾ രതി ഈ സരസ്സിൽ തന്നെ വസിച്ചു.

Verse 57

तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः

അവളുടെ അങ്ങനെ മധുരസ്വരത്തിൽ കരുണ നിറഞ്ഞ വിലാപം കേട്ട് ദേവന്മാർ പരമകൃപയാൽ ദ്രവിച്ചു.

Verse 58

संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्

അപ്പോൾ അവൾ എഴുന്നേറ്റ്, ഹേ രാജരാജേന്ദ്ര, ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാദേവാ, മനോഭവനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കണമേ.”

Verse 59

वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि

“ഹേ മഹാഭാഗ, ഈ ദുഃഖിതയായ സ്ത്രീ ഭർത്തൃഹീനയായി എങ്ങിനെ കഴിയുമ്? കാമത്തോടു ചേർന്നവളായാലും, എന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ദയചെയ്ത് അങ്ങനെ ചെയ്യണമേ.”

Verse 60

तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ പറഞ്ഞു—“മനോഭവനെ ഞാൻ വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കും. ദേഹം ഇല്ലെങ്കിലും പഞ്ചബാണധാരിയായ ഈ മനോഭവൻ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.”

Verse 61

भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा

സംശയമില്ല—അവൻ വീണ്ടും മാധവന്റെ സഖാവാകും. ദിവ്യശരീരം ലഭിച്ചാലും അവൻ അതേ രീതിയിൽ തന്നെ ജീവിക്കും; മറ്റെങ്ങനെ അല്ല.

Verse 62

महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम

മഹാദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ മീനകേതു ജീവിച്ചുനിന്നു. ദേവിയുടെ ആശീർവാദങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് ആനന്ദിച്ച്, ആ നരോത്തമൻ തന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.

Verse 63

गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः

“പോവുക, ഹേ കാമാ! പ്രിയയോടൊപ്പം നിത്യം നിന്റെ പ്രവർത്തിയിൽ പ്രവൃത്തനാകുക.” എന്ന് സ്ഥിതി-സംഹാരങ്ങളുടെ കര്‍ത്താവായ മഹാതേജസ്വി അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 64

पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता

വീണ്ടും കാമൻ, രതി ദുഃഖത്തോടെ ഇരുന്നിരുന്ന തടാകത്തിലേക്ക് എത്തി. അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജാവേ! ഇതാണ് കാമസരസ്; ഇവിടെ രതി സുസ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു.”

Verse 65

दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः

മഹാഭാഗനായ മന്മഥൻ ദഗ്ധനായപ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ വിറങ്ങലിച്ച രതിയുടെ കോപത്തിൽ നിന്ന് ഭയാനകാകൃതിയുള്ള പാവകാഗ്നി ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 66

अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम

അതുകൊണ്ടും രതി അത്യന്തം ദഗ്ധയായി; മോഹത്തിൽ മൂർച്ചിതയായി, ഹേ നരോത്തമാ, ഭർത്താവില്ലാത്ത അവൾ കണ്ണീർധാര ഒഴുക്കി।

Verse 67

नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः

അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് അശ്രുബിന്ദുക്കൾ ജലത്തിൽ വീണു; അവയിൽ നിന്നാണ് സർവ്വസുഖനാശകനായ മഹാശോകം ജനിച്ചത്।

Verse 68

जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः

ഹേ നൃപസത്തമാ, പിന്നീട് ആ കണ്ണീർ മുതൽ ജരാ (വാർദ്ധക്യം) ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്നുതന്നെ ‘വിയോഗം’ എന്ന പേരുള്ള ദുർമേധാവായ വിനാശകശക്തിയും ജനിച്ചു।

Verse 69

दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी

അപ്പോൾ ദുഃഖവും സന്താപവും എന്ന രണ്ടു ഭയാനക ശക്തികൾ ജനിച്ചു; അവയ്ക്കു ശേഷം ‘മൂർഛ’ എന്ന പേരുള്ള ക്രൂരമായ, സുഖനാശിനിയായ ശക്തി ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 70

शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च

ഹേ മഹാരാജാ, ശോകത്തിൽ നിന്നു കാമജ്വരം ഉദിച്ചു; പിന്നെ വിഭ്രമം, പ്രലാപം, വിഹ്വലത, ഉന്മാദം—അവസാനം മരണമുപോലും।

Verse 71

तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः

അവളുടെ കണ്ണീർത്തുള്ളികളിൽ നിന്നു ലോകനാശകരായ സത്തകൾ ജനിച്ചു; രതിദേവിയുടെ പാർശ്വത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച്, അവർ എല്ലാവരും ദേഹത്തിൽ താപത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ വഹിച്ചു।

Verse 72

मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप

ഹേ മഹാരാജാ, സദ്ഭാവഗുണസമ്പന്നനായ ഈ കാമൻ മూర్తിമാനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—അന്നേരം ആരോ വിളിച്ച ആഹ്വാനത്താൽ, ഹേ നൃപാ।

Verse 73

महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः

മഹാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി കാമൻ വന്നതുകണ്ട്, അവളുടെ ഇരുകണ്ണുകളും കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു; കണ്ണീർത്തുള്ളികൾ താഴേക്ക് വീണു।

Verse 74

अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम

ഹേ മഹാരാജാ, ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ചാപല്യത്തിൽ നിന്നു പ്രജകൾ ജനിച്ചു. അപ്പോൾ ‘പ്രീതി’ എന്നതും, ‘ഖ്യാതി’യും ‘ലജ്ജാ’യും കൂടി ഉദിച്ചു, ഹേ നരോത്തമാ।

Verse 75

तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके

ഹേ നൃപോത്തമാ! അവരിൽ നിന്നു മഹാനന്ദനും മറ്റൊരാൾ ശാന്തിയെന്നും ജനിച്ചു. കൂടാതെ രണ്ടു ശുഭകന്യകളും ജനിച്ചു; അവർ സുഖവും ആനന്ദഭോഗവും നൽകുന്നവരായിരുന്നു.

Verse 76

लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः

ഹേ മഹാനൃപാ! അവരുടെ ലീലാക്രീഡയും ഹൃദയഭാവങ്ങളുടെ സംഗമവും അത്യന്തം ഗൗരവമായിരുന്നു. രതിയുടെ ഇടത് കണ്ണിൽ നിന്ന് ആനന്ദവശാൽ സത്യമായും അശ്രുബിന്ദുക്കൾ ഉദിച്ചു.

Verse 77

जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना

ഹേ രാജൻ! അവൾ ജലത്തിന്റെ അറ്റത്ത് പതിച്ചപ്പോൾ, അതിൽ നിന്ന് ഒരു മനോഹര പദ്മം ജനിച്ചു. ആ സുന്ദര പദ്മത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഈ വരാനനയായ സ്ത്രീ ജന്മം കൊണ്ടു.

Verse 78

अश्रुबिंदुमती नाम रतिपुत्री नरोत्तम । तस्याः प्रीत्या सुखं कृत्वा नित्यं वर्त्ते समीपगा

ഹേ നരോത്തമാ! രതിയുടെ പുത്രിയായ അശ്രുബിന്ദുമതി എന്നൊരു സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവളോടുള്ള പ്രീതിയാൽ അവൾക്ക് സുഖം നൽകി, അവൾ നിത്യവും സമീപത്തുതന്നെ വസിച്ചു.

Verse 79

सखीभावस्वभावेन संहृष्टा सर्वदा शुभा । विशाला नाम मे ख्यातं वरुणस्य सुता नृप

ഹേ നൃപാ! സഖീഭാവസ്വഭാവത്താൽ അവൾ എപ്പോഴും ഹർഷിതയും ശുഭയും ആയിരുന്നു. അവൾ എനിക്ക് ‘വിശാലാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്—വരുണദേവന്റെ പുത്രി.

Verse 80

अस्याश्चांते प्रवर्तामि स्नेहात्स्निग्धास्मि सर्वदा । एतत्ते सर्वमाख्यातमस्याश्चात्मन एव ते

സ്നേഹവശാൽ ഞാൻ അവളുടെ അന്തംവരെ അവളോടു ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ഞാൻ എപ്പോഴും സ്നിഗ്ധാനുരാഗത്തിൽ ബന്ധിതൻ. അവളുടെ ആത്മസ്വരൂപത്തിന്റേതായ എല്ലാം—സകലവും—നിനക്കു ഞാൻ അറിയിച്ചു.

Verse 81

तपश्चचार राजेंद्र पतिकामा वरानना । राजोवाच । सर्वमेव त्वयाख्यातं मया ज्ञातं शुभे शृणु

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ച ആ സുന്ദരമുഖി തപസ്സു ചെയ്തു. രാജാവ് പറഞ്ഞു—നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ ഗ്രഹിച്ചു; ഹേ ശുഭേ, ഇനി കേൾക്കുക.

Verse 82

मामेवं हि भजत्वेषा रतिपुत्री वरानना । यमेषा वांछते बाला तत्सर्वं तु ददाम्यहम्

ഈ സുന്ദരമുഖിയായ രതിപുത്രി ഇങ്ങനെ തന്നേ എന്നെ ഭജിക്കട്ടെ; ഈ ബാലിക എന്തെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിശ്ചയമായി നൽകും.

Verse 83

तथा कुरुष्व कल्याणि यथा मे वश्यतां व्रजेत् । विशालोवाच । अस्या व्रतं प्रवक्ष्यामि तदाकर्णय भूपते

ഹേ കല്യാണീ! അവൻ എന്റെ വശത്തിലാകുന്നവിധം അങ്ങനെ ചെയ്യുക. വിശാലൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ വ്രതം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും; ഹേ ഭൂപതേ, അത് കേൾക്കുക.

Verse 84

पुरुषं यौवनोपेतं सर्वज्ञं वीरलक्षणम् । देवराजसमं राजन्धर्माचारसमन्वितम्

അവൻ യൗവനസമ്പന്നൻ, സർവ്വജ്ഞൻ, വീരലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തൻ; ഹേ രാജാ, ദേവരാജനോടു സമൻ, ധർമ്മാചാരവും സദാചാരവും ഉള്ളവൻ.

Verse 85

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

അവൻ തേജസ്വി, മഹാപ്രാജ്ഞൻ, ഉദാരദാതാവ്, യജ്ഞകർതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; ഗുണങ്ങളും ധർമ്മഭാവവും അറിയുന്ന പുണ്യപാത്രൻ.

Verse 86

लोक इंद्रसमं राजन्सुयज्ञैर्धर्मतत्परम् । सर्वैश्वर्यसमोपेतं नारायणमिवापरम्

ഹേ രാജാവേ, ലോകദൃഷ്ടിയിൽ അവൻ ഇന്ദ്രസമൻ; ശ്രേഷ്ഠ യജ്ഞങ്ങളാൽ ധർമ്മത്തിൽ തത്പരൻ, സർവ ഐശ്വര്യങ്ങളാൽ സമുപേതൻ—മറ്റൊരു നാരായണൻപോലെ.

Verse 87

देवानां सुप्रियं नित्यं ब्राह्मणानामतिप्रियम् । ब्रह्मण्यं वेदतत्त्वज्ञं त्रैलोक्ये ख्यातविक्रमम्

അവൻ ദേവന്മാർക്ക് നിത്യപ്രിയൻ, ബ്രാഹ്മണർക്കു അതിപ്രിയൻ; ബ്രഹ്മണ്യൻ, വേദതത്ത്വജ്ഞൻ, ത്രിലോകത്തിലും വിക്രമത്താൽ ഖ്യാതൻ.

Verse 88

एवंगुणैः समुपेतं त्रैलोक्येन प्रपूजितम् । सुमतिं सुप्रियं कांतं मनसा वरमीप्सति

ഇങ്ങനെ ഗുണങ്ങളാൽ സമുപേതനും ത്രിലോകം പൂജിക്കുന്നവനുമായ ഒരാളെ—അവൾ മനസ്സിൽ വരമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു: സുമതി, സുപ്രിയൻ, കാന്തൻ ആയവനെ.

Verse 89

ययातिरुवाच । एवं गुणैः समुपेतं विद्धि मामिह चागतम् । अस्यानुरूपो भर्त्ताहं सृष्टो धात्रा न संशयः

യയാതി പറഞ്ഞു: ഇതേ ഗുണങ്ങളാൽ സമുപേതനായി ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയുക. സംശയമില്ല—ധാതാവ് എന്നെ അവൾക്കനുരൂപനായ ഭർത്താവായി സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 90

विशालोवाच । भवंतं पुण्यसंवृद्धं जाने राजञ्जगत्त्रये । पूर्वोक्ता ये गुणाः सर्वे मयोक्ताः संति ते त्वयि

വിശാലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ത്രിലോകങ്ങളിലും പുണ്യസമ്പത്താൽ സമൃദ്ധനായവനായി നിന്നെ ഞാൻ അറിയുന്നു. ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിനക്കിൽ തന്നെ നിശ്ചയമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 91

एकेनापि च दोषेण त्वामेषा हि न मन्यते । एष मे संशयो जातो भवान्विष्णुमयो नृप

ഒരു ദോഷം കൊണ്ടുപോലും അവൾ നിന്നെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ഹേ നൃപാ, എനിക്കൊരു സംശയം ജനിച്ചു—നീ വിഷ്ണുമയനോ?

Verse 92

ययातिरुवाच । समाचक्ष्व महादोषं यमेषा नानुमन्यते । तत्त्वेन चारुसर्वांगी प्रसादसुमुखी भव

യയാതി പറഞ്ഞു—ഈ സുന്ദരി അംഗീകരിക്കാത്ത മഹാദോഷം ഏതാണ്? അത് എനിക്ക് വ്യക്തമായി പറയുക. ഹേ ചാരുസർവാംഗീ, സത്യമായി പറഞ്ഞ്, പ്രസാദമുള്ള സൗമ്യമുഖത്തോടെ ഇരിക്കൂ.

Verse 93

विशालोवाच । आत्मदोषं न जानासि कस्मात्त्वं जगतीपते । जरया व्याप्तकायस्त्वमनेनेयं न मन्यते

വിശാലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജഗതീപതേ, നീ നിന്റെ ദോഷം എന്തുകൊണ്ട് അറിയുന്നില്ല? നിന്റെ ശരീരം ജരയാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൾ നിന്നെ അംഗീകരിക്കാത്തത്.

Verse 94

एवं श्रुत्वा महद्वाक्यमप्रियं जगतीपतिः । दुःखेन महताविष्टस्तामुवाच पुनर्नृपः

ഇങ്ങനെ കേൾക്കാൻ അപ്രിയമായ ആ ഭാരമുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട ജഗതീപതി രാജാവ് മഹാദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി, അവളോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

Verse 95

जरादोषो न मे भद्रे संसर्गात्कस्यचित्कदा । समुद्भूतं ममांगे वै तं न जाने जरागमम्

ഹേ ഭദ്രേ, ആരുടെയെങ്കിലും സമ്പർക്കം മൂലം എനിക്കൊരിക്കലും ജരാദോഷം ഉണ്ടായിട്ടില്ല. എങ്കിലും അത് എന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ഈ ജര എങ്ങനെ വന്നുവെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.

Verse 96

यं यं हि वांछते चैषा त्रैलोक्ये दुर्लभं शुभे । तमस्यै दातुकामोहं व्रियतां वर उत्तमः

ഹേ ശുഭേ, അവൾ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും—ത്രിലോകത്തിലും ദുർലഭമായതായാലും—അത് അവൾക്ക് നൽകാൻ ഞാൻ സന്നദ്ധൻ. അതിനാൽ ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കട്ടെ.

Verse 97

विशालोवाच । जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एतद्विनिश्चितं राजन्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

വിശാലൻ പറഞ്ഞു—നീ ജരാരഹിതനായാൽ അവൾ നിനക്ക് അത്യന്തം പ്രിയയായിരിക്കും. ഹേ രാജൻ, ഇത് നിശ്ചയം; ഞാൻ സത്യം സത്യം പറയുന്നു.

Verse 98

श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्

ഹേ രാജൻ, ശ്രുതി ഇങ്ങനെ പറയുന്നു—പുത്രനിലോ, സഹോദരനിലോ, ഭൃത്യനിലോ—ജര ആരിലേക്കു സംക്രമിക്കുമോ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് അത് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.

Verse 99

तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः

അവന്റെ യൗവനം എടുത്ത് അവന് വീണ്ടും ജര നൽകി, സുരുചി ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ മംഗളകരമായ സ്നേഹപൂർവ പ്രീതിസംവാദം ഉളവാക്കുന്നു.

Verse 100

यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः

ഹേ രാജാവേ, കരുണയോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആത്മദാനപുണ്യത്തിനുതുല്യമായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 101

दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते

കഷ്ടത്തോടെ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം മറ്റൊരാൾക്കു നല്കുമ്പോൾ, അത് അവനു മഹാപുണ്യമായി മാറുന്നു; അവൻ ആ പുണ്യഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 102

पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते

അതുകൊണ്ട് ഹേ രാജാവേ, രാജ്യം പുത്രനു നല്കുക, യൗവനവും കൂടെ; അത് ഏറ്റെടുത്ത്, ഹേ ഭൂപതേ, സൗന്ദര്യസമ്പന്നനായി ഉടൻ മടങ്ങിവരിക.

Verse 103

यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह

“ഹേ കുരു-ഭൂപതേ, നിനക്ക് ഭോജനം ചെയ്യാൻ ഇച്ഛയായാൽ അപ്പോൾ തന്നെ ചെയ്യുക.” എന്നു പറഞ്ഞ് വിശാലാ രാജാവിനോട് മൗനം പാലിച്ചു.

Verse 104

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव

സുകർമൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട് രാജാധിരാജൻ അപ്പോൾ വിശാലയോട് പറഞ്ഞു. രാജാവ് പറഞ്ഞു—“തഥാസ്തു, ഹേ മഹാഭാഗേ; നിന്റെ വചനം ഞാൻ പാലിക്കും.”

Verse 105

कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह

കാമാസക്തിയിൽ മോഹിതനായ ഭൂമിപതി യയാതി രാജാവ് ഗൃഹത്തിലേക്ക് ചെന്നു, പുത്രന്മാരെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് അവരോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 106

तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—‘തുരു, പൂരു, കുരു, പിതൃഭക്തനായ യദു—ഇവരെ സമൃദ്ധരാക്കുവിൻ. പുത്രന്മാരേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുവിൻ।’

Verse 107

पुत्रा ऊचुः । पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः

പുത്രന്മാർ പറഞ്ഞു—‘പിതാവിന്റെ വാക്ക് പുത്രന്മാർ നിർബന്ധമായി നിർവഹിക്കണം; അത് ശുഭമോ അശുഭമോ ആയാലും. താതാ, വേഗം പറയുക; സംശയമില്ല, അത് ചെയ്തതായി അറിയുക।’

Verse 108

एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः

പുത്രന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭൂമിപതി സന്തോഷത്തിൽ കലങ്ങിയ മനസ്സോടെ വീണ്ടും അവരോടു പറഞ്ഞു।