Adhyaya 110
The Devas Arm Nahuṣa: Divine Weapons, Mātali’s Chariot, and the March Against Huṇḍa
വസിഷ്ഠാദി ഋഷിമാരോട് വിനയത്തോടെ വിടപറഞ്ഞ് അവരുടെ അനുമതി വാങ്ങി നഹുഷൻ ദാനവ ഹുണ്ഡനെ നേരിടാൻ പുറപ്പെടുന്നു. ഋഷികൾ ജയാശീർവാദം നൽകുന്നു; ദേവന്മാർ ദുന്ദുഭിനാദവും പുഷ്പവൃഷ്ടിയും നടത്തി ആനന്ദം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും നഹുഷനു ദിവ്യ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ സമ്മാനിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം ഇന്ദ്രൻ തന്റെ സാരഥി മാതലിയോട്—ധ്വജസഹിതമായ രഥം കൊണ്ടുവരിക; രാജാവിനെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം—എന്ന് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ വ്യക്തമായി നഹുഷനെ നിയോഗിക്കുന്നു—പാപിയായ ഹുണ്ഡനെ വധിക്കണം. വസിഷ്ഠകൃപയും ദേവപ്രസാദവും ലഭിച്ച് ഉല്ലസിച്ച നഹുഷൻ വിജയം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയായ ഭഗവാൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു കൂടുതൽ അസ്ത്രങ്ങൾ നൽകുന്നു—ശിവന്റെ ത്രിശൂലം, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം, വരുണപാശം, ഇന്ദ്രവജ്രം, വായുവിന്റെ ശൂലം, അഗ്നിയുടെ പ്രക്ഷേപാസ്ത്രം. ദീപ്തിമാന രഥത്തിൽ കയറി മാതലിയോടൊപ്പം നഹുഷൻ ശത്രുസ്ഥാനത്തേക്ക് മുന്നേറുന്നു.
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । आमंत्र्य स मुनीन्सर्वान्वशिष्ठं तपतांवरम् । समुत्सुको गंतुकामो नहुषो दानवं प्रति
കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ മുനിമാരെയും, പ്രത്യേകിച്ച് തപസ്സികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനെയും, വിടപറഞ്ഞ് നഹുഷൻ ഉത്സുകനായി ദാനവന്റെ അടുക്കൽ പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു।
Verse 2
ततस्ते मुनयः सर्वे वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः । आशीर्भिरभिनंद्यैनमायुपुत्रं महाबलम्
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠാദി തപോധനരായ എല്ലാ മുനിമാരും ആയുപുത്രനായ മഹാബലൻ നഹുഷനെ ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ചു ആദരിച്ചു।
Verse 3
आकाशे देवताः सर्वा जघ्नुर्वै दुंदुभीन्मुदा । पुष्पवृष्टिं प्रचक्रुस्ते नहुषस्य च मूर्धनि
ആകാശത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദത്തോടെ ദുന്ദുഭികൾ മുഴക്കി, നഹുഷന്റെ ശിരസ്സിന്മേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു।
Verse 4
अथ देवः सहस्राक्षः सुरैः सार्द्धं समागतः । ददौ शस्त्राणि चास्त्राणि सूर्यतेजोपमानि च
അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷനായ ദേവേന്ദ്രൻ സുറന്മാരോടുകൂടെ വന്നു, സൂര്യതേജസ്സിനൊപ്പമുള്ള ശസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും നൽകി।
Verse 5
देवेभ्यो नृपशार्दूलो जगृहे द्विजसत्तम । तानि दिव्यानि चास्त्राणि दिव्यरूपोपमोऽभवत्
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ആ നൃപശാർദൂലൻ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ആ ദിവ്യ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു; ആ ദിവ്യായുധങ്ങളാൽ അവൻ ദിവ്യരൂപസമാനമായി ദീപ്തനായി।
Verse 6
अथ ता देवताः सर्वाः सहस्राक्षमथाब्रुवन् । स्यंदनो दीयतामस्मै नहुषाय सुरेश्वर
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)ോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ സുരേശ്വരാ, നഹുഷനു ഒരു രഥം നൽകപ്പെടട്ടെ.”
Verse 7
देवानां मतमाज्ञाय वज्रपाणिः स्वसारथिम् । आहूय मातलि तं तु आदिदेश ततो द्विज
ദേവന്മാരുടെ തീരുമാനം അറിഞ്ഞ വജ്രപാണി (ഇന്ദ്രൻ) തന്റെ സാരഥിയായ മാതലിയെ വിളിച്ചു, ഹേ ദ്വിജാ, തുടർന്ന് അവനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.
Verse 8
एनं गच्छ महात्मानमुह्यतां स्यंदनेन वै । सध्वजेन महाप्राज्ञमायुजं समरोद्यतम्
ആ മഹാത്മാവിന്റെ അടുക്കൽ പോകുക; ധ്വജസഹിതമായ ഈ രഥത്തിൽ തന്നേ അവനെ കൊണ്ടുപോകുക— മഹാപ്രാജ്ഞനായ അയുജൻ സമരത്തിനായി സജ്ജനായി യുദ്ധോദ്യതനാണ്.
Verse 9
स चोवाच सहस्राक्षं करिष्ये तवशासनम् । एवमुक्त्वा जगामाशु ह्यायुपुत्रं रणोद्यतम्
അവൻ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)ോട്— “അങ്ങയുടെ ആജ്ഞ ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കും” എന്നു പറഞ്ഞു; അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, യുദ്ധോദ്യതനായ ആയുപുത്രന്റെ അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ പോയി.
Verse 10
राजानं प्रत्युवाचैव देवराजस्य भाषितम् । विजयी भव धर्मज्ञ रथेनानेन संगरे
പിന്നീട് അവൻ രാജാവിനോട് ദേവരാജന്റെ വാക്കുകൾ അറിയിച്ചു— “ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ഈ രഥത്തോടുകൂടെ സമരത്തിൽ വിജയം പ്രാപിക്ക.”
Verse 11
इत्युवाच सहस्राक्षस्त्वामेव नृपतीश्वर । जहि त्वं दानवं संख्ये तं हुंडं पापचेतनम्
അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞു—“ഹേ നൃപതീശ്വരാ! നീയേ; യുദ്ധത്തിൽ പാപചേതനനായ ഹുണ്ട ദാനവനെ വധിക്ക.”
Verse 12
समाकर्ण्य स राजेंद्र सानंदपुलकोद्गमः । प्रसादाद्देवदेवस्य वशिष्ठस्य महात्मनः
ഇതു കേട്ട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ ആനന്ദത്തിൽ രോമാഞ്ചിതനായി; ദേവദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ, മഹാത്മാവ് വശിഷ്ഠന്റെ കൃപയാൽ.
Verse 13
दानवं सूदयिष्यामि समरे पापचेतनम् । देवानां च विशेषेण मम मायापचारितम्
യുദ്ധത്തിൽ പാപചേതനനായ ആ ദാനവനെ ഞാൻ വധിക്കും; എന്റെ മായയിൽ മയങ്ങി, പ്രത്യേകിച്ച് ദേവന്മാർക്കെതിരായി നിലകൊണ്ടവൻ അവൻ.
Verse 14
एवमुक्ते महावाक्ये नहुषेण महात्मना । अथायातः स्वयं देवः शंखचक्रगदाधरः
മഹാത്മാവ് നഹുഷൻ ഇങ്ങനെ മഹാവാക്യം ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, ശംഖചക്രഗദാധാരിയായ സ്വയം ഭഗവാൻ അവിടെ എത്തി.
Verse 15
चक्राच्चक्रं समुत्पाट्य सूर्यबिंबोपमं महत् । ज्वलता तेजसा दीप्तं सुवृत्तारं शुभावहम्
ഒരു ചക്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ചക്രം പിഴുതെടുത്തതുപോലെ, അദ്ദേഹം സൂര്യബിംബസമമായ മഹാചക്രം പ്രകടമാക്കി—ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സാൽ ദീപ്തം, പൂർണ്ണവൃത്താകാരം, ശുഭഫലദായകം.
Verse 16
नहुषाय ददौ देवो हर्षेण महता किल । तस्मै शूलं ददौ शंभुः सुतीक्ष्णं तेजसान्वितम्
ദേവൻ മഹാ ഹർഷത്തോടെ നഹുഷനു അത് ദാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ശംഭു (ശിവൻ) അവനു അത്യന്തം തീക്ഷ്ണവും തേജസ്സാൽ നിറഞ്ഞതുമായ ത്രിശൂലം നൽകി.
Verse 17
तेन शूलवरेणासौ शोभते समरोद्यतः । द्वितीयः शंकरश्चासौ त्रिपुरघ्नो यथा प्रभुः
ആ ശ്രേഷ്ഠ ത്രിശൂലം ധരിച്ചു യുദ്ധത്തിനായി ഉദ്യംകൊണ്ടപ്പോൾ അവൻ ദീപ്തിമാനാകുന്നു—രണ്ടാമൻ ശങ്കരൻപോലെ, ത്രിപുരഘ്നനായ പ്രഭുവുപോലെ.
Verse 18
ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्ब्रह्मा वरुणः पाशमुत्तमम् । चंद्र तेजःप्रतीकाशं शंखं च नादमंगलम्
ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മാസ്ത്രം നൽകി, വരുണൻ ഉത്തമ പാശം നൽകി; ചന്ദ്രതേജസ്സുപോലെ ദീപ്തവും മംഗളനാദമുള്ള ശംഖും (ലഭിച്ചു).
Verse 19
वज्रमिंद्रस्तथा शक्तिं वायुश्चापं समार्गणम् । आग्नेयास्त्रं तथा वह्निर्ददौ तस्मै महात्मने
ഇന്ദ്രൻ അവനു വജ്രം നൽകി, വായു ശക്തി നൽകി; കൂടെ ധനുസ്സും അമ്പുകളുടെ തൂണീരും. വഹ്നി (അഗ്നി) ആ മഹാത്മാവിന് ആഗ്നേയാസ്ത്രവും നൽകി.
Verse 20
शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि बहूनि विविधानि च । ददुर्देवा महात्मानस्तस्मै राज्ञे महौजसे
മഹാത്മാക്കളായ ദേവന്മാർ ആ മഹൗജസ്വിയായ രാജാവിന് അനവധി വിധത്തിലുള്ള ദിവ്യ ശസ്ത്രങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും ദാനം ചെയ്തു.
Verse 21
कुंजल उवाच । अथ आयुसुतो वीरो दैवतैः परिमानितः । आशीर्भिर्नंदितश्चापि मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः
കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആയുവിന്റെ വീരപുത്രൻ ദേവന്മാർ യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു; തത്ത്വജ്ഞരായ മുനിമാരുടെ ആശീർവാദവചനങ്ങളാൽ അവൻ ആനന്ദിതനായി।
Verse 22
आरुरोह रथं दिव्यं भास्वरं रत्नमालिनम् । घंटारवैः प्रणदंतं क्षुद्रघंटासमाकुलम्
അവൻ ഭാസ്വരവും രത്നമാലകളാൽ അലങ്കൃതവുമായ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി; ഘണ്ടാരവങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന, അനവധി ചെറുഘണ്ടകളുടെ ഝംകാരത്തോടെ നിറഞ്ഞത്.
Verse 23
रथेन तेन दिव्येन शुशुभे नृपनदंनः । दिविमार्गे यथा सूर्यस्तेजसा स्वेन वै किल
ആ ദിവ്യരഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച രാജകുമാരൻ, ദിവ്യപഥത്തിൽ സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തനായ സൂര്യനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.
Verse 24
प्रतपंस्तेजसा तद्वद्दैत्यानां मस्तकेषु सः । जगाम शीघ्रं वेगेन यथा वायुः सदागतिः
അവൻ തന്റെ തേജസ്സാൽ ദൈത്യന്മാരുടെ മസ്തകങ്ങളിൽ അതുപോലെ പ്രതാപം പകർന്നു, അതിവേഗത്തിൽ നീങ്ങി—എപ്പോഴും ചലിക്കുന്ന വായുവുപോലെ.
Verse 25
यत्रासौ दानवः पापस्तिष्ठते स्वबलैर्युतः । तेन मातलिना सार्द्धं वाहकेन महात्मना
ആ പാപിയായ ദാനവൻ തന്റെ സൈന്യബലത്തോടുകൂടി എവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നുവോ, അവിടേക്ക് മഹാത്മാവായ സാരഥി മാതലിയോടൊപ്പം (അവൻ) എത്തി.