Adhyaya 69

Verse 1

मातलिरुवाच । अथ धर्माः शिवेनोक्ताः शिवधर्मागमोत्तमाः । ज्ञेया बहुविधास्ते च कर्मयोगप्रभेदतः

മാതലി പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ശിവൻ ഉപദേശിച്ച, ഉത്തമമായ ശിവധർമ്മാഗമത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ച ധർമ്മങ്ങൾ കർമയോഗത്തിന്റെ ഭേദങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പലവിധമാണെന്ന് അറിയേണ്ടതാണ്।

Verse 2

हिंसादिदोषनिर्मुक्ताः क्लेशायासविवर्जिताः । सर्वभूतहिताः शुद्धाः सूक्ष्मायासा महत्फलाः

ഈ ആചാരങ്ങൾ ഹിംസാദി ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തം, ക്ലേശവും അധ്വാനവും ഇല്ലാത്തത്, സർവ്വഭൂതഹിതപരവും ശുദ്ധവും; സൂക്ഷ്മമായ ശ്രമംകൊണ്ട് മഹത്തായ ഫലം നൽകുന്നതുമാണ്।

Verse 3

अनंतशाखाकलिताः शिवमूलैकसंश्रिताः । ज्ञानध्यानसुपुष्पाढ्याः शिवधर्माः सनातनाः

സനാതന ശിവധർമ്മങ്ങൾ അനന്ത ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷംപോലെ; അതിന്റെ മൂലം ഏകമായി ശിവനിൽ ആശ്രിതം; ജ്ഞാനവും ധ്യാനവും എന്ന സുന്ദര പുഷ്പങ്ങളാൽ സമൃദ്ധം।

Verse 4

धारयंति शिवं यस्माद्धार्यते शिवभाषितैः । शिवधर्माः स्मृतास्तस्मात्संसारार्णवतारकाः

ഇവ ശിവനെ ധരിക്കുന്നു; ശിവവചനങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ആചരിക്കുന്നവരാൽ ശിവനും ധരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവ ‘ശിവധർമ്മങ്ങൾ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—സംസാരാർണവം കടത്തുന്നവ।

Verse 5

तथाऽहि सा क्षमा सत्यं ह्रीः श्रद्धेन्द्रियसंयमः । दानमिज्यातपोदानं दशकं धर्मसाधनम्

നിശ്ചയമായും ഇവയാണ്—ക്ഷമ, സത്യം, ഹ്രീ (ലജ്ജാശീലത), ശ്രദ്ധ, ഇന്ദ്രിയസംയമം; ദാനം, ഇജ്യാ (പൂജാ-യജ്ഞഭാവം), തപസ്, പിന്നെയും ദാനം—ഈ ദശകമാണ് ധർമ്മസാധനം।

Verse 6

अथ व्यस्तैः समस्तैर्वा शिवधर्मैरनुष्ठितैः । शिवैकरस्य संप्राप्तैर्गतिरेकैव कल्पिता

ഇപ്പോൾ ശിവധർമ്മങ്ങൾ വേർതിരിച്ചോ എല്ലാം ചേർത്തോ അനുഷ്ഠിച്ചാലും—ശിവനിൽ ഏകനിഷ്ഠ ഭക്തി പ്രാപിച്ച ഭക്തന് ഒരേയൊരു പരമഗതി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 7

यथा भूः सर्वभूतानां स्थानं साधारणं स्मृतम् । तत्तथा शिवभक्तानां तुल्यं शिवपुरंस्मृतम्

എങ്ങനെ ഭൂമി സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ പൊതുവായ വാസസ്ഥലമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ ശിവഭക്തരുടെ പൊതുവായ വാസസ്ഥലമായി ‘ശിവപുരം’ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 8

यथेह सर्वभूतानां भोगाः सातिशयाः स्मृताः । नानापुण्यविशेषेण भोगाः शिवपुरे तथा

ഈ ലോകത്ത് സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഭോഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായ അതിശയത്വമുള്ളവയെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ശിവപുരത്തിലും ഭോഗങ്ങൾ തത്തത് പുണ്യവിശേഷപ്രകാരം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

Verse 9

शुभाशुभफलं चापि भुज्यते सर्वदेहिभिः । शिवधर्मस्य चैकस्य फलं तत्रोपभुज्यते

സകല ദേഹികളും ശുഭവും അശുഭവും ആയ കര്‍മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവിടെ ആ ഏക ശിവധർമ്മമാർഗത്തിന്റെ ഫലം പ്രത്യേകമായി അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

यस्य यादृग्भवेत्पुण्यं श्रद्धापात्रविशेषतः । भोगाः शिवपुरे तस्य ज्ञेयाः सातिशयाः शुभाः

ആരുടെയെങ്കിലും പുണ്യം എത്രമാത്രമോ—പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രദ്ധയും പാത്രത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠതയും അനുസരിച്ച്—ശിവപുരത്തിൽ അവന്റെ ശുഭഭോഗങ്ങൾ അത്രത്തോളം അതിശയകരവും ശ്രേഷ്ഠവുമെന്നു അറിയണം.

Verse 11

स्थानप्राप्तिः परं तुल्या भोगाः शांतिमयाः स्थिताः । कुर्यात्पुण्यं महत्तस्मान्महाभोगजिगीषया

പരമസ്ഥാനപ്രാപ്തി ധർമ്മാത്മർക്കു സമതുല്യമാണ്; അവിടെയുള്ള ഭോഗങ്ങൾ ശാന്തിമയമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതുകൊണ്ട് മഹാഭോഗവിജയകാംക്ഷയോടെ മഹാപുണ്യം ചെയ്യണം.

Verse 12

सर्वातिशयमेवैकं भावितं च सुरोत्तमैः । आत्मभोगाधिपत्यं स्याच्छिवः सर्वजगत्पतिः

ഇതൊന്നുതന്നെ പരമോത്തമമെന്നു ദേവോത്തമരും ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു. സ്വഭോഗത്തിൽ സ്വാധീനാധിപത്യമുള്ള, സർവ്വജഗത്തിന്റെ പതി ശിവൻ തന്നേ.

Verse 13

केचित्तत्रैव मुच्यंते ज्ञानयोगरता नराः । आवर्तंते पुनश्चान्ये संसारे भोगतत्पराः

ചിലർ ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ നിരതരായി അവിടെയേ മോചിതരാകുന്നു; എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർ ഭോഗത്തിൽ ആസക്തരായി വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു.

Verse 14

तस्माद्विमुक्तिमिच्छंस्तु भोगासक्तिं च वर्जयेत् । विरक्तः शांतचित्तात्मा शिवज्ञानमवाप्नुयात्

അതുകൊണ്ട് വിമുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭോഗാസക്തി ഉപേക്ഷിക്കണം. വൈരാഗ്യത്തോടെ, ശാന്തചിത്തനും ശാന്താത്മാവുമായി ശിവജ്ഞാനം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 15

ये चापीशान्यहृदया यजंतीशं प्रसंगतः । तेषामपि ददातीशः स्थानं भावानुरूपतः

ഈശനോടു ഭക്തി ഹൃദയത്തിൽ ഇല്ലാത്തവരായാലും, പ്രസംഗവശാൽ കർത്താവിനെ ആരാധിക്കുന്നവർ ഉണ്ടു; ഈശൻ അവർക്കും അവരുടെ ഭാവത്തിനനുസരിച്ച സ്ഥാനം നൽകുന്നു.

Verse 16

तत्रार्चयंति ये रुद्रं सकृदुच्छिन्नकल्मषाः । तेषां पिशाचलोकेषु भोगानीशः प्रयच्छति

അവിടെ ഒരിക്കൽപോലും രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു; അവരുടെ വേണ്ടി കർത്താവ് പിശാചലോകങ്ങളിൽ പോലും ഭോഗങ്ങൾ നൽകുന്നു।

Verse 17

संतप्ता दुःखभारेण म्रियंते सर्वदेहिनः । अन्नदः पुण्यदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः

ദുഃഖഭാരത്താൽ ദഹിക്കുന്ന എല്ലാ ദേഹികളും മരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അന്നദാതൻ പുണ്യദാതനെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അന്നദാതൻ പ്രാണദാതനും—സർവദാതാവുമാണ്।

Verse 18

तस्मादन्नप्रदानेन सर्वदानफलं लभेत् । त्रैलोक्ये यानि रत्नानि भोगस्त्रीवाहनानि च

അതുകൊണ്ട് അന്നപ്രദാനത്തിലൂടെ എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെയും ഫലം ലഭിക്കുന്നു; ത്രിലോകത്തിലെ രത്നങ്ങൾ, ഭോഗങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഫലവും ലഭിക്കും।

Verse 19

अन्नदानप्रदः सर्वमिहामुत्र फलं लभेत् । यस्यान्नपानपुष्टांगः कुरुते पुण्यसंचयम्

അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും എല്ലാ ഫലവും നേടുന്നു; കാരണം അന്നപാനങ്ങളാൽ പോഷിതമായ അവയവങ്ങളുള്ളവൻ പുണ്യസഞ്ചയം നടത്തുന്നു।

Verse 20

अन्नप्रदातुस्तस्यार्धं कर्तुश्चार्धं न संशयः । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम्

പുണ്യത്തിന്റെ പകുതി അന്നദാതാവിനും പകുതി ദാനം നടത്തിപ്പിക്കുന്നവനും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരമസാധനം ദേഹമാണ്।

Verse 21

स्थितिस्तस्यान्नपानाभ्यामतस्तत्सर्वसाधनम् । अन्नं प्रजापतिः साक्षादन्नं विष्णुः शिवः स्वयम्

അതിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അന്നവും പാനവും ആശ്രിതമാണ്; അതുകൊണ്ട് അതേ (അന്നം) സർവ്വസാധനമാണ്. അന്നം സാക്ഷാൽ പ്രജാപതി; അന്നം തന്നേ വിഷ്ണു; അന്നം തന്നേ സ്വയം ശിവൻ.

Verse 22

तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति । त्रयाणामपि लोकानामुदकं जीवनं स्मृतम्

അതുകൊണ്ട് അന്നദാനത്തോട് തുല്യമായ ദാനം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയുമില്ല. മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ജലം തന്നെയാണ് ജീവൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 23

पवित्रमुदकं दिव्यं शुद्धं सर्वरसायनम् । अन्नपानाश्व गो वस्त्र शय्या सूत्रासनानि च

പവിത്രജലം—ദിവ്യവും ശുദ്ധവും സർവ്വരസായനവും—ദാനയോഗ്യം; അതുപോലെ അന്നപാനം, കുതിര, പശു, വസ്ത്രം, ശയ്യ, നൂൽകൊണ്ട് നെയ്ത ആസനങ്ങളും.

Verse 24

प्रेतलोके प्रशस्तानि दानान्यष्टौ विशेषतः । एवं दानविशेषेण धर्मराजपुरं नरः

പ്രേതലോകത്തിൽ പ്രത്യേകമായി എട്ട് തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങൾ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ദാനവിശേഷംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ധർമ്മരാജൻ (യമൻ) നഗരത്തിലെത്തുന്നു.

Verse 25

यस्माद्याति सुखेनैव तस्माद्धर्मं समाचरेत् । ये पुनः क्रूरकर्माणः पापादानविवर्जिताः

ഇതിനാൽ മനുഷ്യൻ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ ക്ഷേമം പ്രാപിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ധർമ്മം ആചരിക്കണം. എന്നാൽ ക്രൂരകർമ്മികൾ, പാപാസക്തർ, ദാനവഞ്ചിതർ ആ ഗതി പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 26

भुंजते दारुणं दुःखं नरके नृपनंदन । तथा सुखं प्रभुंजंति दानकर्तार एव तु

ഹേ നൃപനന്ദന! ദാനത്തിൽ വിമുഖരായവർ നരകത്തിൽ ഭീകരദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു; സത്യത്തിൽ ദാനകർതാക്കളേ പൂർണ്ണസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 27

तेषां तु संभवेत्सौख्यं कर्मयोगरतात्मनाम् । अप्रमेयगुणैर्दिव्यैर्विमानैः सर्वकामकैः

കർമയോഗത്തിൽ ലീനമായ മനസ്സുള്ളവർക്ക് നിശ്ചയമായും സുഖം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—അളവറ്റ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ, ദിവ്യവും സർവകാമപ്രദവുമായ വിമാനങ്ങളാൽ।

Verse 28

असंख्यैस्तत्पुरं व्याप्तं प्राणिनामुपकारकैः । सहस्रसोमदिव्यं वा सूर्यतेजः समप्रभम्

ആ നഗരം സർവ്വജീവികൾക്കും ഉപകാരകരായ അസംഖ്യ ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; അത് സഹസ്രചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദിവ്യവും സൂര്യതേജസ്സിനൊപ്പമുള്ള പ്രഭയുമായിരുന്നു।

Verse 29

रुद्रलोकमिति प्रोक्तमशेषगुणसंयुतम् । सर्वेषां शिवभक्तानां तत्पुरं परिकीर्तितम्

അത് ‘രുദ്രലോകം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, സർവ്വഗുണസമ്പന്നം; അതേ സർവ്വ ശിവഭക്തരുടെ നഗരം (ധാമം) എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 30

रुद्रक्षेत्रे मृतानां च जंगमस्थावरात्मनाम् । अप्येकदिवसं भक्त्या यः पूजयति शंकरम्

രുദ്രക്ഷേത്രത്തിൽ മരിച്ച—ജംഗമമോ സ്ഥാവരമോ ആയ—ജീവികൾക്കുപോലും, അവിടെ ഭക്തിയോടെ ഒരു ദിവസം പോലും ശങ്കരനെ പൂജിക്കുന്നവൻ മഹാഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 31

सोपि याति शिवस्थानं किं पुनर्बहुशोर्चयन् । वैष्णवा विष्णुभक्ताश्च विष्णुध्यानपरायणाः

അവനും ശിവസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ ആവർത്തിച്ച് ആരാധിക്കുന്നവന്റെ മഹത്വം എത്രയോ! അതുപോലെ വൈഷ്ണവർ, വിഷ്ണുഭക്തർ, വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ പരായണരായവർ നിശ്ചയമായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

तेपि गच्छंति वैकुंठे समीपं देवचक्रिणः । ब्रह्मवादी च धर्मात्मा ब्रह्मलोकं प्रयाति सः

അവരും വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—ദിവ്യചക്രധാരിയായ പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക്. ബ്രഹ്മവിദ്യ ഉപദേശിക്കുന്ന ധർമാത്മാവ് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 33

पुण्यकर्ता सुपुण्येन पुण्यलोकं प्रयाति च । तस्मादीशे सदा भक्तिं भावयेदात्मनात्मनि

പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ ശ്രേഷ്ഠ പുണ്യത്താൽ പുണ്യലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ സ്വന്തം ആത്മാവിൽ തന്നെ, സ്വന്തമായിട്ടു തന്നെ, ഈശ്വരനോടുള്ള ഭക്തിഭാവം സദാ വളർത്തണം।

Verse 34

हरौ वापि महाराज युक्तात्मा ज्ञानवान्स्वयम् । तस्मात्सर्वविचारेण भावदोषविचारतः

മഹാരാജാ! ഹരിയെ സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിലും മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനിയായിരിക്കണം. അതിനാൽ എല്ലാം ആലോചിച്ച്, പ്രത്യേകിച്ച് അന്തർഭാവത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് (ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കണം)।

Verse 35

एवं विष्णुप्रभावेण विशिष्टेनापि कर्मणा । नरः स्थानमवाप्येतदेशभावानुरूपतः

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ—വിശിഷ്ട പുണ്യകർമ്മങ്ങളാലും—മനുഷ്യൻ ദേശവും തന്റെ ഭാവ-സ്വഭാവവും അനുസരിച്ചുള്ള സ്ഥിതി/സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 36

इत्येतदपरं प्रोक्तं श्रीमच्छिवपुरं महत् । देहिनां कर्मनिष्ठानां पुनरावर्त्तकं स्मृतम्

ഇങ്ങനെ മറ്റൊരു കാര്യം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—മഹത്തും ശ്രീസമ്പന്നവുമായ ശിവപുരം. കർമനിഷ്ഠരായ ദേഹധാരികൾക്ക് അത് വീണ്ടും ലോകജന്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുത്തുന്നതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 37

ऊर्ध्वं शिवपुराज्ज्ञेयं वैष्णवं लोकमुत्तमम् । वैष्णवा मानवा यांति विष्णुध्यानपरायणाः

ശിവപുരത്തിനുമുകളിൽ വൈഷ്ണവരുടെ പരമോത്തമമായ ലോകം അറിയേണ്ടതാണ്. വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ പരായണരായ വൈഷ്ണവ മനുഷ്യർ അവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്.

Verse 38

ब्राह्मणा ब्रह्मलोकं तु सदाचारा नरोत्तमाः । प्रयांति यज्विनः सर्वे पुरीं तां तत्त्वकोविदाः

സദാചാരസമ്പന്നരായ നരോത്തമ ബ്രാഹ്മണർ—യജ്ഞകർതാക്കളും തത്ത്വജ്ഞരുമായവർ—എല്ലാവരും ആ ബ്രഹ്മലോകപുരിയിലേക്കു പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 39

ऐंद्रं लोकं तथा यांति क्षत्रिया युद्धशालिनः । अन्ये च पुण्यकर्त्तारः पुण्यलोकान्प्रयांति ते

യുദ്ധത്തിൽ നിപുണരായ വീര ക്ഷത്രിയരും ഐന്ദ്രലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; മറ്റു പുണ്യകർമ്മകർതാക്കൾ പുണ്യലോകങ്ങളിലേക്കു പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 69

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थे ययाति । चरिते एकोनसप्ततितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ, വേനോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായ പിതൃതീർത്ഥവും രാജാ യയാതിയുടെ ചരിതവും വിവരിക്കുന്ന അറുപത്തൊൻപതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.