Adhyaya 114
Bhumi KhandaAdhyaya 11431 Verses

Adhyaya 114

Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle

കുഞ്ജലൻ കേട്ടറിഞ്ഞ വാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ ദൈത്യാധിപൻ ഹുണ്ടൻ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു. ഇവിടെ ‘ശിവന്റെ പുത്രി’ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന രംഭയോടൊപ്പം ഏകാന്തത്തിൽ സംസാരിക്കുന്ന പുരുഷൻ ആരെന്നു കണ്ടെത്താൻ അവൻ വേഗമുള്ള ദൂതനെ അയച്ചു. ലഘുദാനവൻ നഹുഷനടുത്തെത്തി അവന്റെ പരിചയം, ലക്ഷ്യം, ഹുണ്ടനെ ഭയപ്പെടാത്തതിന്റെ കാരണം എന്നിവ ചോദ്യം ചെയ്തു. നഹുഷൻ താൻ രാജാവ് ആയുർബലിയുടെ പുത്രനും ദൈത്യനാശകനുമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. കഥയിൽ ബാല്യത്തിൽ ഹുണ്ടൻ അവനെ അപഹരിച്ചതും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു; രംഭയുടെ തപസ്സ് ഹുണ്ടവധസിദ്ധിയിലേക്കാണ് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദൂതൻ മടങ്ങി നഹുഷന്റെ വെല്ലുവിളിയും കടുത്ത വാക്കുകളും ഹുണ്ടനോട് അറിയിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഹുണ്ടൻ അവഗണനകൊണ്ട് വളർന്ന ‘രോഗം’പോലെ ഈ ഉപദ്രവം നശിപ്പിക്കണമെന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ചതുരംഗസേനയെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ഇന്ദ്രസമാന രഥബലത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറുന്നു. ദേവന്മാർ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് നോക്കിനിൽക്കേ ആയുധവൃഷ്ടി പെയ്യുന്നു; നഹുഷൻ ധനുര്‍ഗർജ്ജനവും ഭയങ്കര നാദവും ഉയർത്തി ദാനവരുടെ ധൈര്യം തകർക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम्

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഹുണ്ടന്റെ പരിചാരകരായ ആ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും, രംഭയോടുള്ള നഹുഷന്റെ സംഭാഷണവും കേട്ടതുപോലെ തന്നേ വിവരിച്ചു.

Verse 2

आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत्

ദൂതൻ ദൈത്യേന്ദ്രനായ ഹുണ്ടനോട് മുഴുവൻ സന്ദേശവും സുസ്വരമായ വചനങ്ങളാൽ അറിയിച്ചു. അത് കേട്ട ഉടൻ അവൻ ക്രോധിച്ചു, പിന്നെ ദൂതനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 3

गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया

“വീരാ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പോയി ആ പുരുഷൻ ആരാണെന്ന് അറിഞ്ഞുവരിക. അവൻ അവിടെ ശിവകന്ന്യയോടൊപ്പം സംഭാഷണം ചെയ്യുന്നു.”

Verse 4

स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत्

സ്വാമിയുടെ നിർദ്ദേശം കേട്ട് ആ വേഗമുള്ള ദാനവൻ പുറപ്പെട്ടു. ഏകാന്തത്തിൽ വീരനായ നഹുഷനോട് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 5

रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः

അശ്വങ്ങളും സാരഥിയും കൂടിയ ദിവ്യരഥത്തിൽ അവൻ സജ്ജമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ധനുസ്സും ദിവ്യബാണങ്ങളും ധരിച്ചു സഭയിൽ അവൻ തീർച്ചയായും ഭയങ്കരൻ.

Verse 6

कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया

നിന്നെ ആരാണ്, ഏതു കാര്യത്തിനായി അയച്ചത്? പിന്നെ ആരുടെ വൈഭവബലത്താൽ, ഹേ മഹിമയുള്ളവനേ—ഇന്ന് ഈ രംഭയാലോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു ശിവകന്ന്യയാലോ?

Verse 7

किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम्

പറഞ്ഞതെല്ലാം എന്റെ മുമ്പിൽ വ്യക്തമായി പറയുക. ദേവന്മാരെ മർദിക്കുന്ന ഹുണ്ടനെ നീ എങ്ങനെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല?

Verse 8

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः

ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇതെല്ലാം എനിക്കു പറയുക. വേഗം പോകുക, താമസിക്കരുത്; ദാനവാധിപൻ സഹിക്കാനാകാത്തവൻ.

Verse 9

नहुष उवाच । योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम्

നഹുഷൻ പറഞ്ഞു— ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ അധിപതിയായ മഹാബലവാൻ രാജാവ് ആയുർബലി പ്രഭു; എന്നെ അവന്റെ പുത്രനെന്നു അറിയുക—ഞാൻ സർവ്വ ദൈത്യനാശകൻ.

Verse 10

नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव

നഹുഷൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും പൂജിക്കുന്നവൻ. ഹേ ദാനവാ! നിന്റെ സ്വാമിയായ ഹുണ്ടൻ അവനെ ബാല്യത്തിൽ അപഹരിച്ചു.

Verse 11

सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च

ഇവളാണ് ആ കന്യ, ശിവനോടും ബന്ധപ്പെട്ടവൾ; മുമ്പ് ഒരു ദൈത്യൻ അവളെ അപഹരിച്ചു. ഇപ്പോൾ അവൾ ഘോരതപസ്സു ചെയ്യുന്നു—ഹുണ്ടന്റെ വധത്തിനായും.

Verse 12

योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना

ഞാനേ ആ ബാലൻ; നീ ആദ്യം പ്രസവഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് അപഹരിച്ചവൻ. ആ ദുഷ്ടാത്മാവായ സൂദൻ എന്നെ ദാസിയുടെ കൈയിലും ഏല്പിച്ചു, പാചകനുടെയ്ക്കും കൈയിലേക്കും പോലും കൊടുത്തു.

Verse 13

वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः

കേൾക്കുക, ഹേ പാപി! ഞാൻ ഇന്ന് ഇവിടെ വന്നത് വധാർത്ഥമാണ്—പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ലിപ്തനായ ഈ ദുഷ്ട ഹുണ്ട ദൈത്യനെയും സംഹരിക്കാനാണ്.

Verse 14

अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम्

മറ്റു ഭീകര ദാനവന്മാരെയും ഞാൻ യമസദനത്തിലേക്ക് നയിക്കും. ഹേ മഹാപാപി, എന്നെ ഇങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക; ഈ വാക്ക് ദാനവനോട് ചെന്നു പറയുക.

Verse 15

एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम्

മഹാത്മാവായ നഹുഷൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം കേട്ട ശേഷം ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് ഹുണ്ടയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, നഹുഷന്റെ വാക്കുകൾ അവനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 16

निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः

അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ട ഉടൻ ദിതിജേശ്വരൻ ക്രോധിച്ചു—“ആ പാപിയായ സൂദൻ ആ ദാസിയെ എന്തുകൊണ്ട് വധിച്ചില്ല?”

Verse 17

सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया

ഞാൻ അവഗണിച്ച ഈ രോഗം ഇപ്പോൾ വളർന്ന് ശക്തിയായി. ഇനി ഈ ശിവകന്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഞാൻ ഇതിനെ നശിപ്പിക്കും.

Verse 18

आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत्

“യുദ്ധത്തിൽ ഈ ശിലാമുഖ അമ്പുകളാൽ ഞാൻ ആയുവിന്റെ ദുഷ്ടപുത്രനെ പ്രഹരിക്കും.” എന്ന് ചിന്തിച്ച് അവൻ സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 19

स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः

“നല്ലതും മംഗളകരവുമായ കുതിരകളാൽ രഥം കെട്ടുക. സേനാധിപനെ വിളിക്കൂ”—എന്ന് അവൻ അത്യന്തം വ്യാകുലനായി പറഞ്ഞു.

Verse 20

सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः

നീ എന്റെ സൈന്യത്തെ സജ്ജമാക്കുക; വീരന്മാരെയും യുദ്ധഗജങ്ങളെയും നിരത്തുക; കൂടാതെ അശ്വാരോഹ യോദ്ധാക്കളെ പതാക, ഛത്രം, ചാമരം എന്നിവയോടെ ക്രമീകരിക്കുക.

Verse 21

चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः

“ഇന്ന് എന്റെ ചതുരംഗ സൈന്യത്തെ ഉടൻ വിന്യസിക്കൂ.” എന്ന് കേട്ട ഹുണ്ടനും ഉടൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 22

सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः

മഹാപ്രാജ്ഞനായ സേനാധിപൻ എല്ലാം യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തി; അവനും ആ മഹത്തായ ചതുരംഗസൈന്യത്താൽ നാലുവശവും ചുറ്റപ്പെട്ടു।

Verse 23

जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ധനുസ്സും ബാണവും ധരിച്ച വീരനായ നഹുഷനിലേക്കു ചെന്നു—ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ ആരൂഢനായി—സകല ശസ്ത്രധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 24

उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः

സമരത്തിൽ ഉയർന്നു വരുന്ന ആ വീരനെ—ദേവദാനവർക്കും ദുർജയനായവനെ—ആകാശത്തിൽ വിമാനസ്ഥരായ മഹാതേജസ്വി ദേവന്മാർ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 25

तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः

തേജോജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞ അവൻ രണ്ടാമത്തെ സൂര്യനെന്നപോലെ ദീപ്തനായി. സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും അവന്റെ മേൽ ഉത്തമശരങ്ങളുടെ മഴ പെയ്തു।

Verse 26

खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना

അവർ ഖഡ്ഗങ്ങൾ, പാശങ്ങൾ, മഹാശൂലങ്ങൾ, ശക്തികൾ, പരശുകൾ എന്നിവയുമായി ആ മഹാത്മനായ നഹുഷനോടു സമരത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 27

संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्

അവർ ക്രോധംകൊണ്ട് ഉന്മത്തരായി, പർവ്വതത്തിൽ ഇടിമേഘങ്ങൾപോലെ ഗർജിച്ചു. ആ വിക്രമം കണ്ട പ്രതാപവാനായ ആയുപുത്രൻ തേജസ്സോടെ പ്രതികരിക്കാൻ സന്നദ്ധനായി.

Verse 28

इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः

അവൻ ഇന്ദ്രായുധസമമായ ആ വില്ല് വലിച്ചു കെട്ടി; അതിന്റെ ഞാണിൽ നിന്ന് ഗംഭീരമായ ഗുണസ്വരം ഉയർന്നു. ആ മഹാത്മാവിന്റെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദവും വജ്രസ്ഫോടനത്തിനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു.

Verse 29

नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! നഹുഷൻ ഉയർത്തിയ മഹാഘോഷം ദാനവർക്കു ഭയം പകരുന്നതായിരുന്നു. ആ മഹാനാദം കേട്ട് ദാനവർ വിറച്ചു കുലുങ്ങി.

Verse 30

कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे

മഹായുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ വിഷാദം പിടിച്ചു, ധൈര്യം തകർന്നു; യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവർ വ്യാകുലരായി ദീനമുഖരായി മാറി.

Verse 114

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ—വേനോപാഖ്യാനം, ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യം, ച്യവനചരിത്രം, നഹുഷാഖ്യാനം എന്നീ പ്രസംഗങ്ങളിൽ—നൂറ്റി പതിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.