Adhyaya 118

Verse 1

कपिंजल उवाच । गंगामुखे पुरा तात रोदमाना वरांगना । नेत्राभ्यामश्रुबिंदूनि पतंति च महाजले

കപിഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താതാ! പണ്ടുകാലത്ത് ഗംഗാമുഖത്ത് ഒരു ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു; അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നുള്ള അശ്രുബിന്ദുക്കൾ മഹാജലത്തിൽ വീഴുകയായിരുന്നു.

Verse 2

गंगामध्ये निमज्जंति भवंति कमलानि च । पुष्पाणि दिव्यरूपाणि सौगंधानि महांति च

ഗംഗയുടെ നടുവിൽ താമരകൾ വിരിയുന്നു; ദിവ്യരൂപമുള്ള, സുഗന്ധസമ്പന്നമായ, മഹത്തായ പുഷ്പങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 3

तस्यास्तात सुनेत्राभ्यां किमर्थं प्रपतंति च । गंगोदके महाभाग निर्मला अश्रुबिंदवः

ഹേ താതാ, ഹേ മഹാഭാഗാ! അവളുടെ സുനേത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിർമ്മല അശ്രുബിന്ദുക്കൾ ഗംഗാജലത്തിൽ എന്തുകൊണ്ടാണ് വീഴുന്നത്?

Verse 4

अस्थिचर्मावशेषस्तु जटाचीरधरः पुनः । तानि सौगंधयुक्तानि पद्मानि विचिनोति सः

അസ്ഥിയും ചർമ്മവും മാത്രമായി ശേഷിച്ചിട്ടും അവൻ വീണ്ടും ജടയും വൽക്കലവസ്ത്രവും ധരിച്ചു സുഗന്ധസമ്പന്നമായ ആ പദ്മങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു ശേഖരിക്കുന്നു.

Verse 5

हेमवर्णानि दिव्यानि नीत्वा शिवं समर्चयेत् । सा का नारी समाचक्ष्व स वा को हि महामते

ദിവ്യമായ സ്വർണ്ണവർണ്ണ അർപ്പണദ്രവ്യങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് വിധിപൂർവ്വം ശിവനെ സമ്യകായി ആരാധിക്കണം. ഹേ മഹാമതേ, ആ സ്ത്രീ എങ്ങനെയുള്ളവൾ? ആ പുരുഷൻ ആരാണ്?

Verse 6

अर्चयित्वा शिवं सोथ कस्मात्पश्चात्प्रदेवति । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यद्यहं वल्लभस्तव

ഹേ ദേവീ, ശിവനെ ആരാധിച്ച ശേഷം നീ എന്തുകൊണ്ട് പിന്നീടു വിലപിക്കുന്നു? ഞാൻ നിനക്കു വല്ലഭനാണെങ്കിൽ, ഇതെല്ലാം എനിക്കു പറയുക.

Verse 7

कुंजल उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वृत्तांतं देवनिर्मितम् । चरित्रं सर्वपापघ्नं विष्णोश्चैव महात्मनः

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ, കേൾക്കുക; ദേവനിർമ്മിതമായ ഒരു വൃത്താന്തം ഞാൻ പറയുന്നു—മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ സർവ്വപാപനാശക ചരിതം.

Verse 8

योसौ हुंडो महावीर्यो नहुषेण हतो रणे । तस्य पुत्रस्तु विख्यातो विहुंडस्तप आस्थितः

മഹാവീര്യനായ ഹുണ്ടൻ നഹുഷനാൽ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു. അവന്റെ പ്രസിദ്ധനായ പുത്രൻ വിഹുണ്ടൻ തുടർന്ന് തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 9

निहतं पितरं श्रुत्वा सामात्यं सपरिच्छदम् । आयुपुत्रेण वीरेण नहुषेण बलीयसा

ആയുവിന്റെ പുത്രനായ വീരനും ബലവാനുമായ നഹുഷൻ മന്ത്രിമാരോടും പരിവാരത്തോടും കൂടി പിതാവിനെ വധിച്ചതായി കേട്ടപ്പോൾ,

Verse 10

तपस्तपति सक्रोधाद्देवान्हंतुं समुद्यतः । पौरुषं तस्य दुष्टस्य तपसा वर्द्धितस्य च

ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച തപസ്തപതി ദേവന്മാരെ വധിക്കുവാൻ എഴുന്നേറ്റു; ആ ദുഷ്ടന്റെ പുരുഷബലം തപസ്സാൽ കൂടുതൽ വർദ്ധിച്ചിരുന്നു.

Verse 11

जानंति देवताः सर्वा दुःसहं समरांगणे । हुंडात्मजो विहुंडस्तु त्रैलोक्यं हंतुमुद्यतः

യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൻ സഹിക്കാനാകാത്തവനെന്ന് എല്ലാ ദേവന്മാരും അറിയുന്നു; ഹുണ്ടന്റെ പുത്രൻ വിഹുണ്ടൻ ത്രിലോകം നശിപ്പാൻ എഴുന്നേറ്റിരിക്കുന്നു.

Verse 12

पितुर्वैरं करिष्यामि हनिष्ये मानवान्सुरान् । एवं समुद्यतः पापी देवब्राह्मणकंटकः

“പിതാവിന്റെ വൈരം തീർക്കും; മനുഷ്യരെയും ദേവന്മാരെയും വധിക്കും” എന്നു പറഞ്ഞ്, ആ പാപി ദേവ-ബ്രാഹ്മണർക്കു കണ്ഠകമായി മാറി.

Verse 13

उपद्रवं समारेभे प्रजाः पीडयते च सः । तस्यैव तेजसा दग्धा देवाश्चेंद्रपुरोगमाः

അവൻ ഉപദ്രവം ആരംഭിച്ച് പ്രജകളെ പീഡിപ്പിച്ചു; അവന്റെ തന്നെ തേജസ്സാൽ ഇന്ദ്രനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാരും ദഗ്ധരായി.

Verse 14

शरणं देवदेवस्य जग्मुर्विष्णोर्महात्मनः । देवदेवं जगन्नाथं शंखचक्रगदाधरम्

അവർ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിൽ—ദേവദേവൻ, ജഗന്നാഥൻ, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരി—ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 15

ऊचुश्च पाहि नो नित्यं विहुंडस्य महाभयात् । श्रीविष्णुरुवाच । वर्द्धंतु देवताः सर्वाः सुसुखेन महेश्वराः

അവർ പറഞ്ഞു, “വിഹുണ്ഡന്റെ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ നിത്യം രക്ഷിക്കണമേ.” ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു, “ഹേ മഹേശ്വരന്മാരേ, സർവ്വ ദേവതകളും പരമസുഖത്തോടെ വർദ്ധിക്കട്ടെ.”

Verse 16

विहुंडं नाशयिष्यामि पापिष्ठं देवकंटकम् । एवमाभाष्य तान्देवान्मायां कृत्वा जनार्दनः

“ദേവന്മാർക്കു കണ്ഠകമായ ആ മഹാപാപി വിഹുണ്ഡനെ ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ജനാർദനൻ ദിവ്യമായ മായ പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 17

स्वयमेवस्थितस्तत्र नंदने सुमहायशाः । मायामयं चकाराथ स्त्रीरूपं च गुणान्वितम्

മഹായശസ്സുള്ള അവൻ നന്ദനവനത്തിൽ താനേ നിലകൊണ്ടു; പിന്നെ മായാബലത്തോടെ ഗുണസമ്പന്നമായ സ്ത്രീരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 18

विष्णुमाया महाभागा सर्वविश्वप्रमोहिनी । चकार रूपमतुलं विष्णोर्मायाप्रमोहिनी

വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ മായ, സർവ്വവിശ്വത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നവൾ, വിഷ്ണുമായയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ അതുല്യമായ രൂപം ധരിച്ചു।

Verse 19

विहुंडस्य वधार्थाय रूपलावण्यशालिनी । कुंजल उवाच । स देवानां वधार्थाय दिव्यमार्गं जगाम ह

വിഹുണ്ഡനെ വധിക്കുവാൻ രൂപലാവണ്യസമ്പന്നയായ അവൾ പുറപ്പെട്ടു. കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരെ വധിക്കുവാൻ അവൻ ദിവ്യമാർഗം പ്രാപിച്ചു.

Verse 20

नंदनांते ततो मायामपश्यद्दितिजेश्वरः । तया विमोहितो दैत्यः कामबाणकृतांतरः

പിന്നീട് നന്ദനവനത്തിന്റെ അറ്റത്ത് ദിതിജാധിപൻ മായയെ കണ്ടു. അവളാൽ മോഹിതനായ ആ ദൈത്യൻ കാമബാണം കുത്തിയ ഹൃദയത്തോടെ വിവേകം നഷ്ടപ്പെടുത്തി.

Verse 21

आत्मनाशं न जानाति कालरूपां वरस्त्रियम् । तां दृष्ट्वा नवहेमाभां रूपद्रविणशालिनीम्

കാലരൂപിണിയായ ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ തന്റെ നാശം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല—പുതിയ സ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്ത, രൂപവും ധനവും നിറഞ്ഞവൾ.

Verse 22

लुब्धो विहुंडः पापात्मा तामुवाच वरांगनाम् । कासि कस्य वरारोहे ममचित्तप्रमाथिनि

ലോഭിയായ പാപാത്മാവ് വിഹുണ്ഡൻ ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയോട് പറഞ്ഞു—“നീ ആരാണ്, ഹേ സുന്ദരീ? ആരുടേതാണ് നീ, ഹേ വരാരോഹിണീ, എന്റെ ചിത്തം കലക്കുന്നതേ?”

Verse 23

संगमं देहि मे भद्रे रक्षरक्ष वरानने । संगमात्तव देवेशि यद्यदिच्छसि सांप्रतम्

ഹേ ഭദ്രേ, എനിക്ക് സംഗമം ദയചെയ്യൂ; രക്ഷിക്കൂ, രക്ഷിക്കൂ, ഹേ വരാനനേ. ഹേ ദേവേശീ, നിന്റെ സംഗമത്താൽ ഈ നിമിഷം നീ എന്തെന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അത് സിദ്ധമാകും.

Verse 24

तत्तद्दद्मि महाभागे दुर्लभं देवदानवैः । मायोवाच । मामेव भोक्तुमिच्छा चेद्दायं मे देहि दानव

ഹേ മഹാഭാഗനേ! ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ദുർലഭമായതിനെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം. മായ പറഞ്ഞു—എന്നെ മാത്രം ഭോഗിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ഹേ ദാനവാ, എന്റെ ദായം (അർഹമായ പങ്ക്) എനിക്ക് തരിക.

Verse 25

सप्तकोटिमितैश्चैव पुष्पैः पूजय शंकरम् । कामोदसंभवैर्दिव्यैः सौगंधैर्देवदुर्लभैः

ഏഴ് കോടി പുഷ്പങ്ങളാൽ ശങ്കരനെ പൂജിക്ക; കൂടാതെ കാമോദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദിവ്യസുഗന്ധ പുഷ്പങ്ങളാൽ—ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായവയാൽ—ആരാധിക്ക.

Verse 26

तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे तु दानव । आरोपय महाभाग एतद्दायं प्रदेहि मे

ഹേ ദാനവാ! ആ പുഷ്പങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച മാല എന്റെ കഴുത്തിൽ അണിയിക്ക. ഹേ മഹാഭാഗനേ! ഈ ദായം (ഉപഹാരം/അർഹപങ്ക്) എനിക്ക് നൽകുക.

Verse 27

तदाहं सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । विहुंड उवाच । एवं देवि करिष्यामि वरं दद्मि प्रयाचितम्

അപ്പോൾ ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നിന്റെ അതിപ്രിയയായ ഭാര്യയായിരിക്കും. വിഹുണ്ഡൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ തന്നേ, ദേവീ; ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യും. അപേക്ഷിച്ച വരം ഞാൻ നൽകുന്നു.

Verse 28

वनानि यानि पुण्यानि दिव्यानि दितिजेश्वरः । बभ्राममन्मथाविष्टो न च पश्यति तं द्रुमम्

ദാനവാധിപൻ പുണ്യവും ദിവ്യവും ആയ വനങ്ങളിലുടനീളം മന്മഥാവേശത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു; എങ്കിലും ആ വൃക്ഷത്തെ അവൻ കാണാനായില്ല.

Verse 29

कामोदकाख्यं पप्रच्छ यत्रतत्र गतः स्वयम् । कामोदाख्यद्रुमो नास्ति वदंत्येवं महाजनाः

അവൻ സ്വയം ഇവിടെയും അവിടെയും പോയി ‘കാമോദക’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. എന്നാൽ സാധാരണ ജനങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— “കാമോദ എന്ന പേരിലുള്ള വൃക്ഷം ഇല്ല.”

Verse 30

पृच्छमानः स दुष्टात्मा कामबाणैः प्रपीडितः । पप्रच्छ भार्गवं गत्वा भक्त्या नमित कंधरः

ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ കാമബാണങ്ങളാൽ പീഡിതനായി ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഭാർഗവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; ഭക്തിയോടെ തലകുനിച്ച് അവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 31

कामोदकं द्रुमं ब्रूहि कांतं पुष्पसमन्वितम् । शुक्र उवाच । कामोदः पादपो नास्ति योषिदेवास्ति दानव

അവൻ പറഞ്ഞു— “പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ ‘കാമോദക’ വൃക്ഷത്തെപ്പറ്റി പറയുക.” ശുക്രൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദാനവാ! ‘കാമോദ’ എന്ന വൃക്ഷമില്ല; ‘കാമോദാ’ എന്ന അപ്സരസാണ് ഉള്ളത്.”

Verse 32

यदा सा हसते चैव प्रसंगेन प्रहर्षिता । तद्धासाज्जज्ञिरे दैत्य सुगंधीनि वराण्यपि

സംഭാഷണപ്രസംഗത്തിൽ ആനന്ദിതയായി അവൾ ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഹേ ദൈത്യാ! ആ ചിരിയിൽ നിന്നുതന്നെ ഉത്തമമായ സുഗന്ധമുള്ള വരങ്ങളും ഉദിച്ചു.

Verse 33

सुमान्येतानि दिव्यानि कामोदाया न संशयः । हृद्यानि पीतपुष्पाणि सौरभेण युतानि च

ഈ ഉത്തമമായ ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ നിസ്സംശയം കാമോദയുടെ പ്രേമോത്തേജകങ്ങളാണ്. ഇവ ഹൃദയഹാരികൾ, മഞ്ഞപ്പൂക്കളുള്ളവ, സുഗന്ധസമ്പന്നവുമാണ്.

Verse 34

तेनाप्येकेन पुष्पेण यः समर्चति शंकरम् । तस्येप्सितं महाकामं संपूरयति शंकरः

ഒറ്റ പുഷ്പം കൊണ്ടുപോലും ശങ്കരനെ സമർചിക്കുന്നവന്റെ അഭീഷ്ടമായ മഹാകാമന ശങ്കരൻ പൂർണ്ണമാക്കുന്നു।

Verse 35

अस्याश्च रोदनाद्दैत्य प्रभवंति न संशयः । तादृशान्येव पुष्पाणि लोहितानि महांति च

അവളുടെ കരച്ചിലിൽ നിന്നാണ് ദൈത്യർ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതുപോലെ തന്നെയുള്ള പുഷ്പങ്ങളും ജനിക്കുന്നു, ചുവന്ന നിറവും വലിയ വലിപ്പവും ഉള്ളവ।

Verse 36

सौरभेण विना दैत्य तेषां स्पर्शं न कारयेत् । एवमाकर्णितं तेन वाक्यं शुक्रस्य भाषितम्

ഹേ ദൈത്യാ, ആ സൗരഭം കൂടാതെ അവയുമായി സ്പർശം വരുത്തരുത്—ശുക്രൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് അവൻ ഇങ്ങനെ കേട്ടു।

Verse 37

उवाच सा तु कुत्रास्ति कामोदा भृगुनंदन । शुक्र उवाच । गंगाद्वारे महापुण्ये महापातकनाशने

അവൾ പറഞ്ഞു—“ഭൃഗുനന്ദനേ, കാമോദ എവിടെയാണ്?” ശുക്രൻ പറഞ്ഞു—“ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ; അതി പുണ്യമയവും മഹാപാതകനാശകവുമാണ്.”

Verse 38

कामोदाख्यं पुरं तत्र निर्मितं विश्वकर्मणा । कामोदपत्तने नारी दिव्यभोगैरलंकृता

അവിടെ വിശ്വകർമ്മാവ് ‘കാമോദ’ എന്ന പേരിലുള്ള നഗരം നിർമ്മിച്ചു; കാമോദ നഗരത്തിൽ ഒരു സ്ത്രീ ദിവ്യഭോഗവിലാസങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 39

तथा चाभरणैर्भाति सर्वदेवैः सुपूजिता । त्वया तत्रैव गंतव्यं पूजितव्या वराप्सराः

അവൾ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു; സർവ്വദേവന്മാരാലും സൂപൂജിതയുമാണ്. അതിനാൽ നീ അവിടേക്കുതന്നെ ഉടൻ പോകണം; അവിടെയുള്ള ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സുകൾ വിധിപൂർവ്വം പൂജ്യരാണ്.

Verse 40

उपायेनापि पुण्येन तां प्रहासय दानव । एवमुक्त्वा तु योगींद्र सः शुक्रो दानवं प्रति

“ഹേ ദാനവാ, പുണ്യമയമായ ഒരു ഉപായത്തിലൂടെയെങ്കിലും അവളെ ചിരിപ്പിക്ക.” എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഹേ യോഗീന്ദ്രാ, ശുക്രൻ ദാനവനോടു അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 41

विरराम महातेजाः स्वकार्यायोद्यतोऽभवत्

മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ അല്പം വിരമിച്ചു; തന്റെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഉത്സുകനായി ഒരുങ്ങി.