Adhyaya 55

Verse 1

विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—അവളുടെ ഭാവം അറിഞ്ഞ ദേവരാജൻ മുന്നിൽ നിന്ന കാമനോട് പറഞ്ഞു: “ഹേ സ്മരാ! നിന്റെ ജയത്തിനായി അവൾ വശപ്പെടുകയില്ല; സത്യസ്വരൂപ ധ്യാനത്തിൽ ദൃഢമായി ആയുധധാരിണിയായ സതിയാണ് അവൾ।”

Verse 2

धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः

‘ധർമ്മം’ എന്ന ധനുസ്സിനെ സ്വന്തം കൈയിൽ പിടിച്ച്, ‘ജ്ഞാനം’ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ ബാണം ധരിച്ചു, സതി ഇപ്പോൾ രണത്തിൽ യുദ്ധത്തിനായി സന്നദ്ധയായി നിന്നു—വീര്യഗർവം നിറഞ്ഞ ഒരു വീരനെപ്പോലെ।

Verse 3

जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्

“ഞാൻ വിജയം തേടുന്നത് പുരുഷാർത്ഥമായിട്ടുമാത്രം; നീയും നിന്റെ കാര്യമെന്ന നിലയിൽ പൗരുഷം കാണിക്കുന്നു. ഇന്ന് സമരത്തിൽ നിന്നെ ജയിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയും—അതുകൊണ്ട് വിധിയായത് എന്തോ, അത് ഇവിടെ തന്നേ ഇപ്പോൾ തന്നെ ആലോചിക്കപ്പെടട്ടെ।”

Verse 4

दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव

“നീ മുൻപ് ഇവിടെ തന്നേ മഹാത്മാവായ ശംഭുവാൽ ദഗ്ധനാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; കാരണം നീ അവനോടു വിരോധം ചെയ്തു. ആ ദുഷ്കർമത്തിന്റെ ഫലത്താൽ തന്നേ നീ ‘അനംഗൻ’ (ദേഹരഹിതൻ) ആയിരിക്കുന്നു, ഹേ സ്മരാ—ഇത് സത്യമത്രേ।”

Verse 5

यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे

മുമ്പ് നീ ചെയ്ത കർമ്മത്തെ ഓർക്കുക; അതിന് തുല്യമായ കഠിനമായ ഫലം നിനക്ക് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും നീ നിന്ദ്യമായ ജന്മം പ്രാപിക്കും, ഇവിടെ ഈ പതിവ്രതയോടൊപ്പം നിന്നെക്കുറിച്ചും പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 6

ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും മഹാത്മാക്കളോട് വൈരം പുലർത്തുന്ന ജ്ഞാനികൾ, ആ ദുഷ്കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; അത് ദുഃഖകരവും രൂപത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

Verse 7

व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्

ഞാൻ ഉറക്കെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'വരൂ കാമദേവാ, നമുക്ക് പോകാം—ഈ പതിവ്രതയെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.' എന്തെന്നാൽ മുമ്പ് പതിവ്രതയുമായുള്ള ഇടപെടലിലൂടെ പാപപൂർണ്ണവും അസഹനീയവുമായ ഫലം എനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു.

Verse 8

त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र

നിനക്ക് മാത്രമേ ഈ സംഭവം മുഴുവൻ അറിയാവൂ. ഗൗതമ മുനിയാൽ ഞാൻ ശപിക്കപ്പെടുകയും, എന്നെന്നേക്കുമായി ആടിന്റെ വൃഷണങ്ങളോട് കൂടിയവനായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. എന്നിട്ടും നീ എന്നെ അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി.

Verse 9

तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्

പതിവ്രതകളുടെ തേജസ്സും പ്രഭാവവും അതുല്യമാണ്; ബ്രഹ്മാവിനോ സൂര്യനോ പോലും അത് സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല. മുമ്പ് അനസൂയയുടെ ശാപത്താൽ ഉണ്ടായ ഈ അങ്ങേയറ്റം നിന്ദ്യമായ രൂപത്തെ സൂക്ഷിക്കണം.

Verse 10

निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य

അവൾ ഉദയിക്കുന്ന വേഗവാനും പ്രഭയാൽ ദീപ്തനുമായ സൂര്യനെ തടഞ്ഞു; മാണ്ഡവ്യനും കൗണ്ഡിന്യനും നൽകിയ ശാപഫലമായി വന്ന ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തെയും അവൾ തടസ്സപ്പെടുത്തി।

Verse 11

अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः

അത്രിയുടെ പ്രിയയായ, സത്യപതിവ്രതയായ അവൾ ദേവത്രയത്തെയും സ്വന്തം പുത്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. ഹേ മന്മഥാ! പുരാതനകാലം മുതൽ ‘സംസ്കാരയുക്തർ സത്യമായി തങ്ങളുടെ വിധിത പ്രാപ്തി നേടുന്നു’ എന്നു നീ കേട്ടിട്ടില്ലയോ?

Verse 12

सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च

ദ്യുമത്സേനന്റെ പുത്രിയായ ‘സാവിത്രി’ കൊണ്ടുപോയ പ്രിയനെ വീണ്ടും തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. യമനിൽ നിന്നുതന്നെ, ഇവിടെവെച്ച്, അവൾ അശ്വപതിയുടെ സുതനെയെ മടക്കി നേടി; ഹേ സതീ, നീയും ഇങ്ങനെ തന്നെ പ്രസിദ്ധയാണ്।

Verse 13

अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्

അഗ്നിയുടെ ജ്വാലയെ ആര് സ്പർശിക്കും? സമുദ്രം നീന്തി കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ മൂഢൻ തന്നെ. കഴുത്തിൽ കല്ല് കെട്ടിയാൽ കൈബലത്തിൽ ആര് നീന്തിത്തീരിക്കും? അതുപോലെ വിരാഗിണിയായ സതിയെ ആര് വശപ്പെടുത്തും?

Verse 14

उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव

കാമനെ ശരിയായി ഉപദേശിക്കാനായി ഇന്ദ്രൻ പല നീതിയുക്ത വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട മകരധ്വജൻ തുടർന്ന് ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രനോടുതന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 15

काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्

കാമൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം തന്നേ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ധൈര്യം, സുഹൃദ്ഭാവം, പുരുഷാർത്ഥം ഇവ മാത്രമേ കൊണ്ടുള്ളൂ. എന്നാൽ ആ ലക്ഷ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് നീ എന്നെ ശക്തിയില്ലാത്തവൻ, അനേകം ഭയങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവൻ എന്നു നിന്ദിക്കുന്നു.

Verse 16

व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्

എന്റെ ബുദ്ധി വഴിതെറ്റുന്ന വേളയിൽ, ലോകമദ്ധ്യേ—സുരേശന്റെ സന്നിധിയിലും—എന്റെ കീർത്തി നശിക്കും. മാനമില്ലാത്തവനായി ഞാൻ അധഃപതിക്കും; എല്ലാവരും ‘അവൾ അവനെ ജയിച്ചു’ എന്നു പറയും.

Verse 17

ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः

മുമ്പ് ഞാൻ ജയിച്ച ദേവഗണങ്ങളും ദാനവരും, തപസ്സിൽ നിയുക്തമായ മുനീന്ദ്രന്മാരും—ഇപ്പോൾ തന്നെ എന്നെയും പരിഹസിക്കും: ‘ഈ ഭീകര മന്മഥനും ഒരു സ്ത്രീയാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു’ എന്ന്.

Verse 18

तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുരേശാ, ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം തന്നെ പോകും; അവളുടെ ബലം, മാനം, തേജസ്, ധൈര്യം എന്നിവയെ നശിപ്പിക്കും. പിന്നെ, ഹേ ശക്രാ, നീ ഇവിടെ എന്തിന് ഭയപ്പെടുന്നു?

Verse 19

संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु

ഇങ്ങനെ സുരാധിനാഥനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, പുഷ്പമയമായ വില്ലും അമ്പും കൈയിലെടുത്ത്, മുന്നിൽ കളിക്കായി നിന്നിരുന്ന ആ സ്ത്രീയോട് പറഞ്ഞു—‘മായാരൂപം ധരിച്ചു നീ ഇപ്പോൾ പുറപ്പെടുക.’

Verse 20

वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु

ഇവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു വൈശ്യന്റെ ഭാര്യയായ സുകലയുടെ അടുക്കൽ ചെല്ലുക—അവൾ മഹാപുണ്യവതി, സത്യനിഷ്ഠ, ധർമ്മജ്ഞ, ഗുണവിവേകിനി. അവിടെ ചെന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞ കാര്യം സാധിപ്പിക്കുകയും സഹായകരൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക. പ്രിയ സഖേ, കേൾക്കുക.

Verse 21

क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्

ക്രീഡയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ച ശേഷം മനോഭവൻ (കാമൻ) സമീപത്ത് നിന്നിരുന്ന പ്രീതിയെ വീണ്ടും വിളിച്ചു—“നിനക്കാൽ എന്റെ അത്യുത്തമമായ കാര്യം ചെയ്യപ്പെടണം. വരിക; ഗാഢസ്നേഹത്തോടെ അവളെ സ്വാധീനിച്ച് വശീകരിക്ക.”

Verse 22

इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु

ഇന്ദ്രനെ കണ്ടാൽ സുകല—ഈ സുന്ദര മൃഗനയനി—സ്നേഹാനുഗയായി മാറും. അതിനാൽ വിവിധ സ്വാധീനങ്ങളാലും, അവന്റെ ഗുണസ്തുതിയുള്ള വാക്കുകളാലും അവനെ വശീകരിക്ക. പ്രിയ സഖേ, കേൾക്കുക.

Verse 23

भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्

ഹോ ഹോ സഖേ, കാര്യം സാധിപ്പിക്ക; വേഗം ചെല്ലുക—നന്ദനത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തോടെ യുക്തമായ ആ മായാമയ ഉപവനത്തിലേക്ക്. അത് പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം, ഫലസമൃദ്ധം, കുയിലിന്റെയും തേനീച്ചകളുടെയും നാദം മുഴങ്ങുന്നതുമാണ്.

Verse 24

आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्

വീരനെ വിളിച്ചു, മകരന്ദസമാനമായ ആ രസായനം—മധുരഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ അമൃതസാരം—പ്രാണവായു മുതലായവ, ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ കർമത്തിൽ നിയുക്തമായിരിക്കെ, അവരോടൊപ്പം അയച്ചു; അങ്ങനെ കാമം വീണ്ടും ഉണർന്നു.

Verse 25

एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्

ഇങ്ങനെ ത്രിലോകമോഹനം ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ള മഹാസൈന്യത്തെ ആജ്ഞാപിച്ച്, കാമൻ ദേവരാജനായ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, ആ മഹാസതിയെ മയക്കുവാൻ മാത്രമായി യാത്ര പുറപ്പെട്ടു।